Флориш (остров)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Флориш
Остров
Заливот Алгоа, местото каде што дошле првобитните доселеници и ја основале својата колонија на островот Флориш, во близина на Седрос
Заливот Алгоа, местото каде што дошле првобитните доселеници и ја основале својата колонија на островот Флориш, во близина на Седрос
Етимологија: flores, португалски за цвеќе
Прекар(и): Ила Амарела (Ilha Amarela)
Местоположба на островот во архипелагот
Местоположба на островот во архипелагот
земјаПортугалија Португалија
Автономен регионАзорски Острови
ОстровиЗападна група
Површина
 • Вкупна143 км2 (55 ми2)
ДемонимФлоришанин
Етничка групаПортугалци
Население3,909 (2003)
Густина27.32 /km2 (70.76 /sq mi)

Островот Флориш (португалски: Ilha das Flores); (португалски изговор: [ˈfloɾɨʃ]) е остров на западната група на Азорските Острови со површина од 143 км2 и со население од околу 3907 жители. Тој заедно со островот Корву во западниот архипелаг лежи во Северноамериканската Плоча. Блиското островче Моншик е најзападната точка на Португалија.

Островот е прогласен за резерват на биосферата од страна на УНЕСКО во 2009 година[1].

Историја[уреди | уреди извор]

Фабриката за китови "Бокејрау"
Светилникот во Понта ал Алберназ изграден во 1925 година, за безбедност долж северниот брег

Одамна се знаело за постоењето на "седуте Азорски Острови и двата острови на цвеќето" (кои се однесуваат на островите Флориш и Корву) но немало "официјално откритие" сè до средината на 15 век. Островот Флориш бил откриен кон крајот на летото на 1452 година од страна на морепловецот Диого де Тејве и неговиот син Жоао де Тејве, а најпрвин бил забележан од Пиро Веласко до Кристофер Колумбо за време на неговите патувања. Како награда, Тејве ја добил концесијата за шеќерен монопол на Мадеира.

Првите имиња на островот биле Сент Томас (по Томас Бекет од Кентербери (а не по апостолот Св. Тома), и Санта Ирија (Света Ирина).

Двата острови ги добиле имиња на "Илас да флорес" и "Илас Флореирас". Подалеку од другите острови тие отпрвин не се сметале за дел од архипелагот на Азорските Острови[2].

Околу 1470 година, Фламанецот Вилем ван дер Хеген се обидел да се насели на островот, но не успеал. Островот повеќе векови бил во целосна изолација.

Жителите потоа тука развиле житни култури, пченица, пченка, но и портокали и тутун. Оддалеченоста и ниското производство не им овозможувала да тргуваат со континентот.

Од средината на 18 век, американските китоловци дошле до архипелагот и го искористиле за регрутирање морнари и харпунари од населението. Благодарение на стекнатото знаење, ловот на китови се развил на островот. Ловот продолжил до 1970-тите и 80-тите години, до последниот традиционален лов извршен со користење на харпуни фрлени рачно од мали пловечки чамци со весла[3].

Жителите освен ловот на китови тука развиле и сточарство.

Во 20 век, жителите почнале масовно да се иселуваат од островот во Америка (Канада и САД). Населението паднало од 12.000 на 4.000.

Помеѓу 1960 и 1994 година, како дел од франко-португалскиот договор за одбрана, на Флориш била отворена воена база поврзана со мерната станица на Тест-центар Ландес, наменета за следење на француските балистички ракетни проби над Атлантикот. Во наредните години се отворила болница, централа и аеродром, што довело до финансиски пораст на целиот остров. По 1994 година и со заминувањето на Французите, туризмот станал доминантна индустрија на островот.

Калдеира Фунда (Лагоа Негра), на островот Флориш, Азорски Острови

Географија[уреди | уреди извор]

Флориш, заедно со островот Корву, се наоѓа на Северноамериканската континентална плоча на Средноатлантскиот гребен и припаѓа на западната група на острови на архипелагот Азорски Острови. Геоморфолошки, островот е составен од две единици:

  • Централен масив, тоа е централната рамнина, каде што се лоцирани многубројни структури со кратери;
  • Крајбрежната периферија, ги вклучува крајбрежните зони, карпите и плажите.

Островот првично се развил од подводен вулкан во епохата на Плеистоценот, кој изградил мали калдери и бројни пирокластични конуси. По долг период, пред околу 200.000 години, неколку млади фиреомагматични кратери и придружни лавински текови избувнале за време на холоценската епоха, вклучувајќи и две пред околу 3.000 години. Првиот прстен на Фунда де Лажес (португалски: Funda de Lajes), формиран пред околу 3150 години, со лавински текови кои патувале кон југоисток и стигнале до областа Лажес. Подоцна, прстенот Калдејра Комприда во Калдејра Сека (западно-централен Флориш), пред околу 2900 години, произвел лавински проток кој патувал кон регионот на Фажа Гранде.

Азеведо (1986) ги дели лавите и депозитите на два главни вулкански комплекси:

  • Базален вулкански комплекс, вклучува производи и депозити на подводни и субареални вулкански ерупции, формирани од пирокластични наслаги и меѓуслојни текови на алкални базали.
  • Горен вулкански комплекс составен од три главни стратиграфски единици, кои вклучуваат базалтички до трахитски текови со вдлабнати пирокластични депозити во првите два слоја и понови единици исклучиво од пирокластични депозити.

Во тек на летниот период, островот е покриен со илјадници хортензии, кои имаат големи сини или розови цвеќиња. Оттука е потеклото на името на островот (флориш е португалски збор за цвеќе).

Островот има длабоки долини и високи врвови. Моро Алто е највисоко место на островот, достигнувајќи надморска височина од 914 метри, додека Пику де Буриња, Пику дос Сете Пес и Марсела се други високи врвови на островот. Флориш има неколку неактивни вулкани. Калдеира Фонда последен пат избувнал во 1200 година п.н.е., а Калдеира Комрида во 950 п.н.е. Во многу ситуации кога водата се собира во вулканските калдери (или caldeiras на португалски), формирани се езера: на островот има седум од овие езера. Агуас Куентес се мали топли извори со сулфурна вода. Грута де Енксареус (португалски: Gruta de Enxaréus) е огромна пештера, долга околу 50 метри и широка 25 метри.

Екорегиони и заштитени подрачја[уреди | уреди извор]

Покрај морето во општината Лажес дас Флориш се наоѓа Фажазиња, типично азорско село кое вклучува урнатини од водените мелници. Таму се и водопадите на Рибејра Гранде, од кои има најмалку 20. Тие паѓаат од височина од триста метри, некои директно во Атлантскиот Океан.

На 27 мај 2009 година, Флориш беше избран како една од неколкуте области што треба да се вклучат на листата на УНЕСКО на Светската мрежа за биосферски резерви на состанок што се одржал во Јужна Кореја, заедно со островите Грасиоза и Корву. Програмата е насочена кон еколошките, социјалните и економските димензии на загубата на биодиверзитетот и намалувањето на оваа загуба..[4]

Санта Круз, Флориш

На 13 октомври 2010, Регионалниот секретаријат за околината и океанот (португалски: Secretaria Regional do Ambiente e Mar) објавил дека Роча дос Бордо се прогласува за природен резерват на Флориш (португалски: Parque Natural da Ilha das Flores). Паркот е формиран од централната висорамнина, се спушта до северниот брег и по должината на јужниот брег од Моро Алто, вклучувајќи ги и многуте езера, завршувајќи на Роча дос Бордо.[5]

Клима[уреди | уреди извор]

Флориш, Португалија

Микроклимата на шумскиот парк Фазенда овозможува развој на голем број и различни егзотични видови од целиот свет. Според Кепеновата класификација на климата, островот Флориш има влажна суптропска клима (Cfa) која тесно граничи со океанска клима (Cfb). Неговата клима е во голема мера под влијание на топлата Голфска струја и околниот океан, што резултира со тесен температурен опсег и влажна клима. Зимите се благи и дождливи со февруари просек од 13,6 ° C (56,5 ° F). Летата се благи со просечна температура во август во просек од 25,3 ° C (77,5 ° F) во текот на денот и 19,1 ° C (66,4 ° F) во текот на ноќта. Низ целата година температурите ретко надминуваат 30 ° C (86,0 ° F) или паѓаат под 5 ° C (41,0 ° F). Врнежите се значителни во текот на целата година, иако летните месеци се посуви од зимските месеци и има 240 дена со мерливи врнежи.

Климатски податоци за Санта Круз дас Флориш, Азорски Острови (1981–2010 нормали, сонце и влажност 1921–1950)
Месец Јан Фев Мар Апр Мај Јун Јул Авг Сеп Окт Ное Дек Годишно
Највисока забележана °C (°F) 21.1
(70)
21.0
(69.8)
21.8
(71.2)
22.5
(72.5)
25.3
(77.5)
26.9
(80.4)
29.8
(85.6)
30.4
(86.7)
29.6
(85.3)
26.6
(79.9)
25.0
(77)
23.1
(73.6)
30.4
(86.7)
Прос. висока °C (°F) 17.0
(62.6)
16.7
(62.1)
17.1
(62.8)
18.0
(64.4)
19.5
(67.1)
21.8
(71.2)
24.6
(76.3)
25.7
(78.3)
24.4
(75.9)
21.8
(71.2)
19.3
(66.7)
17.8
(64)
20.31
(68.55)
Сред. дневна °C (°F) 14.5
(58.1)
14.1
(57.4)
14.6
(58.3)
15.4
(59.7)
16.9
(62.4)
19.0
(66.2)
21.7
(71.1)
22.8
(73)
21.6
(70.9)
19.2
(66.6)
16.9
(62.4)
15.3
(59.5)
17.67
(63.8)
Прос. ниска °C (°F) 11.9
(53.4)
11.5
(52.7)
12.0
(53.6)
12.7
(54.9)
14.2
(57.6)
16.2
(61.2)
18.8
(65.8)
19.8
(67.6)
18.8
(65.8)
16.5
(61.7)
14.4
(57.9)
12.8
(55)
14.97
(58.93)
Најниска забележана °C (°F) 2.1
(35.8)
4.0
(39.2)
3.4
(38.1)
5.0
(41)
9.0
(48.2)
9.2
(48.6)
11.4
(52.5)
13.8
(56.8)
11.4
(52.5)
9.1
(48.4)
6.5
(43.7)
5.4
(41.7)
2.1
(35.8)
Прос. дожд мм (ин) 197.1
(7.76)
171.3
(6.744)
155.0
(6.102)
104.4
(4.11)
105.6
(4.157)
97.3
(3.831)
60.6
(2.386)
68.0
(2.677)
123.9
(4.878)
179.5
(7.067)
179.6
(7.071)
223.9
(8.815)
1.666,2
(65,598)
Прос. бр. дождливи денови (≥ 0.1 mm) 23.9 22.0 21.1 18.6 18.6 15.7 15.0 16.4 19.7 21.9 22.1 24.7 239.7
Прос. релативна влажност (%) 80 80 80 80 81 82 81 80 81 79 79 80 80
Сред. бр. сончеви часови месечно 62.0 73.5 93.0 117.0 133.3 162.0 182.9 189.1 147.0 102.3 75.0 55.8 1.392,9
Сред. бр. сончеви часови дневно 2.0 2.6 3.0 3.9 4.3 5.4 5.9 6.1 4.9 3.3 2.5 1.8 3.8
Извор бр. 1: Instituto de Meteorologia [6]
Извор бр. 2: Deutscher Wetterdienst (sun and humidity 1921–1950)[7]
Понта Делгада, населен во 1571 година од страна на Диого дас Чагас, веднаш станал парохија, лоцирана во Санта Круз дас Флориш

Административна поделба[уреди | уреди извор]

Фажазиња, лоцирана по должината на алувијалната рамнина, која се храни со пет езера и клисури на горното плато на Лажес Дас Флориш

Поради главно солидниот пејзаж на островот, многу од раните населби се развиле по должината на крајбрежни земјишта. Административно, островот Флориш е поделен на две општини (concelhos на португалски), кои се составени од неколку граѓански парохии, со свои граѓански комитети и административни управители:

  • Санта Круз дас Флориш, кој се наоѓа на север, има 2.493 жители (попис од 2001 година) и ја вклучува најголемата заедница на островите, лоцирана на источниот брег и каде што е и локалниот аеродром, како и главните државни служби, основните и средните училишта и регионалниот здравствен центар.
  • Лажес дас Флориш, јужната општина вклучува многу природни пејзажи на островот и е населена со околу 1502 жители (пописот од 2001 година).


Економија[уреди | уреди извор]

Економијата на островот главно е земјоделска, со одгледување на таро и жито. Поради раните доселеници од северниот дел на Португалија, куќите и улиците на островот личат на оние што се наоѓаат таму. Португалија имала воен договор со Франција, дозволувајќи Франција да има база во регионот. Во Санта Круз дас Флориш се наоѓа единствениот аеродром на островот. Главното комерцијално пристаниште се наоѓа во Лажес дас Флориш. Во Санта Круз се наоѓа ферибот на островот Корву, а на југ од селските комерцијални рибари работат надвор од Порто Бокејрао.

Транспорт[уреди | уреди извор]

Национален автопат во Флориш, Португалија

Островот го има Аеродромот Флориш (IATA: FLWICAO: LPFL), лоциран во Санта Круз дас Флориш.

На 26 август 2012, Регионалниот секретаријат за наука, технологија и опремаt[8] го реконструирал автопатот на островот.[9] Надградени биле многуте патишта кои се сметале за најлошата патна мрежа на Азорските Острови во доцните 20-тиот век. Инвестицијата изнесувала 22 милиони евра и со истата биле обновени 77 км патишта на островот и 11 км автопат.[9]

Галерија[уреди | уреди извор]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Manuel Flores, Carlos (16 февруари 2017 г). Alta Hooker, galardonada en América Latina por la UNESCO. „Revista Universitaria del Caribe“ том  17 (2): 47. doi:10.5377/ruc.v17i2.3237. ISSN 2311-7346. http://dx.doi.org/10.5377/ruc.v17i2.3237. 
  2. Simon, Thierry; Notter, Jean-Cyrille (1 јануари 2009 г). Les « îlets » : enjeux pour un « archipel » au cœur de la Réunion. „Les Cahiers d’Outre-Mer“ том  62 (245): 111–122. doi:10.4000/com.5541. ISSN 0373-5834. http://dx.doi.org/10.4000/com.5541. 
  3. Charles (1857). La chasse royale, composée par le roy Charles IX et dédiée au roy trèschrestien de France et de Navarre Louys XIII. Tres utile aux curieux et amateurs du chasse. Nouv. ed., précédée d'une introd. par Henri Chevreul.. Paris: L. Potier. http://dx.doi.org/10.5962/bhl.title.33421. 
  4. Environment News Service. "UNESCO Designates 22 New Biosphere Reserves". May 27, 2009.
  5. Secretaria Regional do Ambiente e Mar, Parque natural das Flores com Rocha dos Bordões como “jóia da coroa”, 13 October 2010
  6. „Normais climatológicas 1981-2010>Flores“. Instituto de Meteorologia. конс. 23 August 2012. 
  7. „Klimatafel von Santa Cruz / Insel Flores; Azoren / Portugal“ (PDF). Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world (German). Deutscher Wetterdienst. конс. 30 January 2016. 
  8. португалски: Secretário Regional da Ciência, Tecnologia e Equipamentos
  9. 9,0 9,1 „Governo realiza "maior reforma de sempre" nas estradas das Flores, diz José Contente“ (Portuguese). Ponta Delgada (Santa Cruz das Flores), Portugal. 26 August 2012. конс. 28 August 2012. 

Извори[уреди | уреди извор]

  • Azevedo, J.M. (1999), Geologia e hidrogeologia da ilha das Flores, Açores. Tese de Doutoramento, Universidade de Coimbra, стр. 403 
  • Carvalho, M.. „Flores: Gastronomy“, O Açoreano, стр. 14.
  • Bragaglia, Pierluigi (1996), Roteiro dos Antigos Caminhos do Concelho Lajes das Flores, Açores [Route of the Old Roads in the Municipality of Lajes dos Flores, Azores] (Portuguese), Lajes dos Flores (Azores), Portugal: Câmara Municipal de Lajes das Flores 
  • GRA, уред. (12 October 2010). „Parque natural das Flores com Rocha dos Bordões como "jóia da coroa" (Portuguese). Horta (Azores), Portugal: Governo Regional dos Açores/Secretário Regional do Ambiente e do Mar. 
  • Leite, J.. „O padre José António Camões: uma tentativa de biografia“, Boletim do Instituto Histórico da Ilha Terceira, стр. 1141–1203.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]