Ибица

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Ибица
Eivissa
Ибица се наоѓа во Шпанија<div style="position: absolute; z-index: 2; top: Грешка во изразот: Недостасува операнд за *%; left: 67.3%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;"><div style="position: relative; text-align: center; left: -Грешка во изразот: Непрепознаен интерпункциски знак „{“px; top: -Грешка во изразот: Непрепознаен интерпункциски знак „{“px; width: {px; font-size: {px; line-height:0;" title="">
Ибица
Географија
Место Балеарски Острови
Координати 38° СГШ 1° ИГД / 
Архипелаг Балеарски Острови
Површина 571,6 км2
Најг. висина 475 м
Управа
Демографија
Население 143,856
Густина 251,2 /км2

Ибица (каталонски: Eivissa) — шпански остров во Средоземното Море на источниот брег на Шпанија. Ибица е на 150 километри од градот Валенсија. Островот е трет по големина во Балеарските Острови. Нејзините најголеми населби се Ибица, Санта Еулалија дел Рио и Сан Антонио Абад. Неговата највисока точка, наречена Са Талаија е 475 метри надморска височина.

Ибица станала позната по својата поврзаност со ноќниот живот, електронската танцова музика која потекнува од островот и летната клубска сцена, кои привлекуваат голем број туристи. Неколку години пред 2010 година, владата на островот и Шпанското туристичко биро работеле на промоција на семејниот ориентиран туризам, при што полицијата ги затворила клубовите што свиреа музика во доцните ноќни часови, но до 2010 година оваа политика била укинета[1], за да во 2015 година биде повторно продолжена.[2].

Ибица е вклучена во списокот на Светско културно наследство на УНЕСКО[3].

Етимологија[уреди | уреди извор]

Официјалното име на каталонски јазик на островот е Евиса. Нејзиното име на шпански е Ибица.

Феникиските колонисти го нарекле островот Ибосим или Ибошим[4][5]. Подоцна бил познат како Ебусус од Римјаните, а кај Грците бил познат како Pityoûssai[6].

Во 18 и 19 век островот бил познат од Британците како Ивица[7].

Историја[уреди | уреди извор]

Во 654 п.н.е., феникиските доселеници основале пристаниште на Ибица. Со падот на Феникија по асирските инвазии, Ибица била под контрола на Картагина, исто така поранешна феникиска колонија. Островот произведувал сол, риба и волна.

Светилиштето на божицата Танит било основано во пештерата Es Cuieram. Ибица претставувала главно трговско место долж медитеранските патишта. Ибица започнала да воспоставува сопствени трговски станици по должината на блискиот остров Мајорка.

Поглед на стариот град од пристаништето

За време на Втората пунска војна, островот бил нападнат од двајцата браќа Сципиони во 217 п.н.е., но останала лојална на Картагина. Во времето кога Картагина паднала, Ибиса преговарала со Римјаните за поштедување да не биде уништена , судбина која ја доживеала Картагина. По овој период, Ибица станала дел од Римското Царство.

По падот на Западното Римско Царство и краткиот период на вандалско, а потоа и византиско владеење, островот бил освоен од страна на Маврите во 902 година.

Ибица заедно со островите Форментера и Менорка биле нападнати од норвешкиот крал Сигурд I во пролетта 1110 година на неговата крстоносна војна во Ерусалим. Царот претходно ги освоил градовите Синтра, Лисабон и Алкасер ду Сал и им ги предал на христијанските владетели, во обид да го ослабне муслиманскиот притисок на Иберискиот Полуостров. Кралот Сигурд продолжил кон Сицилија.

Островот бил освоен од арагонскиот цар Јаков I во 1235 година. Локалното муслиманско население било депортирано како што било случај со соседна Мајорка и на други места. Островот ја одржувал својата сопствена самоуправа во неколку форми до 1715 година, кога кралот Филип V ја укинал автономијата на локалната власт. Пристигнувањето на демократијата во доцните 1970-ти довело до Статутот на автономија на Балеарските Острови. Денес, островот е дел од Балеарската автономна заедница, заедно со Мајорка, Менорка и Форментера.

Географија[уреди | уреди извор]

Ибица е карпест остров со површина од 572,56 квадратни километри, речиси шест пати помал од Мајорка, но повеќе од пет пати поголем од Миконос или 10 пати поголем од Менхетен во Њујорк.

Балеарскиот островски синџир вклучува над 50 острови, од кои многу се ненаселени. Највисоката точка на островот е Са Талаија, на 475 метри.

Администрација[уреди | уреди извор]

Ибица е административно дел од автономната заедница на Балеарските Острови, чиј главен град е Палма де Мајорка, на островот Мајорка. Ибица се состои од 5 општини. Во насока на стрелките на часовникот од јужниот брег, тие се:

  • Сан Хозе
  • Сан Антонио Абад
  • Сан Хуан Баутиста
  • Санта Еуларија дел Рио
  • Ибица
Општина Површина во
км2
Населени на
1 ноември 2001
Населени на
1 ноември 2011
Население на
1 јануари 2017
Сан Хозе 159.4 14,267 24,079 26,133
Сан Антонио Абад 126.8 15,081 21,915 25,290
Сан Хуан Баутиста 121.7 4,094 5,351 6,139
Санта Еуларија дел Рио 153.6 19,808 33,699 36,605
Ибица 11.1 34,826 48,550 49,689
Вкупно 572.6 88,076 133,594 143,856

Клима[уреди | уреди извор]

Ибица има медитеранска клима која се граничи со топла полупустинска клима. Просечната годишна температура е 18,3° C (65 ° F), која е топла и блага во текот на целата година. Ибица лежи на иста ширина како Атлантик Сити, но сепак е многу потопла за нејзината местоположба во Медитеранот. Климата на Ибица е обично топла, сончева и сува, со ниски варијации помеѓу високите и ниските степени. Часовите на сонце на Ибица се 2700-2800 годишно, додека годишниот дожд изнесува од 400 до 450 милиметри. Просечната висока температура е 22.2° C, додека просечното ниско ниво е 14.3° C. Зимите се малку дождливи и благи, од ноември до април. Летата се топли и многу суви, со неколку врнежни денови, често придружени со грмотевици. Во најстудениот месец, јануари, просечната висока температура е 15,7° C, додека просечното ниско ниво е 8,1° C. Во најтоплиот месец, август, просечната висока температура е 30,3° C, додека нискиот е 22,2° C. Екстремните температури се ретки. Просечната температура на морето во Ибица е 19,7° C[8].

Климатски податоци за Аеродром Ибица 6 метарs (20 стапки) (1981–2010)
Месец Јан Фев Мар Апр Мај Јун Јул Авг Сеп Окт Ное Дек Годишно
Највисока забележана °C (°F) 23.8
(74.8)
23.5
(74.3)
26.5
(79.7)
27.8
(82)
31.0
(87.8)
36.5
(97.7)
36.6
(97.9)
36.6
(97.9)
38.4
(101.1)
32.0
(89.6)
28.4
(83.1)
23.8
(74.8)
38.4
(101.1)
Прос. висока °C (°F) 15.7
(60.3)
15.9
(60.6)
17.7
(63.9)
19.7
(67.5)
22.7
(72.9)
26.8
(80.2)
29.7
(85.5)
30.3
(86.5)
27.7
(81.9)
24.0
(75.2)
19.6
(67.3)
16.7
(62.1)
22.2
(72)
Сред. дневна °C (°F) 11.9
(53.4)
12.1
(53.8)
13.7
(56.7)
15.6
(60.1)
18.6
(65.5)
22.6
(72.7)
25.6
(78.1)
26.3
(79.3)
23.8
(74.8)
20.2
(68.4)
15.9
(60.6)
13.1
(55.6)
18.3
(64.9)
Прос. ниска °C (°F) 8.1
(46.6)
8.3
(46.9)
9.6
(49.3)
11.4
(52.5)
14.6
(58.3)
18.4
(65.1)
21.4
(70.5)
22.2
(72)
19.9
(67.8)
16.5
(61.7)
12.3
(54.1)
9.5
(49.1)
14.3
(57.7)
Најниска забележана °C (°F) −1.2
(29.8)
0.2
(32.4)
1.0
(33.8)
3.4
(38.1)
7.6
(45.7)
10.0
(50)
15.9
(60.6)
16.5
(61.7)
12.1
(53.8)
8.5
(47.3)
2.4
(36.3)
1.1
(34)
−1.2
(29.8)
Прос. врнежи мм (ин) 37
(1.46)
36
(1.42)
27
(1.06)
31
(1.22)
27
(1.06)
11
(0.43)
5
(0.2)
18
(0.71)
57
(2.24)
58
(2.28)
53
(2.09)
52
(2.05)
413
(16.26)
Прос. бр. врнежливи денови (≥ 1 mm) 5 5 3 4 3 1 1 2 4 6 6 5 45
Прос. бр. снежни денови 0.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.1
Сред. бр. сончеви часови месечно 162 166 211 246 272 299 334 305 236 205 157 151 2.744
Можен удел на сончевост 52 54 57 63 63 67 72 70 66 60 52 54 60.8
Извор бр. 1: Државна метеоролошка агенција[9]
Извор бр. 2: Државна метеоролошка агенција,[10]
Climate data for Ibiza
Месец Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Year
Просечна морска температура°C (°F) 14.7
(58.5)
14.3
(57.7)
14.5
(58.0)
16.3
(61.4)
19.1
(66.3)
22.5
(72.6)
25.1
(77.1)
26.2
(79.1)
25.2
(77.4)
22.7
(72.9)
19.6
(67.3)
16.6
(61.8)
19.7
(67.5)
Средно дневно време 10.0 11.0 12.0 13.0 14.0 15.0 15.0 14.0 12.0 11.0 10.0 9.0 12.2
Просечно 2 3 5 6 8 9 9 8 6 4 3 2 5.4
Source #1: seatemperature.org[11]
Source #2: Weather Atlas[12]

Население[уреди | уреди извор]

Демографски, Ибица покажува многу чудна конфигурација, бидејќи пописните агенции се разминуваат за точните бројки. Според националниот попис од 2001 година, Ибица имала 88.076 жители (76.000 во 1991, 64.000 во 1981, 45.000 во 1971 и 38.000 во 1961 година). Сепак, со националниот попис во 2011 година, бројката се зголемила на 133.594, а до почетокот на 2017 година достигнала 143.856. Овој брз раст произлегува од амнестијата која вклучувала голем број нерегистрирани странски мигранти. Во однос на потеклото, околу 55% од жителите на островот се родени во Ибица, 35% се домашни мигранти од Шпанија (главно работни семејства од Андалузија, а остатокот од Каталонија, Валенсија и Кастилја), а останатите 10 до 15% се странски, двојни и мултинационални државјани на ЕУ и во странство. Во опаѓачки редослед, најчесто странските посетители се германски, британски, латински, француски, италијански и холандски жители.

Шпанскиот композитор и музички теоретичар Мигел Ројг-Франколи е роден во Ибица[13], како и политичарот и поранешниот министер за надворешни работи на Шпанија, Абел Матутес[14]. Познати поранешни жители на Ибица се: англискиот панк музичар Џон Симон Ричи (Сид Вишос)[15], комичниот актер Тери-Томас[16], и.т.н.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Ibiza renews its party spirit, Luke Bainbridge, June 27, 2010 (The Guardian)
  2. Inside the police crackdown on Ibizas endless party culture Michelle Lhooqe, November 13, 2015 (Vice TV website)
  3. „Ibiza, Biodiversity and Culture“. United Nations. http://whc.unesco.org/en/list/417. посет. 14 февруари 2018 г. 
  4. „Ibiza Literature, Literature in Ibiza“. Liveibiza.com. http://www.liveibiza.com/ibiza_literature/god_bes_ibiza.htm. посет. 26 март 2013 г. 
  5. Biogeography and Ecology of the Pityusic Islands. Monographiae Biologicae, Volume 52. The Hague, The Netherlands: Dr. W. Junk (Kluwer). 1984. стр. 1. ISBN 978-90-6193-105-8. 
  6. Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon
  7. „Ivica“. Encyclopaedia Metropolitana, Or, Universal Dictionary of Knowledge 21. (1845).
  8. Ltd, Copyright Global Sea Temperatures - A-Connect. „Ibiza Water Temperature - Spain - Sea Temperatures“. https://www.seatemperature.org/europe/spain/ibiza.htm. 
  9. „Valores climatológicos normales. Ibiza, Aeropuerto“. март 2016. http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=B954&k=bal. 
  10. Valores extremos. Ibiza, Aeropuerto. март 2016. http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/efemerides_extremos?w=0&k=bal&l=B954&datos=det. 
  11. „Ibiza Sea Temperature“. seatemperature.org. http://www.seatemperature.org/europe/spain/ibiza-march.htm. 
  12. „Ibiza, Spain - Climate data“. Weather Atlas. http://www.weather-atlas.com/en/spain/ibiza-climate. 
  13. Enciclopèdia d'Eivissa i Formentera. "Roig-Francoli Costa, Miguel Angel"
  14. Who's Who at NATO. "Abel Matutes"
  15. „Sid Vicious - Life History Part 1“. http://www.punk77.co.uk/punkhistory/Sid.htm. 
  16. Bounder! The Biography of Terry-Thomas by Graham McCann, serialised in The Times

Надворешни врски[уреди | уреди извор]