Јакутија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Република Саха (Јакутија)
Республика Саха (Якутия) (рус.)
Саха Өрөспүүбүлүкэтэ (јакутски)
—  Република  —

Знаме

Грб
Химна: Химна на Република Саха
Координати: 66°24′ СГШ 129°10′ ИГД / 
Политички статус
Земја  Русија
Федерален округ Далекуисточен[1]
Економски регион Далекуисточен[2]
Основан 27 април 1922[3]
Главен град Јакутск[3]
Управа (август 2010)
 - Претседател[5] Егор Борисов[4]
 - Законод. дом Собрание (Ил Тумен)[5]
Статистики
Површина [6]
 - Вкупна 3.083.523 км2
Место 1
Население (2010)„Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1“. „Всероссийская перепись населения 2010 года“. Федерална служба за државна статистика. 2011. http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm. конс. 29 јуни 2012. </ref>
 - Вкупно 958.528
 - Место 55
 - Густина 031 /km2 (80 /sq mi)
 - Градска 64,1%
 - Селска 35,9%
Часовен појас [7]
  VLAT (UTC+11:00)[7]
  VLAT (UTC+11:00)[7]
ISO 3166-2 RU-SA
Рег. таб. 14
Службени јазици руски;[8] јакутски; јазиците на помалите народности на север се службени во нивните подрачја[9]
Портал
Sakha Yakutia rep.png

Јакутија, офиц. „Република Саха (Јакутија)“ (руски: Респу́блика Саха́ (Яку́тия); јакутски: Саха Өрөспүүбүлүкэтэ) е федерален субјект на Русија (република).

Географија[уреди]

45% од Јакутија е прекриена со тајга, а северните делови се со тундра.

Часовен појас[уреди]

Јакутија има 3 различни појси:

  1. RTZ8.png
    Јакутски појас (YAKT/YAKST). UTC+09:00 (YAKT)/+1000 (YAKST). Западно од реката Лена.
  2. RTZ9.png
    Владивосточки појас (VLAT/VLAST). UTC+10:00 (VLAT)/+1100 (VLAST). Помеѓу 127° ИГД и 140° ИГД.
  3. RTZ10.png
    Mагаданска временска зона (MAGT/MAGST). UTC+11:00 (MAGT)/+1200 (MAGST). Источно од 140° IGD.

Реки[уреди]

Најголема река и воедно пловна е реката Лена (4.310 км), а други поголеми реки се:

Езера[уреди]

Има некаде повеќе од 700 езера во Јакутија, од кои најголеми се:

Планини[уреди]

Најголеми планини во Јакутија е Верхојанските Планини, кој се протега напоредно со реката Лена. На југот се наоѓаат и Становојските Планини.

Природни богатства[уреди]

јакутија е богата со нафта, гас, јаглен, дијаманти, злато, сребро, калај, волфрам и мн др.. 99% oд вкупните руски рудници на дијаманти се наоѓаат во Јакутија, односноa 25% од вкупнoто светско произвоство.

Клима[уреди]

Јакутија е позната по својата екстремна клима. Најладната температура во Северната Хемисфера е измерена во Студениот Пол во Верхојанск, −67.8 °C во 1892 г, и Ојмјакон, каде температурата била пониска од −67,7 °C во 1933 г.

  • Просечна јануарска температура: −28 °C (брег) дo −47 °C (Студен Пол).
  • Просечна јулска температура: +2 °C (брег) дo +19 °C (централни делови).
  • Врнежи: 200 мм (централни делови) дo 700 мм (источните планини во Јакутија).


Народности[уреди]

Според разните пописи (1936-2002) етничката структура во Јакутија изгледа вака:

1939 1959 1970 1979 1989 2002
Јакути 233.273 (56,5%) 226.053 (46,4%) 285.749 (43,0%) 313.917 (36,9%) 365.236 (33,4%) 432.290 (45,5%)
Долгани 10 (0,0%) 64 (0,0%) 408 (0,0%) 1.272 (0,1%)
Евенки 10.432 (2,5%) 9.505 (2,0%) 9.097 (1,4%) 11.584 (1,4%) 14.428 (1,3%) 18.232 (1,9%)
Евени 3.133 (0,8%) 3.537 (0,7%) 6.471 (1,0%) 5.763 (0,7%) 8.668 (0,8%) 11.657 (1,2%)
Јукагири 267 (0,1%) 285 (0,1%) 400 (0,1%) 526 (0,1%) 697 (0,1%) 1.097 (0,1%)
Чукчи 400 (0,1%) 325 (0,1%) 387 (0,1%) 377 (0,0%) 473 (0,0%) 602 (0,1%)
Руси 146.741 (35,5%) 215.328 (44,2%) 314.308 (47,3%) 429.588 (50,4%) 550.263 (50,3%) 390.671 (41,2%)
Украинци 4.229 (1,0%) 12.182 (2,5%) 20.253 (3,0%) 46.326 (5,4%) 77.114 (7,0%) 34.633 (3,6%)
Други 14.723 (3,6%) 20.128 (4,1%) 27.448 (4,1%) 43.695 (5,1%) 76.778 (7,0%) 58.826 (6,2%)

Галерија[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Президент Российской Федерации. Указ №849 от 13 мая 2000 г. «О полномочном представителе Президента Российской Федерации в федеральном округе». Вступил в силу 13 мая 2000 г. Опубликован: "Собрание законодательства РФ", №20, ст. 2112, 15 мая 2000 г. (Претседател на Руската Федерација. Указ #849 од 13 мај 2000 „За полномошниот претставник на Претседателот на Руската Федерација во еден федерален округ“. Стапил на сила 13 мај 2000).
  2. Госстандарт Российской Федерации. №ОК 024-95 27 декабря 1995 г. «Общероссийский классификатор экономических регионов. 2. Экономические районы», в ред. Изменения №5/2001 ОКЭР. (Државен стандард на Руската Федерација. #OK 024-95 27 декември 1995 „Општоруска класификација на економските региони. 2. Економски региони“, по измените на Амандман #5/2001 ОКЕР. ).
  3. 3,0 3,1 Minahan, James (2002). „Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z“. Greenwood Publishing Group. стр. 1630ff. 
  4. Егор Афанасјевич Борисов — Портал на Република Саха (руски)
  5. 5,0 5,1 Устав на Република Саха (Јакутија) 53.1
  6. Росстат (Статистички завод на Русија), 2010 г. (xls) конс. 15 јуни 2012
  7. 7,0 7,1 7,2 Правительство Российской Федерации. Постановление №725 от 31 августа 2011 г. «О составе территорий, образующих каждую часовую зону, и порядке исчисления времени в часовых зонах, а также о признании утратившими силу отдельных Постановлений Правительства Российской Федерации». Вступил в силу по истечении 7 дней после дня официального опубликования. Опубликован: „Российская Газета“, №197, 6 сентября 2011 г. (Влада на Руската Федерација. Решение #725 од 31 август 2011 „За составот на териториите што го сочинуваат секој часовен појас и постапката за сметање на времето во часовните појаси, како и отповикувето на извесни Решенија на Владата на Руската Федерација“. Стапил на сила со истекот на 7 дена од официјалнотоо објавување).
  8. Службен на целата територија на Русија согласно Член 68.1 од Уставот на Русија.
  9. Устав на Република Саха (Јакутија), Член 46

Надворешни врски[уреди]