Невен

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Невен
Calendula officinalis 03-09-2005 15.21.56.JPG
Научна класификација
Царство: Растенија
Нерангирано: Скриеносеменици
Ред: Ѕвездовидни
Семејство: Главоцветни
Племе: Невени
Род: Невен
Вид: Обичен невен'
Биномен назив
Calendula officinalis
L.
Синоними[1]
  • Calendula aurantiaca Kotschy ex Boiss.
  • Calendula eriocarpa DC.
  • Calendula hydruntina (Fiori) Lanza
  • Calendula prolifera Hort. ex Steud.
  • Calendula × santamariae Font Quer
  • Caltha officinalis (L.) Moench

Невен (науч. Calendula officinalis) — билка од семејството главоцветните (Asteraceae).

Опис на билката[уреди | уреди извор]

Стеблото на невенот е исправено, разгрането и избраздено. Висината е до 50 центиметри и покриено е со кратки и цврсти влакненца. Обликот на листовите се разликува во зависност од нивната положба: горните се долги или шпицести, средните се обратно јајчести и го опфаќаат стеблото, а долните се со крилести дршки. Цветовите се скупчени во портокалово-жолти, крупни соцветија. Периферијата на соцветијата гради јазичести цветови наредени во 2-3 реда, а на средина цевчести цветови. Обвивката на цветот гради тесни, зелени, лепливи и влакнести покривни листови. Мирисот на цветот е јак.

Зависно од регионот, невенот цвета од рана пролет до доцна есен. Во приморските и топли краеви може да цвета преку цела година.

Хемиски состав[уреди | уреди извор]

Како дрога се користат цветовите кои содржат етерично масло, танини, шеќери, ликопен (кој е многу добар антиоксиданс и штити од рак на грлото на матката), протеини, пигментни каротеноиди (даваат боја на цветовите), календулин, минерали (калиум, сумпор и др), горки супстанци, супстанци на кисел карактер(волоксантин, цитроксантин, рубиксантин, флавоксантин), смоли, органски киселини (јаболкова, салицилна) и др.

Употреба[уреди | уреди извор]

Невенот има многу широка примена. Се употребува како чај, како додаток во салати и други јадења, а за надворешна употреба, во облик на масло, масти, облоги или чаеви за плакнење. Исто така се користи и како природна боја во индустријата за храна и козметиката. Листовите може да се јадат свежи како додаток во салата бидејќи се богати со витамини и минерали и по состав се слични со глуварчето. Свежите цветни листови исто можат да бидат додаток во салати, додека сувите имаат снажен и концентриран вкус и може да се користат како зачин во супи и колачи. Листовите содржат и значајни количини на витамини А и Ц и се користат за добивање боја која се користи во индустриската храна. Бојата се користи и во козметички намени и тоа за правење боја за коса. Семето од невен содржи до 37% протеини и до 46% масти, но нема податок дека се користи во исхраната.

Употреба во народната медицина[уреди | уреди извор]

Нeвeнот повеќе се користи во народната нeга отколку во соврeмeната мeдицина. Се прeпорачува за чистeњe и плакнење на рани, чирeви и изгореници. Се користи и за лeчeњe на жeлудникот, проблeм со црeва и жолчно кeсе. Нeвeновиот крeм сe користи за надворешна употрeба кај рани, чирeви, осипи и отeчeни жлeзди. Нeвeновата маст со козјо масло во народната мeдицина лeчи хронични чирeви и отечени мeста, гнојни рани кои тeшко зараснуваат. Облогите од топол нeвeнов чај го подобрува видот. Спрема литeратурата на руската народна мeдицина, чајот од цвeтот на нeвeн се користи кај {[крвавeње]] од материца и за болeсти на црниот дроб, слезината, проблeми со жeлудец и рахитис.

Лековито дејство[уреди | уреди извор]

Невенот делува антисептично и антибактериски и е многу ефикасен против различни воспаленија, габични инфекции, а најновите истражувања наговестуваат дека е корисен во борбата против ХИВ (вирус предизвикувач на СИДА). Корисен е за отстранување на отрови кои прават различни хронични инфекции, трески, кожни болести како што се егземи и акни. Добар е како средство за смирување на грчеви, против астма, кашлица, тахикардија и несоница. Од одамна во народната медицина се користи за залечување на рани, боцкање од инсекти, смрзнатини, чиреви, брадавици, волчи очи и др. Ладен чај од невен се употребува за плакнење на очи при конјунктивит или после вадење на заб. Поради благите естрогенски дејства во (естроген - женски полни хормон) се користи за воспоставување на редовен менструален циклус и смалување на менструалните болки кај младите девојки или кај жени во климакс.

Наводи[уреди | уреди извор]