Базалт

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Базалт
Базалт во Русија
Базалт во форма на перници, Хаваи

Базалтмагматска карпа, со темна или црна боја, која се одликува со својата тврдост. Оваа карпа е потврда од гранитот. Базалтот го сочинува дното на длабоките мориња и служи како многу добар градежен материјал, особено за градење на патишта.

Обично е ситнозрнест поради долгото ладење на лавата на површината од земјата. Може да биде со порфирна структура, т.е. да содржи поголеми кристали во матрична форма. Може да има везикуларна или флуидална текстура. Базалтот обично е црн или сив. Базалтните магми се оформуваат со декомпресивно топење на земјината кора. Повеќе од 90% од сите вулкански карпи на Земјата се базалт.[1]

Плиниј Постариот го користел зборот базалт.

Типови на базалт[уреди | уреди извор]

  • толеитски базалт има релативно малку силициум и сиромашен е со натриум. Најголем дел од базалтот од океанското дно е од овој тип.
  • високоалуминиумски базалт кој содржи повеќе од 17% (Al2O3)
  • алкален базалт има релативно малку силициум, а богат е со натриум. Може да содржи алкален фелдспат и флогопит.
  • бонинит е андезит богат со магнезиум.

Петролошки карактеристики[уреди | уреди извор]

Базалтот е карактеристичен по калцитниот плагиокласен фелдспат и пироксенот. Оливин исто така може да се најде во значајна мерка. Во базалтот може да се најдат и оксиди на железо или оксиди на железо и титаниум, како што се магнетит, улвоспинел и илменит. Поради присуството на тие материјали, базалтот има силни магнетни својства.

Во теолеитичкиот базалт има пироксени и калциум богат со плагиоклас. Матрицата на карпата често содржи кварц, тридимит или кристобалит. Во високоалуминиумскиот базалт присутни се фенокристали на фелдспат. Алкалниот базалт е без ортопироксени. Базалтот има високотемпаратурна течна и цврста фаза. Блиску до земјината површина има 1200°C. Повеќето телеолити се создаваат на околу 50-100 километри под површината, а алкалниот базалт се создава веројатно на 150-200 километри под површината.

Геохемија[уреди | уреди извор]

Базалтот е богат со MgO и CaO, а сиромашен со SiO2 и Na2O. Базалтот најчесто има ваков состав: 45-55% SiO2, 2-6% алкали, 0,5-2,0% TiO2, 5-14% FeO и 14% или повеќе Al2O3. Составот на CaO вообичаено е околу 10%, а MgO има од 5 до 12%.

Високо алуминиумскиот базалт има 17-19% Al2O3.

Морфологија и текстура[уреди | уреди извор]

Формата, структурата и текстурата на базалтот покажуваат на кој начин излегол на површината, дали тоа било во море, со експлозивна ерупција или приерупција на лава.

Кога базалтот излегува под вода, водата го лади и се создаваат карпи во форма на перници, низ кои се пробива лавата и создава нова површина.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. "Basalt". Geology: rocks and minerals. The University of Auckland. 2005. 

Литература[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]