Луциден сон

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Џуанг Ци сонува за пеперутка

Луциден сон (англиски: lucid dream) — вид на сон каде сонувачот станува свесен дека сонува. За време на луциден сон, сонувачот може да добие контрола над сонот и да прави што сака.[1][2][3] Луцидното сонување се проучува и се користи од пред многу години. Истакнати личности од античко до модерно време биле фасцинирани од луцидни соништа и барале начини подобро да ги разберат нивните причини и цели. Многу различни теории се појавиле како резултат на научни истражувања на оваа тема, па дури биле прикажани и во поп-културата.[4] Понатамошниот развој на психолошките истражувања укажува на начини на кои оваа форма на сонување може да се искористи како форма на терапија за спиење. Постојат многу методи за иницирање луциден сон, а ние ќе ги наведеме само најважните:

  • Луциден сон индуциран од сон (анг. Dream Induced Lucid Dreaming — DILD) — Нешто во сонот го поттикнува сонувачот да разбере дека сонува.
  • Луциден сон индуциран од будење (анг. Wake Induced lucid Dreaming -WILD) — Сонувачот преминува од будење во сонување без губење на свеста.[5][6]

Етимологија[уреди | уреди извор]

Терминот луциден сон го смислил холандскиот автор и психијатар Фредерик ван Еден во својот напис во 1913 година „Студија за соништата“, иако описите на сонувачите кои биле свесни дека сонуваат претходеле на статијата. Ван Еден ги проучувал сопствените соништа помеѓу 20 јануари 1898 и 26 декември 1912 година, запишувајќи ги оние што ги сметал за најважни во дневникот за соништа. 352 од овие соништа биле категоризираат како луцидни.[4][4]

Ван Еден создал имиња за седум различни видови на соништа што ги доживеал врз основа на податоците што ги собрал:

  • почетни соништа
  • патолошки соништа
  • обични соништа
  • живописни соништа
  • демонски соништа
  • ошшти соновни сензации
  • луцидни соништа

Тој рекол дека седмиот тип, луцидно сонување, е „најинтересен и достоен за највнимателно набудување и проучување“.[4]

Историја[уреди | уреди извор]

Античка[уреди | уреди извор]

Негувањето на способноста на сонувачот да биде свесен дека сонува е од централно значење и за античката индиска хиндуистичка практика на јога нидра и за тибетската будистичка практика на јога од соништата. Негувањето на таквата свест била вообичаена практика кај раните будисти.[7]

Раните упатувања на феноменот се среќаваат и во античкото грчко пишување. На пример, филозофот Аристотел напишал: „Често кога некој спие, во свеста има нешто што изјавува дека она што тогаш се претставува не е само сон“.[8] Во меѓувреме, лекарот Гален од Пергам користел луцидни соништа како форма на терапија.[9] Покрај тоа, едно писмо напишано од Свети Августин во 415 г. од новата ера раскажувал приказна за еден сонувач, доктор Генадиј, и се однесува на луцидно сонување.[10][11]

XVII век[уреди | уреди извор]

Филозофот и лекар Сер Томас Браун (1605–1682) бил фасциниран од соништата и ја опишал својата способност за луциден сон во „ Religio Medici“, изјавувајќи: „... сепак во еден сон можам да составим цела комедија, еве ја акцијата, приведи шегите и се смеат себеси буден од неговите согледувања “.[12]

Самуел Пепис во својот дневник за 15 август 1665 година бележи сон, наведувајќи: „Ја имав мојата дама Кастлемајн во моите раце и бев примен да ја користам сета слава што ја посакував со неа, а потоа сонував дека ова не може да биде реални, но дека тоа беше само сон “.[13]

XIX век[уреди | уреди извор]

Во 1867 година, францускиот синолог Мари-Jeanан-Леон, Маркиз д’Херви де Сент Дени, анонимно ги објавил Les Rêves et Les Moyens de Les Diriger; Набationsудувања Пратики („Соништата и начините на нивно насочување; практични набудувања“), во кои тој ги опишува сопствените искуства на луцидно сонување и предлага дека е можно секој да научи свесно да сонува.[14][15]

Фредерик ван Еден и Маркиз д’Херви де Сент Дени, пионери на луцидното сонување.

XX век[уреди | уреди извор]

Во 1913 година, холандскиот психијатар и писател Фредерик ван Еден (1860–1932) го измислил терминот „луциден сон“ во статијата под наслов „Студија за соништата“.[8][14][16]

Некои претпоставуваат дека овој израз е погрешна именка затоа што Ван Еден се однесувал на појава поспецифична од луцидниот сон.[17] Ван Еден имал за цел терминот луциден да означува „увид“, како во фразата луциден интервал што се применува на некој при привремена ремисија од психоза, наместо како упатување на перцептивниот квалитет на искуството, што може или не е јасно и живописно.[18]

Како до луциден сон[уреди | уреди извор]

Сигурно се прашувате: „Како да имам луциден сон?“ Има многу методи, а ние ќе ви објасниме само еден.

Луциден сон индуциран од будење (Wake Induced Lucid Dreming — WILD)[уреди | уреди извор]

Овој метод е најмоќен и најефективен од сите, бидејќи влегувата директно во сонот преку релноста, без губење на свеста. Не е за почетници, но ако го совладате можете кога било во ноќта да имате луцидни соништа. Се верува преку овој метод имате најживописни соништа. Прво мора да напоменеме дека може да го користите методот веднаш после легнување или пак да се разбудите за време на ноќта. Препорачуваме втората опција, зашто тогаш влегувате во РЕМ-фазата (рапидно движење на очите; фаза кога сонуваме најживописни соништа; англ. Rapid Eye Movement — REM). Со овој метод може да влезете во парализа при спиење. Иако е безбедно, сепак направете на ваш сопствен ризик.[19]

  1. Пред да започнете, треба да бидете смирени и релаксирани. Целта до луцидни соништа со методот е МЕДИТАЦИЈАТА. Затоа убаво би било малку да медитирате пред легнување.
  2. Наместето го алармот да ѕвони за 5-6 часа. Пример ако обично легнувате во 23:00 ч., тогаш наместете го алармот за во 5:00 часот наутро. Ова е време, исто така, конечно да ја проверите вашата соба и да се осигурате дека светлата се исклучени. Направете ја собата темна, не треба да имате толку светлина. После легнете и спијте.
  3. Кога ќе се разбудите пример во 5:00 ч., релаксирајте се. Во креветот, обидете се да ги потиснете мислите што ги имате, грижи или сеќавања, Не комуницирајте со нив или размислувајте за нив, само набљудувајте ги мислите и оставете ги да се оддалечат.
  4. Сега фокусирајте се на вашите мускули. Почувствувајте ја напнатоста и оставете ја да замине. Опуштете го секој дел од вашето тело, направете го тоа по делови и движете се по целото тело, така што секој мускул е опуштен, започнете од нозете, па нагоре преку нозете, грбот, градите, рацете, вратот и лицето. Постои голема напнатост во вилицата и лицето, што обично е незабележано, но таа е таму. Фокусирајте се на лицето и вилицата повеќе од остатокот од телото и ослободете се од напнатоста. Треба да бидете целосно опуштени и млитави, потпомогнати само од вашиот душек. Важно е да знаете дека не смеете да мрдате и очите треба да ви се затворени.
  5. Кога вашите мускули се опуштени, можете да се фокусирате на дишењето, да почувствувате како здивот влегува во устата и излегува низ носот или на кој начин е најудобен, но проверете дали дишете длабоко и на начин што не ве прави непријатно. Сепак, ако сте медитирале претходно, овој дел ќе ви биде лесен.
  6. Сега доаѓа интересното. После извесно време, на пример 10 минути, околу очните капаци ќе ви се појават разни форми, бои и фигури. Овој дел се нарекува хипнагогија (англ. hypnаgogia). Тие ќе се движат насекаде. Тука треба да не се фокусирате многу на нив. Едноставно оставете ги да дојдат, па да си отидат. Не набљудувајте ги многу. Ако ова го видите, значи блиску сте до луциден сон.
  7. Создајте го сонот. На пример визуелизирајте како сте на мирна плажа. Брановите благо удираат по песокот. Птиците пејат галежно и небото е ведро. Длабоко фокусирајте како да сте веќе во сонот. Осетете како гледате наоколу, како ви е топло, како одите до водата и ги чувствувате ладните бранови на стапалата. После тоа веднаш ќе влезете во замислениот сон и 'ќе може да правите што сакате. За секој случај, направете проверка на реалноста. Со показалецот пробајте да ја допрете дланката на другата рака. Ако прстот ви помине низ дланката, сонувате! Честитки! Важно: Не се возбудувајте премногу бидејќи може да се разбудите. Ефикасен трик за подолг и постабилен луциден сон е да се свртите во круг неколку пати.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Kahan T.; LaBerge S. (1994). „Lucid dreaming as metacognition:implications for cognitive science“. Consciousness and Cognition. 3 (2): 246–64. doi:10.1006/ccog.1994.1014. S2CID 54332622.
  2. Adrienne Mayor (2005). Fossil Legends Of The First Americans. Princeton University Press. стр. 402. ISBN 978-0-691-11345-6. Посетено на 29 April 2013. The term "lucid dreaming" to describe the technique of controlling dreams and following them to a desired conclusion was coined by the 19th-century Dutch psychiatrist Frederik van Eeden.
  3. Lewis Spence; Nandor Fodor (1985). Encyclopedia of occultism & parapsychology. 2. Gale Research Co. стр. 617. ISBN 978-0-8103-0196-2. Посетено на 29 April 2013. Dr. Van Eeden was an author and physician who sat with the English medium Mrs. R. Thompson and was also ... 431) in which he used the term "lucid dream" to indicate those conditions in which the dreamer is aware that they are dreaming.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Eeden, Frederik. „A Study of Dreams“. lucidity.com. Посетено на 2018-04-23.
  5. LaBerge, Stephen. „Lucid Dreaming: Psychophysiological Studies of Consciousness during REM Sleep“.
  6. Brown, Neil. „What is Lucid Dreaming“.
  7. Tse-fu Kuan (2008), Mindfulness in Early Buddhism: New Approaches through Psychology and Textual Analysis of Pali, Chinese and Sanskrit Sources (Routledge Critical Studies in Buddhism)
  8. 8,0 8,1 Andreas Mavromatis (1987). Hypnogogia: The Unique State of Consciousness Between Wakefullness and Sleep. Routledge, Chapman & Hall, Incorporated. стр. 96. ISBN 978-0-7102-0282-6. Посетено на 29 April 2013. The lucid dream, a term coined by van Eeden himself, had already been noted by Aristotle who wrote that 'often when...
  9. Véronique Boudon-Meillot. Galien de Pergame. Un médecin grec à Rome. Les Belles Lettres, 2012.
  10. Hurd, Ryan (October 8, 2009). „Lucid Dreaming and Christianity: Entering the Light“. Dream Studies Portal. Посетено на Mar 12, 2018.
  11. „Letter from St. Augustine of Hippo“. Newadvent.org. Посетено на 2009-06-20.
  12. Religio Medici, part 2:11. Text available at http://penelope.uchicago.edu/relmed/relmed.html
  13. „Tuesday 15 August 1665“. The Diary of Samuel Pepys.
  14. 14,0 14,1 Bulkeley, Kelly (1999). Visions of the night: dreams, religion, and psychology. SUNY Press. стр. 157. ISBN 978-0-7914-9798-2. Посетено на 29 April 2013. The person most widely credited with coining the term "lucid dream" is Frederick Van Eeden, a Dutch psychiatrist who from 1898 to 1912 gathered reports of lucid dreams and performed experiments on his own abilities to have lucid dreams ...
  15. D'Hervey de Saint-Denys, Les Rêves et Les Moyens de Les Diriger; Observations Pratiques, Paris/Amyot. archived at: https://archive.org/details/lesrvesetlesmoye00herv
  16. Frederik van Eeden (1913). „A study of Dreams“. Proceedings of the Society for Psychical Research. 26.
  17. Blackmore, Susan (1991). „Lucid Dreaming: Awake in Your Sleep?“. Skeptical Inquirer. 15: 362–70.
  18. „Lucid Dreaming Frequently Asked Questions Answered by Lucidity Institute“. lucidity.com.
  19. „WILD or Wake-Induced Lucid Dream“. www.corrosion-doctors.org. Посетено на 2021-01-26.

Понатамошно читање[уреди | уреди извор]

Wikibooks
Англиските Викикниги нудат повеќе материјал на тема: