Ирокези

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Ирокези
Haudenosaunee
Flag of the Iroquois Confederacy.svg
Вкупно население
околу 125,000
(80,000 во САД, 45,000 во Канада)
Региони со значително население
 Канада
    (јужен Квебек, јужен Онтарио)
 САД
    (ЊујоркВисконсинОклахомаСеверна Каролина)
Јазик

мохавски јазик, онеидаски јазик, онондагаски јазик, кајугаски јазик, сенечки јазик, тускарорски јазик, англиски јазик, француски јазик

Религија

Религија Лонгхаус; христијанство

Ирокезите (од француски Iroquois) се група од индијански племиња, кои ја населуваат Североизточна Америка (регионот на Големите езера), кои се обединети во т.н. „Ирокезка конфедерација“, наречена и уште „Петте нации“, „Шестте нации“, „Народот од Долгиот дом“, „Лига на ирокезите“ и др. Тие самите се нарекуваат „ходиношони“ (Haudenosaunee) и буквално може да се преведе како Народот од Долгиот дом. првостепено Лигата на ирокезите е изградена од пет народи: мохавк (Mohawk), онеида (Oneida), онондага (Onondaga), кајуга (Cayuga) и сенека (Seneca). Подоцна (1721 г.) кон неа се вклучува шестиот народ: тускарора (Tuscarora).

Јазик[уреди]

Во рамките на Шестте нации се говорат следните ирокески јазици:

Податоците се од 2003 година, Mingo Language

Распределба на ирокеските јазици пред колонизацијата

Ирокеските јазици спаѓаат во ирокеското јазично семејство.


Личности[уреди]

Црвената јакна
  • Миротворецот (Skennenrahawi, англиски The Great Peacemaker) — пророк и легендарен основач на Ирокеската лига;
  • Хајауата (Ayenwatha, англиски Hiawatha) — легендарен основач на Ирокеската лига;
  • Тадодахо или Атотархо (зависно од диалектот: Tadodaho, Atotarho. Во превод: Змии во косите) — врач и легендарен основач на Ирокеската лига;
  • Црвената јакна (Segoyewatha, англиски Red Jacket) — водач;
  • Крал Хендрик Тијанога (Theyanoguin - во превод Западната врата е отворена, англиски King Hendrick) — водач;
  • Џозеф Брант Тајенданеге (Joseph Brant Thayendanagea) — воен водач;
  • Садечката пченка (Kaintwakon, англики. Cornplanter);
  • Прекрасното езеро (Ganioda'yo, англиски Handsome Lake) — пророк;
  • Ели Паркер (Ely S. Parker) — политичар;
  • Артур К. Паркер (Arthur C. Parker) — антрополог;
  • Леон Шенандоа (Leon Shenandoah) — политичар и Тадодахо;
  • Орен Лајнс (Oren Lyons) — политичар;
  • Џон Фаден Гахонуес (Kahonwes, John Fadden) — сликар;
  • Воник Хорн-Милер (Waneek Horn-Miller);
  • Роби Робертсон (Robby Robertson) — пејач;
  • Џоан Шенандоа (Joanne Shenandoah) — пејачка.

Без ирокеско потекло, но поврзани со ирокезите:

Литература[уреди]