Гавез
| Гавез | |
|---|---|
 | |
 | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Царство: | Растенија |
| клад: | Скриеносеменици |
| клад: | Евдикоти |
| клад: | Астериди |
| Ред: | Лисичинковидни |
| Семејство: | Лисичинки |
| Род: | Гавез |
| Вид: | Гавез |
| Научен назив | |
| Symphytum officinale L. | |
| Синоними | |
| |
Гавез (латински: Symphytum officinale) — повеќегодишно тревесто растение од фамилијата Boraginaceae.[1] Познат е во народната медицина по своите лековити својства.
Изглед на растението
[уреди | уреди извор]Стеблото е тревно, исправено и достигнува должина од 30 до 60 см. Се разгранува во горниот дел, насекаде е многу влакнесто и цврсто, а внатре шупливо.[2]
Листовите се исто така влакнести.[2]
Цветовите се групирани во соцветни кадрици. Чашката е двојно пократка од круната, која се состои од валкано-розови или жолтеникаво-бели листови кои пораснале заедно, па имаат изглед во форма на ѕвонче. Внатре во круната има кратки папиларни лушпи. Растението цвета од мај до јули.[2]
Се размножува со црни и жолтеникави семиња. Тоа е лековито и благо отровно растение.[2][3]
Живеалиште и распространетост
[уреди | уреди извор]Често е на низински терен и бара влажни живеалишта како што се ливадите.[2]
Се наоѓа и на влажни места покрај потоци, канали, реки, железнички пруги, патишта и др.
Распространета е во поголемиот дел од Европа, сè до западен Сибир и Мала Азија. Припаѓа на понтичко-средоземниот цветен елемент.[4]
Во Македонија гавезот е распространет во Градскиот парк, покрај реката Вардар во Скопје, Таорска Клисура, Македонски Брод. Се посочува дека е најден и во село Банско, Струмичко, Крива Паланка и покрај реката Вардар на потег од Велес до Гевгелија како и во Дојран.[5]
Важност
[уреди | уреди извор]Од античко време, гавезот се користел како лековито растение за лекување на артериосклероза, но и за заздравување на рани и изгореници, како и за промовирање на заздравувањето на фрактури на коските. Се користат: коренот, младите гранчиња, стеблото и листот.
Во народната медицина коренот и листовите се користат за лекување на воспалени рани, рани кои тешко зараснуваат, скршеници на коски, бронхитис, респираторни проблеми, катара, пневмонија итн. Не е дозволено да се нанесува на отворени рани.[4][6]
Значајни супстанции
[уреди | уреди извор]Листовите содржат значително количество на каротин. Гликоалкалоидот консолидин и циноглицин се присутни во свежите надземни делови. Во коренот, покрај споменатите алкалоиди, има и помали количества на пуринскиот дериват алантоин.
Видови
[уреди | уреди извор]Прифатени се 27 видови.
- Symphytum aintabicum Hub.-Mor. & Wickens
- Symphytum anatolicum Boiss.
- Symphytum asperum Lepech. – prickly comfrey, rough comfrey
- Symphytum × bicknellii Buckn.
- Symphytum bornmuelleri Buckn.
- Symphytum brachycalyx Boiss. – Palestine comfrey
- Symphytum bulbosum – bulbous comfrey
- Symphytum carpaticum Yu.M.Frolov
- Symphytum caucasicum – Caucasian comfrey
- Symphytum circinale Runemark
- Symphytum cordatum Waldst. & Kit. ex Willd.
- Symphytum creticum (Willd.) Runemark
- Symphytum davisii Wickens
- Symphytum × ferrariense C.Massal.
- Symphytum grandiflorum DC. – creeping comfrey
- Symphytum gussonei F.W.Schultz
- Symphytum hajastanum Gvin.
- Symphytum ibiricum Steven – Iberian comfrey[7]
- Symphytum kurdicum Boiss. & Hausskn.
- Symphytum longisetum Hub.-Mor. & Wickens
- Symphytum × mosquense S.R.Majorov & D.D.Sokoloff
- Symphytum officinale L. – comfrey
- Symphytum orientale L. – white comfrey
- Symphytum ottomanum Friv.
- Symphytum podcumicum Yu.M.Frolov
- Symphytum pseudobulbosum Azn.
- Symphytum savvalense Kurtto
- Symphytum sylvaticum Boiss.
- Symphytum tauricum Willd. – Crimean comfrey
- Symphytum tuberosum L. – tuberous comfrey
- Symphytum × ullepitschii Wettst.
- Symphytum × uplandicum Nyman (S. asperum × S. officinale, synonym: S. peregrinum) – Russian comfrey, healing herb, blackwort, bruisewort, wallwort, gum plant
- Symphytum × wettsteinii Sennholz
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Чајкановић, Веселин (1985). Речник српских народних веровања о биљкама. Београд: Српска књижевна задруга. стр. 74.
|access-date=бара|url=(help) - 1 2 3 4 5 Петковић, Б. Марин, П. & Божа, П. 1995. Практикум из систематике виших биљака. Наука. Београд.
- ↑ Grdiša, Martina. "Medicinal and Aromatic Plants of our region: Comfrey (Symphytum officinale L.)." Lovački vjesnik 120.6 (2011): 83-83.
- 1 2 Којић, М & Јањић, В. 1991. Отровне биљке. Научна књига. Београд.
- ↑ Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 122, издавач: МАНУ, Скопје, 2010
- ↑ Ostojić, Z. (2008). Black comfrey (Symphytum officinale)-useful and negative sides of the weeds. Gospodarski list, 160(5), 49.
- ↑ „Symphytum ibericum“. rhs.org.uk. Посетено на 23 April 2017.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]- Агенцијата за рак на Британска Колумбија на comfrey
- https://www.natural-medicinal-herbs.com/herbs/comfrey.html
- Гавез за поубав и свилен изглед, „Royal Balm“, 07.07.2018. )
- Гавез лековити својства Архивирано на 23 јануари 2026 г.
|