Ирокези: Разлика помеѓу преработките

Од Википедија — слободната енциклопедија
[проверена преработка][проверена преработка]
Избришана содржина Додадена содржина
сНема опис на уредувањето
сНема опис на уредувањето
Ред 14: Ред 14:
}}
}}


'''Ирокези''' (од {{lang-fr|Iroquois}}) — група од [[индијанци|индијански]] племиња, кои ја населуваат североисточна Америка (областа на [[Големите Езера]]), кои се обединети во т.н. „Ирокезка конфедерација“, наречена и уште „Петте нации“, „Шестте нации“, „Народот од Долгиот дом“, „Лига на ирокезите“ и др.
'''Ирокези''' (од {{lang-fr|Iroquois}}) — група од [[индијанци|индијански]] племиња, кои ја населуваат североисточна Америка (областа на [[Големите Езера]]), кои се обединети во т.н. „Ирокезка конфедерација“, наречена и уште „Петте народи“, „Шестте народи“, „Народот од Долгиот дом“, „Лига на ирокезите“ и др.
Тие самите се нарекуваат „Ходиношони“ (''Haudenosaunee'') и буквално може да се преведе како ''Народот од Долгиот дом''.
Тие самите се нарекуваат „Ходиношони“ (''Haudenosaunee'') и буквално може да се преведе како ''Народот од Долгиот дом''.
првостепено Лигата на ирокезите е изградена од пет народи: [[Мохавк]] (''Mohawk''), [[Онеида]] (''Oneida''), [[Онондага]] (''Onondaga''), [[Кајуга]] (''Cayuga'') и [[Сенека]] (''Seneca''). Подоцна ([[1721]] г.) кон неа се вклучува шестиот народ: [[Тускарора]] (''Tuscarora'').
првостепено Лигата на ирокезите е изградена од пет народи: [[Мохавк]] (''Mohawk''), [[Онеида]] (''Oneida''), [[Онондага]] (''Onondaga''), [[Кајуга]] (''Cayuga'') и [[Сенека]] (''Seneca''). Подоцна ([[1721]] г.) кон неа се вклучува шестиот народ: [[Тускарора]] (''Tuscarora'').
Ред 20: Ред 20:
== Јазик ==
== Јазик ==


Во рамките на Шестте нации се говорат следните ирокески јазици:
Во рамките на Шестте народи се говорат следните ирокески јазици:
* мохавк (2500 луѓе) [http://ohwejagehka.com/moh-body1.htm граматика и мисли ]
* мохавкски (2500 луѓе) [http://ohwejagehka.com/moh-body1.htm граматика и мисли ]
* онеида (300 луѓе) [http://www.native-languages.org/oneida_words.htm поговорки]
* онондагаски (300 луѓе) [http://www.native-languages.org/oneida_words.htm поговорки]
* кајуга (300 луѓе) [http://ohwejagehka.com/cay-index.htm граматика и мисли ]
* кајуга (300 луѓе) [http://ohwejagehka.com/cay-index.htm граматика и мисли ]
* сенека (100 луѓе) [http://ohwejagehka.com/seneca/index.html граматика и мисли ]
* сенека (100 луѓе) [http://ohwejagehka.com/seneca/index.html граматика и мисли ]

Преработка од 16:44, 12 март 2015

Ирокези
Haudenosaunee
Вкупен број
околу 125.000
(80.000 во САД, 45.000 во Канада)
Подрачја со значајно население
Јазици
мохавски јазик, онеидаски јазик, онондагаски јазик, кајугаски јазик, сенечки јазик, тускарорски јазик, англиски јазик, француски јазик
Вероисповед
Религија Лонгхаус; христијанство

Ирокези (од француски: Iroquois) — група од индијански племиња, кои ја населуваат североисточна Америка (областа на Големите Езера), кои се обединети во т.н. „Ирокезка конфедерација“, наречена и уште „Петте народи“, „Шестте народи“, „Народот од Долгиот дом“, „Лига на ирокезите“ и др. Тие самите се нарекуваат „Ходиношони“ (Haudenosaunee) и буквално може да се преведе како Народот од Долгиот дом. првостепено Лигата на ирокезите е изградена од пет народи: Мохавк (Mohawk), Онеида (Oneida), Онондага (Onondaga), Кајуга (Cayuga) и Сенека (Seneca). Подоцна (1721 г.) кон неа се вклучува шестиот народ: Тускарора (Tuscarora).

Јазик

Во рамките на Шестте народи се говорат следните ирокески јазици:

Податоците се од 2003 година, Mingo Language

Распределба на ирокеските јазици пред колонизацијата

Ирокеските јазици спаѓаат во ирокеското јазично семејство.


Личности

Црвената Јакна
  • Миротворецот (Skennenrahawi, англиски The Great Peacemaker) — пророк и легендарен основач на Ирокеската лига;
  • Хајауата (Ayenwatha, англиски Hiawatha) — легендарен основач на Ирокеската лига;
  • Тадодахо или Атотархо (зависно од диалектот: Tadodaho, Atotarho. Во превод: Змии во косите) — врач и легендарен основач на Ирокеската лига;
  • Црвената Јакна (Segoyewatha, англиски Red Jacket) — водач;
  • Крал Хендрик Тијанога (Theyanoguin - во превод Западната врата е отворена, англиски King Hendrick) — водач;
  • Џозеф Брант Тајенданеге (Joseph Brant Thayendanagea) — воен водач;
  • Садечката пченка (Kaintwakon, англики. Cornplanter);
  • Прекрасното езеро (Ganioda'yo, англиски Handsome Lake) — пророк;
  • Ели Паркер (Ely S. Parker) — политичар;
  • Артур К. Паркер (Arthur C. Parker) — антрополог;
  • Леон Шенандоа (Leon Shenandoah) — политичар и Тадодахо;
  • Орен Лајнс (Oren Lyons) — политичар;
  • Џон Фаден Гахонуес (Kahonwes, John Fadden) — сликар;
  • Воник Хорн-Милер (Waneek Horn-Miller);
  • Роби Робертсон (Robby Robertson) — пејач;
  • Џоан Шенандоа (Joanne Shenandoah) — пејачка.

Без ирокеско потекло, но поврзани со ирокезите:

Литература