Јакутија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Република Саха (Јакутија)
Республика Саха (Якутия) (рус.)
Саха Өрөспүүбүлүкэтэ (јакутски)
—  Република  —

Знаме

Грб
Химна: Химна на Република Саха
Координати: 66°24′ СГШ 129°10′ ИГД / 
Политички статус
Земја  Русија
Федерален округ Далекуисточен[1]
Економски регион Далекуисточен[2]
Основан 27 април 1922[3]
Главен град Јакутск[3]
Управа (август 2010)
 - Претседател[4] Егор Борисов[5]
 - Законод. дом Собрание (Ил Тумен)[4]
Статистики
Површина [6]
 - Вкупна 3.083.523 км2
Место 1
Население (2010)„Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1“. Всероссийская перепись населения 2010 года. Федерална служба за државна статистика. 2011. http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm. конс. 29 јуни 2012. </ref>
 - Вкупно 958.528
 - Место 55
 - Густина 031 /km2 (80 /sq mi)
 - Градска 64,1%
 - Селска 35,9%
Часовен појас [7]
  VLAT (UTC+11:00)[7]
  VLAT (UTC+11:00)[7]
ISO 3166-2 RU-SA
Рег. таб. 14
Службени јазици руски;[8] јакутски; јазиците на помалите народности на север се службени во нивните подрачја[9]
Портал
Sakha Yakutia rep.png

Јакутија, офиц. „Република Саха (Јакутија)“ (руски: Респу́блика Саха́ (Яку́тия); јакутски: Саха Өрөспүүбүлүкэтэ) е федерален субјект на Русија (република).

Географија[уреди | уреди извор]

45% од Јакутија е прекриена со тајга, а северните делови се со тундра.

Часовен појас[уреди | уреди извор]

Јакутија има 3 различни појси:

  1. RTZ8.png
    Јакутски појас (YAKT/YAKST). UTC+09:00 (YAKT)/+1000 (YAKST). Западно од реката Лена.
  2. RTZ9.png
    Владивосточки појас (VLAT/VLAST). UTC+10:00 (VLAT)/+1100 (VLAST). Помеѓу 127° ИГД и 140° ИГД.
  3. RTZ10.png
    Mагаданска временска зона (MAGT/MAGST). UTC+11:00 (MAGT)/+1200 (MAGST). Источно од 140° IGD.

Реки[уреди | уреди извор]

Најголема река и воедно пловна е реката Лена (4.310 км), а други поголеми реки се:

Езера[уреди | уреди извор]

Има некаде повеќе од 700 езера во Јакутија, од кои најголеми се:

Планини[уреди | уреди извор]

Најголеми планини во Јакутија е Верхојанските Планини, кој се протега напоредно со реката Лена. На југот се наоѓаат и Становојските Планини.

Природни богатства[уреди | уреди извор]

јакутија е богата со нафта, гас, јаглен, дијаманти, злато, сребро, калај, волфрам и мн др.. 99% oд вкупните руски рудници на дијаманти се наоѓаат во Јакутија, односноa 25% од вкупнoто светско произвоство.

Клима[уреди | уреди извор]

Јакутија е позната по својата екстремна клима. Најладната температура во Северната Хемисфера е измерена во Студениот Пол во Верхојанск, −67.8 °C во 1892 г, и Ојмјакон, каде температурата била пониска од −67,7 °C во 1933 г.

  • Просечна јануарска температура: −28 °C (брег) дo −47 °C (Студен Пол).
  • Просечна јулска температура: +2 °C (брег) дo +19 °C (централни делови).
  • Врнежи: 200 мм (централни делови) дo 700 мм (источните планини во Јакутија).


Народности[уреди | уреди извор]

Според разните пописи (1936-2002) етничката структура во Јакутија изгледа вака:

1939 1959 1970 1979 1989 2002
Јакути 233.273 (56,5%) 226.053 (46,4%) 285.749 (43,0%) 313.917 (36,9%) 365.236 (33,4%) 432.290 (45,5%)
Долгани 10 (0,0%) 64 (0,0%) 408 (0,0%) 1.272 (0,1%)
Евенки 10.432 (2,5%) 9.505 (2,0%) 9.097 (1,4%) 11.584 (1,4%) 14.428 (1,3%) 18.232 (1,9%)
Евени 3.133 (0,8%) 3.537 (0,7%) 6.471 (1,0%) 5.763 (0,7%) 8.668 (0,8%) 11.657 (1,2%)
Јукагири 267 (0,1%) 285 (0,1%) 400 (0,1%) 526 (0,1%) 697 (0,1%) 1.097 (0,1%)
Чукчи 400 (0,1%) 325 (0,1%) 387 (0,1%) 377 (0,0%) 473 (0,0%) 602 (0,1%)
Руси 146.741 (35,5%) 215.328 (44,2%) 314.308 (47,3%) 429.588 (50,4%) 550.263 (50,3%) 390.671 (41,2%)
Украинци 4.229 (1,0%) 12.182 (2,5%) 20.253 (3,0%) 46.326 (5,4%) 77.114 (7,0%) 34.633 (3,6%)
Други 14.723 (3,6%) 20.128 (4,1%) 27.448 (4,1%) 43.695 (5,1%) 76.778 (7,0%) 58.826 (6,2%)

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Президент Российской Федерации. Указ №849 от 13 мая 2000 г. «О полномочном представителе Президента Российской Федерации в федеральном округе». Вступил в силу 13 мая 2000 г. Опубликован: "Собрание законодательства РФ", №20, ст. 2112, 15 мая 2000 г. (Претседател на Руската Федерација. Указ #849 од 13 мај 2000 „За полномошниот претставник на Претседателот на Руската Федерација во еден федерален округ“. Стапил на сила 13 мај 2000).
  2. Госстандарт Российской Федерации. №ОК 024-95 27 декабря 1995 г. «Общероссийский классификатор экономических регионов. 2. Экономические районы», в ред. Изменения №5/2001 ОКЭР. (Државен стандард на Руската Федерација. #OK 024-95 27 декември 1995 „Општоруска класификација на економските региони. 2. Економски региони“, по измените на Амандман #5/2001 ОКЕР. ).
  3. 3,0 3,1 Minahan, James (2002). Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z. Greenwood Publishing Group. стр. 1630ff. 
  4. 4,0 4,1 Устав на Република Саха (Јакутија) 53.1
  5. Егор Афанасјевич Борисов — Портал на Република Саха (руски)
  6. Росстат (Статистички завод на Русија), 2010 г. (xls) конс. 15 јуни 2012
  7. 7,0 7,1 7,2 Правительство Российской Федерации. Постановление №725 от 31 августа 2011 г. «О составе территорий, образующих каждую часовую зону, и порядке исчисления времени в часовых зонах, а также о признании утратившими силу отдельных Постановлений Правительства Российской Федерации». Вступил в силу по истечении 7 дней после дня официального опубликования. Опубликован: „Российская Газета“, №197, 6 сентября 2011 г. (Влада на Руската Федерација. Решение #725 од 31 август 2011 „За составот на териториите што го сочинуваат секој часовен појас и постапката за сметање на времето во часовните појаси, како и отповикувето на извесни Решенија на Владата на Руската Федерација“. Стапил на сила со истекот на 7 дена од официјалнотоо објавување).
  8. Службен на целата територија на Русија согласно Член 68.1 од Уставот на Русија.
  9. Устав на Република Саха (Јакутија), Член 46

Надворешни врски[уреди | уреди извор]