Вилјарика (вулкан)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Вилјарика
Volcán Villarrica.jpg
Поглед кон езеро Вилјарика и вулканот Вилјарика
Највисока точка
Надм. вис. 2860 м [1]
Истакнатост 1575 м [1]
Заведена како Лос Риос
Координати 39°25′15″ ЈГШ 71°56′21″ ЗГД /  [1]
Име
Превод Место на богатствата (шпански)
Географија
Место Чиле
Матичен венец Andes
Геологија
Старост на карпата < Плеистоцен
Вид планина стратовулкан
Вулкански појас Јужна вулканска зона
Последен избув декември 2014 до јуни 2015
Искачување
Прво освојување 1883, Чилеанска Армија
Најлесен пат Ски центар Вилјарика

Вилјарика (шпански: Volcán Villarrica) — еден од најактивните вулкани во Чиле, што се издигнува над истоименото езеро и истоимениот град, 750 километри јужно на Сантјаго. Вулканот исто така е познат како Рукапилан, кое на јазикот Мапуче значи „Место на богатствата“. Вилјарика е најзападниот од трите големи стратовулкани, кои се протегаат во правец северозапад-југоисток на планинскиот венец Анди по должината на расадната зона Моча-Вилјарика. Заедно со Кветрупилјан и чилеанскиот дел од Ланин, се заштитени и се наоѓаат во Националниот парк Вилјарика. Во летните месеци местото претставува популарна туристичка атракција0.

Вилјарика, со својата лава со базалтно-андезитскиот состав, е еден од малкуте вулкани во светот познати по лавинското езеро во својот кратер. Вулканот има типична стромболска ерупција со исфрлање на блескави пирокластични материјали. Дождот заедно со снегот и ледениот мраз можат да предизвикаат големи лахари (течење на кал и остатоци), како на пример во ерупциите од 1964 и 1971 година.

Вилјарика е еден од деветте вулкани во моментов кој се следи од страна на DECADE. Проектот собира податоци за емисија на јаглерод диоксид и сулфурен диоксид[2].

Географија и геологија[уреди | уреди извор]

Вилјарика лежи во централната чилеанска котлина како најзападниот дел на трите големи стратовулкани. За разлика од Кветрупилјан и Ланин, Вилјарика е многу поактивн[3]. Вилјарика опфаќа повеќе од 400 км2. Вулканот содржи вулкански пештери и околу 26 купи. Поради постојаното дегасирање на лавинското езеро, вулканот го зголемил својот експлозивен потенцијал.

Вулканот бил формиран за време на средниот плеистоцен, кога била подигната голема купа, слична на денешната димензија. Пред 100.000 години за време на интерглацијалниот период, една ерупција довела до колапс на купите и формирање на купа од 6,5 х 4,2 километри. Следната глацијална фаза довела до формирање на слоеви на пирокластичен материјал, андезитска лава и дацитски дикти.

Глечери[уреди | уреди извор]

Горниот дел на Вилјарика трајно е покриен со снег и има околу 40 км2 глечери, од кои најголем е глечерот Пичиланкауе-Турбио кој се наоѓа на југоисточниот дел[4][5]. Пепелта од ерупциите може да ја зголеми аблацијата на снегот и мразот со апсорпција на сончевото зрачење. Некои пепелни облоги се подебели од 5 см и го изоструваат глечерот, намалувајќи ја аблацијата, наместо да ја зголемат. Помеѓу 1961 и 2003 година, Вилјарика загубил 25% од својата ледена површина и глечерите се намалиле со просечна стапка од -0,4 км2 секоја година[6].

Еруптивна историја[уреди | уреди извор]

Вилјарика е еден од најактивните вулкани во Чиле. Ерупции се евидентирани од освојувањето на Чиле и основањето на градот Вилјарика во 1552 година. Најраната регистрирана ерупција се случила во 1558 година, по што следеле најмалку 65 други со претпоставени индекси на вулканска експлозија од 1-3.

1964[уреди | уреди извор]

Во последните две седмици од февруари 1964 година Вилјарика започнала со ерупција со мали потреси. На 1 март, во 02:45 часот започнала стормболска ерупција, а жителите на околните населени места побегнале на околните ридови. Топењето на снегот и мразот од глечерот Пичиланкауе-Турбио во комбинација со обилни дождови довело до појава на неколку лахари. Од ерупцијата најмногу настрадало населеното место Коњарипе во кое биле уништени половина од неговите куќи.

1971[уреди | уреди извор]

На 29 октомври 1971 година, во 4:00 часот, во кратерот настанале неколку експлозии и се појавил колона црно-бел чад. Еден месец подоцна, во четвртокот до полноќ на 29 ноември, Вилјарика започнал нов еруптивен циклус. Пирокластичниот материјал бил исфрлен и снегот околу кратерот се стопил. По кратко запирање на активноста, од нов отвор на североисточната страна дошло до избивање на лава, топејќи значителни количини на вода и предизвикувајќи лахари. Овие лахари погодиле бројна места како Ел Турбио, Коленте, Курареве и.т.н. Токсичните сулфурни гасови го направиле воздухот загаден по кое биле пријавени најмалку 15 смртни случаи[7].

2015[уреди | уреди извор]

Приближно во 03:01 на 3 март 2015[8][9] , вулканот повторно се активирал и дошло до подигање на алармирмот на црвено до 10 километри. Ерупцијата ја надминала висината на вулканот, предизвикувајќи силна експлозија што ги разбудила соседите и принудила евакуација на 3.385 луѓе во околните заедници.

На 7 февруари 2015 година, Вилјарика предизвикала жолто алармирање. Мали експлозии и ниски емисии на пепел биле видливи. Десет дена подоцна се случила друга ерупција. Националната служба за геологија и рударство прогласила жолто предупредување откако се зголемиле вулканските и сеизмичките активности[10][11], додека Националната канцеларија за вонредни состојби на Министерството за внатрешни работи ја задржала жолтата тревога[12]. Обсерваторијата за вулкани на Јужните Анди посочила дека новата евентуална ерупција ќе продолжи до 12:30 на 19 март 2015[13] As of July 2015, the eruption is continuing.[14].

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 "Argentina and Chile, Central Ultra Prominences". Peaklist.org. Retrieved 2013-07-17.
  2. „DECADE Installations at Turrialba and Poás“. https://deepcarbon.net/feature/decade-installations-turrialba-and-poás#.V-ltH2MomXh. посет. 26 септември 2016 г. 
  3. Volcán Villarrica OVDAS
  4. „Volcan_villarrica“. Southern Andean Volcano Observatory. http://www2.sernageomin.cl/ovdas/ovdas7/volcan_villarrica.pdf. посет. 16 мај 2015 г. 
  5. „Volcan Villarrica“. Ingentaconnect.com. http://docserver.ingentaconnect.com/deliver/connect/igsoc/02603055/v45n1/s14.pdf?expires=1233421032&id=48520120&titleid=6496&accname=Uppsala+universitetsbibliotek&checksum=AF8879B70885C0F477891D7FF0DAF072. посет. 16 мај 2015 г. 
  6. Rivera, A., Acuña, C. and Casassa, G. Glacier variations in central Chile (32°S-41°S). Chapter in Glacier science.
  7. La erupción de 1971, Villarrica Volcano Visual Observation Project. 2008.
  8. „Volcano Villarrica erupts in southern Chile, villages evacuated“. Reuters. 3 март 2015. https://www.reuters.com/article/2015/03/03/us-chile-volcano-idUSKBN0LZ0UA20150303. 
  9. Amparo Montoya (3 март 2015). „Volcán Villarrica entra en erupción durante la madrugada de este martes“. bibiochile.cl. http://www.biobiochile.cl/2015/03/03/volcan-villarrica-entra-en-erupcion-durante-la-madrugada-de-este-martes.shtml. 
  10. „Volcanic Activity Special Report, Araucania Region“. SERNAGEOMIN. 6 февруари 2015. http://www.sernageomin.cl/reportesVolcanes/20150206091420421REAV_Region_de_la_Araucania_06feb2015_21HL_Villarrica.pdf. 
  11. „Mantienen Alerta Amarilla por comportamiento inestable de Volcán Villarrica“. BioBio Chile. http://www.biobiochile.cl/2015/02/07/mantienen-alerta-amarilla-por-comportamiento-inestable-de-volcan-villarrica.shtml. 
  12. „Onemi declara alerta amarilla por actividad en el volcán Villarrica“. 24 Horas. http://www.24horas.cl/nacional/onemi-declara-alerta-amarilla-por-actividad-en-el-volcan-villarrica-1576385. 
  13. „OVDAS: Monitoreo del volcán Villarrica en vivo“. архивирано од изворникот на 18 март 2015 г.. https://web.archive.org/web/20150318024718/http://www.sernageomin.cl/villarrica.php. посет. 19 март 2015 г. 
  14. „Volcanoes are like buses...“. http://www.irishtimes.com/news/environment/volcanoes-are-like-buses-1.2282317. посет. 20 јули 2015 г. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]