Боранија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Мешунки на стебло
Зготвена исечена боранија

Боранија — незрели мешунки на разни сорти на гравот (Phaseolus vulgaris)[1][2] кои можат да бидат зелени или во други бои.

Во кулинарството[уреди | уреди извор]

Боранија, зелена, сирова
Хранлива вредност по 100 г.
Енергетска вредност 131 kJ (31 kcal)
Јаглехидрати 6,97 г
- Влакна 2,7 г
Масти 0,22 г
Белковини 1,83 г
Витамин А (еквив.) 35 μг (4%)
Тиамин (Вит. Б1) 0,082 мг (0%)
Рибофлавин (Вит. Б2) 0,104 мг (0%)
Ниацин (Вит. Б3) 0,734 мг (0%)
Пантотенат (Вит. Б5) 0,225 мг (0%)
Витамин Б6 0,141 мг (0%)
Фолат (Вит. Б9) 33 μг (8%)
Витамин Ц 12,2 мг (0%)
Витамин К 14,4 μг (0%)
Калциум 37 мг (4%)
Железо 1,03 мг (0%)
Магнезиум 25 мг (7%)
Манган 0,216 мг (0%)
Фосфор 38 мг (5%)
Калиум 211 мг (4%)
Цинк 0,24 мг (0%)
Флуорид 19 µг
Боранија на базата на USDA
Постотоците се според препораките за возрасни во САД
 Извор: База за хранливостUSDA

Боранијата се огледува ширум целиот свет. Се продава свежа, конзервирана и замрзната. Се пригодвува со барење, варење, пржење или печење.

Растението има висока концентрација на лектини кои можат да бидат штетни ако се внесуваат во големи количества без да бидат добро зготвени.

Во боранијата се среќава и флавинолот миквелијанин (кверцетински 3-O-гликуронид).[3]

Одгледување[уреди | уреди извор]

Боранијата се одгледува во два главни облика: ниски и високи сорти..[4]

Ниските се грмушести, високи од 1-1,5 м и немаат потреба од потпора. Созреваат бргу, веднаш даваат плод и потоа престануваат да раѓаат.

Високите пак растат исправено, а стеблата им се извиени на притки како ползавци.

Сорти[уреди | уреди извор]

Во светот се познати преку 130 сорти боранија.[5] Мешунките можат да бидат зелени, бледожолти, виолетови, црвени или со шарени траги. По облик можат да бидат шилести, тркалезни или широки.

Мешунките кај многу (иако не сите) сорти имаат цврста жила долж мешунката која се отстранува пред готвењето поради жилавоста или се избегнува со сецкањето на мешунката.

Најзастапени сорти во Македонија се следниве (по азбучен ред):[6]

  • италијанска боранија
  • кинеска боранија
  • лоди
  • нерина
  • тибер
  • унидор
  • фруидор
  • шумадинка

Производство[уреди | уреди извор]

Конзервирана боранија во тегли
Зготвена боранија со грашок

Република Македонија има значајно производство на боранија, со речиси 10.947 тони во 2007 г., што сепак претставува пад споредено со 15.308 тони во 1995 и 19.423 тони во 1992 г.[7]

Според Организацијата за исхрана и земјоделство на ООН (ФАО), во 2012 г. најголеми произведувачи на боранија (во тони) се следниве земји:[8]

Место Земја Производство
(во тони)
1 Народна Република Кина НР Кина 16.200.000
2 Индонезија Индонезија 871.170
3 Индија Индија 620.000
4  Турција 614.965
5  Тајланд 305.000
6 Египет Египет 251.279
7  Шпанија 165.400
8  Италија 134.124
9 Мароко Мароко 133.744
10  Бангладеш 94.356
Цел свет 20.742.857

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Green Beans“. http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=134. 
  2. „Beans - Vegetable Directory - Watch Your Garden Grow - University of Illinois Extension“. http://urbanext.illinois.edu/veggies/beans.cfm. 
  3. Antioxidant properties of flavonol glycosides from green beans. Plumb G.W., Price K.R. and Williamson G., Redox Report, Volume 4, Number 3, June 1999, стр. 123-127, doi:10.1179/135100099101534800
  4. McGee, Rose Marie Nichols; Stuckey, Maggie (2002). The Bountiful Container. Workman Publishing. 
  5. Facciola, Stephen (1998). Cornucopia II : a source book of edible plants. Kampong Publications. ISBN 0-9628087-2-5. 
  6. „Боранија - здрав и лековит зеленчук“. Живеј Здраво!. http://www.rak.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=2788:boranija-zdrav-i-lekovit-zelencuk&catid=105:ishrana&Itemid=218. конс. 11 март 2015 г. 
  7. „Производство на боранија во Република Македонија од 1992 до 2007 г.“. Организација за исхрана и земјоделство на ООН. https://www.quandl.com/data/UFAO/CR_GRBN_MKD-Green-Bean-Production-in-The-former-Yugoslav-Republic-of-Macedonia. конс. 11 март 2015 г.  (англиски)
  8. „Производство на боранија по земји“. Организација за исхрана и земјоделство на ООН. 2011. http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx. конс. 2 февруари 2015 г.  (англиски)

Надворешни врски[уреди | уреди извор]