Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“

Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“
Зградата на НУБСК во Скопје
Земја	Македонија
Тип	национална, академска
Основана	1944
Законски налог	Закон за библиотеките
Место	Скопје
Координати	41°59′52.6″N 21°26′22.4″E
Збирка
Збирка на	книги, ракописи, периодика, карти, партитури, снимки, ликовни дела, разгледници, микрофилм и др.
Обем	3 милиони
Задолж. примероци	да
Пристап и употреба
Услов за членство	жители на Скопје на возраст од барем 16 г.
Други информации
Директор	Миле Бошески
Службена страница	nubsk.edu.mk

Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ (порано: „Народна и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“), скрат. НУБ „Св. Климент Охридски“ или НУБСК е национална библиотека на Република Македонија и академска библиотека на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Покрај ова, од 1960 наваму таа е водечки извор на материјали во истражната дејност, депозитна библиотека и еден од предводниците во дигитализацијата на книжното богатство на земјата. Фондот брои над 3 милиони единици.

Библиотеката го носи името на големиот сесловенски просветител Свети Климент Охридски (840-916). Меѓу нејзините дејности се вбројува комплетирање и обработка на библиотечен материјал, библиографска дејност, информациска дејност, чување, заштита и конзервација на библиотечен материјал, образовна дејност и меѓународна соработка.

Историја

Библиотеката е формирана на 23 ноември 1944 со одлука на АСНОМ како „Народна библиотека“ и сместена во просториите на Централната библиотека на предвоениот Филозофски факултет во Скопје, основана во 1920 како прва универзитетска библиотека во Македонија. Првичниот наследен фонд изнесувал околу 150.000 единици, а библиотеката имала 50 читателски места и дванаесет вработени.

Стариот Филозофски факултет во Скопје (1920-ти)

Во 1945 е решено за доставување на задолжителен примерок од македонската издаваштво, со што библиотеката станува национална депозитна библиотека на тогашната Народна Република Македонија. Покрај основната функција на национална библиотека, НУБ е општонаучната и универзитетска библиотека за Универзитетот “Кирил и Методиј” од Скопје, што е формално санкционирано со Законот за библиотеките во НР Македонија од 1960 година.

Во 1952 библиотеката ја добила целата зграда на дотогашниот филозофски факултет, со што нејзините капацитети се прошируваат и се отвораат нови служби: подготовка на македонската национална библиографија (1949), книговрзница за заштита на фондот (1953) и библиотечен центар/матична служба (1954). Во 1958 го добива името „Народна и универзитетска библиотека“, а со републичкиот Закон за библиотеките од 1960 добива функција на централна и матична библиотека на СРМ.

Во земјотресот од 1963 зградата е целосно урната, со што тешко настрадал и нејзиниот фонд (500.000 единици). По спасувањето на фондот, библиотечните единици се привремено преселени во Даут-пашиниот амам, а во 1964 во наменски монтажни објекти сè до преселувањето во постоечката зграда во 1972.

Во наредниот период се созадени посебните фондови (збирки) како микрофилмската лабораторија (1966) и лабораторијата за конзервација и реставрација (1970). Во 1966 година се формира и посебна служба за библиографски информации која подоцна, во 1976 година, прераснала во Реферален центар, каде што отпочнале првите активности за автоматизација на библиотечното работење.

Збирки

Посебните збирки на библиотеката се одделени по тематика.Тука се вбројуваат следниве збирки: Археографија, Музичка уметност, Ориентални ракописи и ретки публикации, Ликовна збирка, Картографија, Дробен печат, Разгледници, Ретка периодика, Микорофилмска збирка, Архивски примерок, Докторски дисертации и магистерски тези, Извештаи од научно-истражувачки проекти и Германската читалница.

Служби

Фоаје на библиотеката

Во библиотеката работат голем број служби, секоја задолжена за извесен аспект од работењето на институцијата:

• Прием на задолжителен примерок и експедиција
• Комплетирање на задолжителен примерок и техничка обработка
• Меѓународна размена, купување и подарок
• Стручна обработка на монографски публикации
• Kаталогизација на монографски публикации и ЦИП
• Обработка на сериски публикации
• Информации - општи информации за библиотеката, услуги и услови за нивно користење; содржина и организација на фондовите и условите според кои тие се користат
• Упатување и обука за самостојно користење на каталозите, секундарни и терцијарни извори на информации (индекси, библиографии, централни каталози и сл.);
• Библиографски пребарувања за определени теми од различни области преку печатени и електронски извори на информации (на пр. COBISS)
• Заштита на библиотечни материјали. Услуги од областа на заштитата на библиотечни материјали:
• Конзервација и реставрација: Микрофилмско и дигитално фотографирање; Подврзија
• Зачленување
• Археографска збирка, ретки и старопечатени книги

Споменик на Св. Климент Охридски во дворот на НУБСК

• Збирка на периодични публикации, современи ракописи и фотодокументи
• Збирка на ориентални ракописи и ретки публикации
• Збирка на ликовни уметности
• Збирка картографија
• Збирка за музичка уметност
• Збирка на дробен печат
• Архивски примерок
• Збирка на микрофилмови, докторски дисертации, магистерски трудови и извештаи од научно-истражувачки проекти
• Online и offline библиографски, биографски, фактографски, нумерички податоци и мултимедијални информации од странски бази и банки на податоци
• База на био-библиографски податоци за истражувачи, научна публицистика и научно-истражувачки организации и оддели – E-CRIS.MK
• Меѓубиблиотечно позајмување библиотечни материјали
• Центар за меѓународни кодни идентификатори на документи (ISSN, ISBN)
• INIS (Меѓународен нуклеарен информационен систем) центар за Република Македонија
• Македонска тековна библиографија (три оддели)
• Македоника

Простор за пребарување на каталозите на НУБСК

• Стручен секретар и односи со јавноста
• Стручна помош на библиотеките во Македонија и организирање Основен курс за библиотечно работење
• Меѓународна соработка
• Културни манифестации
• Специјални библиографии
• Издавачка дејност
• Маркетинг

Млад Светиклиментов универзитет

„Младиот Светиклиментов универзитет“ е семинарска иницијатива на библиотеката која има за цел да го зачува духот на просветната дејност на Свети Климент Охридски во IX и X век. Во склоп на курсевите сее одржува работилница за рачно производство на еколошка хартија, работилница на примена на рачно изработена хартија во печатарски, конзерваторски и сликарски цели и работилница за запознавање со основните елементи на глаголицата.

Директори

Читалница во библиотеката

Досега библиотеката имала единаесет директори:

• Ѓеорѓи Шоптрајанов
• Емануел Чучков
• Епаминонда Попандонов
• Митко Зафировски
• Иван Катарџиев
• Димитар Солев
• Васе Манчев
• Вера Калајлиевска
• Младен Србиновски
• Паскал Гилевски
• Миле Бошески (тековен)

Библиотекарски изданија

• „Библиотекарска искра“
• „Македонска библиографија“

Други установи во склоп на библиотеката

• Дом на кинеската култура
• Британски совет
• Германска читалница (Гетеов институт)
• Центар за конференции и видеоконференции

Признанија

За придонесот во научниот, културниот и вкупниот општествен развој на Македонија, библиотеката има добиено разни општествени награди и признанија. Најзначајни од нив се:

• Орден „Заслуги за народот“ со сребрени зраци (1972)
• Награда „11 Октомври“ - највисоко општествено признание за оснобено значајни остварувања во областа на науката од интерес за СРМ (1975)
• „Повелбата на културата“ (1984)
• Награда „Климент Охридски“ (1984 и 1994)

Поврзано

• Библиотекарско друштво на Македонија
• Список на библиотеки во Македонија

Надворешни врски

• НУБ „Св. Климент Охридски“ - официјално мрежно место
• Главен каталог на НУБСК
• Дигитална библиотека на НУБСК
• Дигитална библиотека на старословенски ракописи