Хепатитис

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Хепатитис претставува оштетување на црниот дроб, предизвикано од инфламаторни(воспалителни) клетки во ткивото на црниот дроб. Како причини за овој инфламаторен(воспалителен) процес најчесто се регистрираат вирусите и тоа најчести се хепатитис вирусите: А, Б, Ц, Д, Е; потоа Herpes simplex, Cytomegalovirus, Epstein-Barr, adenoviruses. Како втора по ред причина се регистрира злоупотребата на алкохолот и овој тип на хепатитис се нарекува алкохолен хепатитис. Други причини за хепатитис се некои лекови, автоимуни заболувања, метаболни заболувања итн.

Поделба[уреди]

Хепатитисот се дели на акутен, хроничен и фулминантен. Акутниот трае помалку од 6 месеци. Најчесто овој тип е предизвикан од Hepatitis A,(повеќе од 95 %, и оваа инфекција се појавува кај децата и често поминува незабележана и без поголеми последици). Кај возрасните најчесто е последица на алкохолот и другите вируси. Се карактеризираат со разноврстна клиничка слика, од незабележлив тек, до такво оштетување на црниот дроб за кое е потребно трансплантација. Симптомите се често неспецифични, карактеристични за сите други вирусни инфекции: малаксаност, главоболка, гадење, покачена температура. Од поспецифичните симптоми се: Губење на апетит, потемнување на бојата на урината, пожолтување(најпрво на очите па по целата кожа), болка во горниот десен дел од стомакот, исип, појава на модри шари по телото, асцит(оток во стомакот), крварење

Кај хроничниот облик симптомите траат подолго од 6 месеци. Тука често доаѓа до големо оштетување на ткивото и текот е значително потежок. Како најчести причини се хепатитис вирусите Б, Ц, автоимуни процеси, алкохол, лекови

Фулминантен хепатитис е форма на акутниот, каде состојбата се влошува толку многу и толку нагло, што најчесто завршува со смрт.

Компликации[уреди]

Како најтешка компликација од хепатитисот е настанување на хронична црнодробна инсуфициенција која води до цироза. Цирозата претставува состојба од која нема опоравување на црнодробното ткиво, и води до сигурна смрт доколку не се изврши трансплантација на црн дроб. Настанува и оштетување на белите дробови, бубрегот, мозокот и другите органи.

Начин на заразување, видови и тек на болеста[уреди]

Хепатитис А[уреди]

Хепатитис А вирусот е пикорна вирус со големина од 28nm во дијаметар. Геномот содржи 7,48 kb РНА. Вирусот не поседува обвивка, но има 32 компримирани капсиди, од кои секоја има 4 големи полипептиди од VP1-VP4. Од овој вирус се опишуваат четири генотипа иако има еден серотип.
Предизвикува акутен хепатитис и најчесто поминува без последици. Се пренесува како резултат на недоволна хигиена најчесто од човек на човек со нечисти раце, прибор за јадење и пиење, потоа преку контаминирана храна(школки), вода, нечисти тоалети. Инокулацијата се случува уште во детството и во нашите простори до 70 % од луѓ ето дошле во допир со овој вирус.

Хепатитис Б[уреди]

Вирусологија. Вирусот на ХБВ е член на фамилијата Hepadnaviridae вируси. Геномот е составен од двојно искривена циркуларна ДНА со околу 3.200 базни пара. Во геномот се поважни 4 региони, и тоа:

  • С(S) генот: одговара на површината на вирусот

или протеинската обвивка;

  • Ц(C) генот: одговара на т. н. core регионот, или

регион на јадрото, составен од нуклеокапсидни протеини кои содржат вирусна ДНА;

  • X генот: составен е од два протеина кои

функционираат како активатори на транскрипцијата (препишувањето) и може да игра улога во ХБВ карциногенезата;

  • П(P) генот: одговара на вирусната полимераза

која исто така учествува во реверзната транскриптивна активност есенцијална за ХБВ репликацијата Двата С и Ц гените имаат спротиводен регион познат како preS (1+2) i preC наизменично. Во зависност од која страна е стартот на транскрипцијата, може да се продуцираат различни протеини. На пример, С генот може да продуцира три различни протеини за обвивката, познати како голем, среден и мал, започнувајќи од транскрипцијата со pre S1, preS2 или S генот самиот, наизменично. pre S1 и pre S2 региони се најимуногените протеини од површ ните (или HBsAg) протеини. Рекомбинантот HBsAg всушност е вакцина која сега се користи за имунизација за да се постигне заштита против ХБВ. Во циркулацијата од страна на хепатоцитите кои се инфицирани со ХБВ, може да се исфрлаат и партикли без да содржат ДНА. Поради тоа во крвта може да се сретнат HBsAg, но не ХБВ ДНА. Продуктите од генот S, познат како core антиген – HBsAg (јадро) играат огромна улога во патогенезата на ХБВ инфекцијата како пептидни фрагменти од овој протеин кои можат да предизвикаат потентен целуларен имун одговор кога ќе дојдат на површината на хепатоцитите. Модифицираниот протеински продукт од овој ген може да се најде во циркулацијата по излачувањето од страна на хепатоцитот и е познат како е антиген или HBeAg. Ова сугерира дека HBeAg може да предизвика т.н. толероген акт кој е поврзан со HBcAg, дозволувајќи да се случи репликација надвор од големиот цитотокси- чен одговор. HBeAg во серумот е маркер за активноста на вирусната репликација и за релативно висока инфективност, и пациентите со овој маркер исто така во циркулацијата ќе имаат присутен ХБВ ДНА.
Кај околу 15 % се развива хроничен облик за кој е потребен интензивен третман. Кај другите поминува без компликации како акутен, или без симптоми. Се пренесува преку: крв(преку трансфузија-1 на 2,500,000; и правење заби, при користење на исти игли, шприцеви- кај наркомани), сексуален однос(ризична група се хомосексуалците и промискуитетните), плунка(доколку дојде во контакт со крв), од мајка на дете при породување(кај помалку од 15 % од инфицираните мајки). Денес има заразено повеќе од 350 милиони луѓе или кај 0,5-20 %(во зависност од степенот на развој на државата) од светската популација има знаци за присутност на вирусот во крвта, а кај дел од нив постои и зголемен ризик за премин на болеста во цироза или карцином(25 % од хронично болните), уште пострашен податок е што е 50-100 пати позаразен од ХИВ.

Хепатитис Ц[уреди]

Вирусологија. Овој вирус спаѓа во фамилијата flaviviradae и е составен од единствена вретенеста РНА. Вирусната обвивка е составена од 9.400 базни геноми енкодирани во три структурни протеини, нуклеокапсид (енкодиран од Е1, Е2 и С регион во геномот), многубројни неструктурни протеини како оние од типот s100 мембрански асоцирани протеини, хеликази, протеази и РНА полимераза Многу се важни Е1 и Е2 (подоцна познати како NS1) региони кои се хиперваријабилни и може да дадат квазиспециеси и да се добијат мутанти кои може да го нарушат имуниот систем. Откривањето во крвта на болниот на антитела од типот s22 и s100 протеини, може да се користи за серолошка дијагноза на оваа инфекција. Како и сите РНА вируси, и вирусот на С хепатитис има варијабилен геном, при што се случуваат грешки во инкорпорацијата на нуклеотидите за време на вирусната репликација, со што се подлож- ни да мутираат. Докажано е дека ензимот полимераза на ХЦВ поддржува мутации на вирусниот геном еден на 1.000&10.000 нуклеотиди во секој репликационен циклус, што е за 100 пати почесто одошто кај ДНА вирусите, пример ХБВ. Вирусот на хепатитис С во различни земји има различни геноми. Така, овој вирус има нешто помалку од 72 хомологни секвенции, т.е. познати како генотипови. Исто така, откриено е постоење повеќе генотипови кај едно лице, познато под името квазиспециеси кои личат еден на друг и се хомологни во повеќе од 86%. Според тоа, ХЦВ мутантите можат да содржат во себе меѓу 72 и 85% хомолози, правејќи различни генотипови, но сепак се опишани 6 мајорни генотипови. Во Западна Европа и Северна Америка најприсутен е генотипот 1а. Во Јужна и Источна Европа, Северна Америка, Јапонија и на Далечниот Исток го има генотипот 1б. Во Европа и Северна Америка го има генотипот 1s. Во Европа, Северна Америка, Западна Африка и Јапонија ги има генотиповите 2а и 2б. Во Европа, Северна Америка и Непал ги има 3а и 3б. Во Северна и Источна Африка и на Средниот Исток го има генотипот 4а. Во Јужна Африка откриен е генотипот 5а и во Јужна Азија генотипот 6а.
Порано наречен не А не Б вирус. Кај околу 85 % од заразените се развива хроничен хепатитис. Карактеристично е што кај дел од пациентите инфекцијата може да не се забележува до 20 години за да на крај премине во тежок облик на болеста доведувајќи до цироза и терминална фаза. Патот на трансмисија е сличен како кај хепатитис Б вирусот, но значително поизразен преку крв и крвни продукти. Ризична група се пациентите на дијализа и на оние на кои име потребна трансплантација. Кај околу 1,6 % од светската популација се забележува виремија со овој вирус, кај околу 40 % од заболените преминуваат во терминална фаза за што е потребно трансплантација на црн дроб. Во САД се забележуваат повеќе од 10000 смртни случаи годишно, директно последица од Хепатитис Ц.

Алкохолен хепатитис[уреди]

Настанува како резултат на долгогодишна злоупотреба на етанол. Значи не е битно кој алкохол се употребува, важна е само количината на етанолот и временскиот период. Исто така важна е и генетската предиспозиција, па затоа кај секој алкохоличар не се развива тежок облик на оваа заболување(25-30 % од тешките алкохоличари заболуваат од алкохолен хепатитис; во сад има околу 2 милиони со алкохолен хепатитис). Како и другите хепатитиси доведува до истите компликации, хронично откажување на функцијата на црниот дроб и цироза. Така кај 60 % со тежок степен на оваа заболување настанува смрт, а сето оваа може да се одбегне само со навремено прекинување на пиењето алкохол.

Други хепатитиси[уреди]

Во причините за хепатитис се и:

  • Различните лекови,
  • Метаболни синдроми,
  • Други токсини,
  • Автоимуни заболувања и др.

Превенција[уреди]

Најбитно од се е превенцијата. Највнимателни треба да бидат ризичните групи: здравствените работници да внимаваат при работењето со крв, да се стерилизираат уредно инструментите, кај болните на дијализа да се внимава со заразените апарати, наркоманите да користат различен прибор, а сексуално активните да користат соодветна заштита.

Третман[уреди]

Третманот е долготраен, не ефективен кај секој, скап и недостапен за сите во неразвиените земји каде е со највисока преваленција, а последиците се тешки и заканувачки по живот.

Надворешни врски[уреди]