Жан Нувел

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Жан Нувел
Jean Nouvel
Jean Nouvel 2009 Vienna frontal.jpg
Жан Нувел во 2009 година
Роден(а)12 август 1945 (1945-08-12) (73 г.)
Фимел, Лот-е-Гарон, Франција
НационалностФранцузин
УстановаВисока национална школа за фини уметности
НаградиАгаханова награда за архитектура (Арапски светски институт)
Прицкерова награда
Волфова награда за уметност
Императорска награда
АтелјеАтелје Жан Нувел
ЗданијаАрапски светски институт, Париз
Културен и конгресен центар, Луцерн
Гутриеов театар, Минеаполис
Кулa Агбар, Барселона
Музеј на крајбрежјето Бранли, Париз
Фондација Картије, Париз
ПроектиПариска филхармонија (2012),
Лувр Абу Даби (во тек)

Жан Нувел (француски: Jean Nouvel, француски: [ʒɑ̃ nu.vɛl]); (Фимел, 12 август 1945) - француски архитект. Студирал на Високата национална школа за уметности во Париз, а бил и еден од основачите на движењето Марс 1976 и Архитектонскиот синдикат. Добитник е на бројни престижни признанија, вклучувајќи ги и Агакановата награда за архитектура (поточно наградата му е доделена на Арапскиот светски институт, проектиран од Нувел), Волфовата награда за уметност во 2005 година и Прицкеровата награда во 2008 година.[1][2][3][4] Неговите дела се изложувани во голем број музеи и архитектонски центри.[5]

Семејство и образование[уреди | уреди извор]

Нувел е роден на 12 август 1945 год., во Фимел, Франција. Неговите родители Рене и Роже Нувел биле наставници и честопати се селеле откако татко му станал регионален училиштен директор. Родителите го поттикнувале да учи математика и јазици, но кога имал 16 години почнал да учи цртање и бил воодушевен од уметноста. Иако подоцна изјавил дека родителите го наведувале да гради кариера во образование или инженерство, постигнале компромис кога му дозволиле да студира архитектура, сметајќи ја за помалку ризична од уметноста.

Откако паднал на приемниот испит за Школата за уметности во Бордо, се преселил во Париз и освоил прво место на националниот конкурс за упис на Високата национална школа за уметности. Од 1967 до 1970 година, заработувал како помошник на архитектите Клод Парен и Пол Вирилијо. По само една година, Вирилијо го назначил за раководител на проект за изградба на голем станбен комплекс.

Се оженил со кинематографката Одил Фијон, со која има два сина: Бертран, кој завршил постдокторски студии за компјутерски науки и работи во Мајндсторм Малтитач (Mindstorm Multitouch) во Лондон, и Пјер, кој работи како театарски продуцент и дизајнер за неговата компанија Фактоид (Factoid). Со втората жена Катрин Ришар ја има ќерката Сара. Сега живее со Миjа Хаг, шведска архитектка која работи за нејзиното студио Поинакво домување (Habiter Autrement) во Париз.

Професионална дејност[уреди | уреди извор]

Кула Агбар во Барселона

Нувел дипломирал на 25 години и влегол во партнерство со Франсоа Сењер. Родителите им помагале да најдат работни ангажмани, а Нувел го препорачале кај претседателот на седмото издание на Париското биенале, каде 15 години дизајнирал поставки и воспоставувал контакти од областа на уметноста и театарот. Во почетокот на кариерата, Нувел станал клучен учесник во интелектуалните дебати за архитектурата во Франција: бил еден од основачите на движењето Марс 1976, а една година подоцна и на Архитектонскиот синдикат. Нувел бил еден од организаторите на конкурсот за обнова на објектот Ле Ал (Les Halles) (1977) и го основал првото Париско архитектонско биенале во 1980 година.

Во 1981 год., го освоил конкурсот за проектирање на објектот на Арапскиот светски институт (Institut du Monde Arabe) во Париз, чијашто изградба завршила во 1987 год. и му донела светска слава. Механичките леќи, кои потсетуваат на арапскиот стил на дрвена решетка на јужниот ѕид, го контролираат внатрешното осветлување така што автоматски се отвораат и затвораат, кога нивните фотоелектричните клетки реагираат на нивоата на надворешна светлина.

Од 1972 до 1984 год., Нувел работел со три различни партнери: Жилбер Лезен, Жан-Франсоа Гијо и Пјер Сорија. Во 1985 год., заедно со помладите архитекти Емануел Бламон, Жан-Марк Ибо и Мирто Витар, го основал студиото Жан Нувел и соработници (Jean Nouvel et Associés). Потоа, во 1988 год., со Емануел Гатани, го основале JNEC. Во 1994 година, заедно со Мишел Пелисје, го формирал неговото сегашно студио Ателје Жан Нувел, кое е едно од најголемите во Франција, со 140 вработени во главната канцеларија во Париз. Ателјето Жан Нувел има подрачни канцеларии во Рим, Женева, Мадрид и Барселона. Работи на 30 активни проекти во 13 земји. Нувел го дизајнирал шишето за парфемот Маж (L'Homme) на Ив Сен Лоран, за ограниченото издание од 2008 год.[6]

Прицкерова награда[уреди | уреди извор]

Културен и конгресен центар (2000) во Луцерн

Во 2008 година Нувел ја освоил Прицкеровата награда, највисокото архитектонско признание, за неговата работа на повеќе од 200 проекти, меѓу кои, како што напишал Њујорк Тајмс, „егзотично осветлениот“ Арапски светски институт, Кулата Агбар, „во облик на куршум, а шарена како грст бонбони“, која се наоѓа во Барселона, „моќниот“ Гутриеов театар со конзолен мост во Минеаполис, како и Парискиот „пркосен, таинствен и екстремно ексцентричен“ музеј на крајбрежјето Бранли (2006) и Париската филхармонија („пат во непознатото“, околу 2012 год.).[7]

Прицкер упатува на уште неколку важни дела: во Европа тоа се Фондацијата Картие за современа уметност (1994), Културниот и конгресен центар во Луцерн (2000), Операта Нувел во Лион (1993), Експо 2002 во Швајцарија, Концертната хала во Копенхаген и Судот во Нант (2000); како и две високи кули во процес на планирање во Северна Америка, Стаклената кула (Tour Verre) во Њујорк и откажаниот комплекс згради во Лос Анџелес.

Жирито на Прицкеровата награда изјавило:

Од многуте фрази кои би можеле да ја доловат кариерата на архитектот Жан Нувел, предничат оние кои ја истакнуваат неговата храбра потрaга по нови идеи и предизвикот што им го задава на прифатените норми, со цел да ги помести границите во неговата област. [...] Жирито му оддаде признание за „настојчивост, фантазија, изобилство, и пред сѐ, незаситен порив за творечко експериментирање“, како квалитети со кои изобилува творештвото на Нувел.

Проекти[уреди | уреди извор]

Гасометар A (2001) во Виена
Монолит за Експо.02 (2002) во Швајцарија
Музејот на кралицата Софија, Мадрид, 2005

Нувел проектирал повеќе значајни објекти ширум светот, а најзначајните се наброени подолу. Како дел од објавата за доделувањето на Прицкеровата награда на Нувел, Фондацијата Хајат, која ја доделува наградата, објавила целосна илустрирана листа на архитектонските дела на Нувел, вклучувајќи и проекти кои не биле изградени, кои не се започнати или се во фаза на изградба.[8][9] Во 2001 год., режисерот Беат Кверт (Beat Kuert) го сними документарниот филм Жан Нувел, за пет проекти изработени од Нувел.

Значајни дела[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Aga Khan Award for Architecture; The Fourth Award Cycle, 1987–1989“. Aga Khan Development Network. Архивирано од изворникот на 15 March 2008. конс. 30 March 2008. 
  2. „THE 2005 Wolf Foundation Prize in the Arts“. Wolf Foundation. Архивирано од изворникот на 14 September 2007. конс. 30 March 2008. 
  3. Robin Pogrebin. „French Architect Wins Pritzker Prize“, „The New York Times“, 30 март 2008.
  4. „Media Kit announcing the 2008 Pritzker architecture Prize Laureate“ (PDF). The Hyatt Foundation. 31 March 2008. Архивирано од изворникот (PDF) на 9 April 2008. конс. 31 March 2008. 
  5. Alain Adam (Winter 2006 г). Not all Sweetness and Light at Quai Branly. „State of Art“ (8). http://www.state-of-art.org/state-of-art/ISSUE%20EIGHT/ISSUE-8.html. 
  6. Slenske, Michael (20 March 2008). „Pocket Rocket“. Advance Publications via Men.Style.com. Архивирано од изворникот на 24 March 2008. конс. 2 April 2008. 
  7. Nouvel wins top architect's prize“, BBC News, 31 март 2008.
  8. „Project List – 2000–2007 – Ateliers Jean Nouvel“ (PDF). The Hyatt Foundation. 31 March 2008. Архивирано од изворникот (PDF) на 9 April 2008. конс. 31 March 2008. 
  9. „The Pritzker Architecture Prize 2008 Presented to Jean Nouvel“ (PDF). The Hyatt Foundation. 31 March 2008. Архивирано од изворникот (PDF) на 9 April 2008. конс. 31 March 2008. 
  10. Photos at archiseek.com
  11. „Photo“. Galinsky.com. конс. 31 March 2012. 
  12. Photo
  13. Torre AgbarStructurae (англиски)
  14. CNN Go Seoul's best museums 27 October 2011.
  15. „Copenhagen Concert Hall project description“. Danmarks Radio website. конс. 17 January 2009. 
  16. Mindlin, Alex. „After a 37-Year Run, a Roadside Venus to Be Veiled“, „The New York Times“, 11 февруари 2007.
  17. Ouroussoff, Nicolai. „At the Corner of Grit and Glamour“, „The New York Times“, 15 март 2010.
  18. Serpentine Gallery Pavilion 2010
  19. „Flying High in Qatar“. 
  20. „Le nouvel hôtel de ville – Portail Ville de Montpellier“. Ville de Montpellier. 
  21. http://www.philharmoniedeparis.fr