Зрнци

Зрнци
Црн зрнец (Solanum nigrum)
Научна класификација
Царство:	Растенија
Нерангирано:	Скриеносеменици
Нерангирано:	Евдикоти
Нерангирано:	Астериди
Ред:	Зрнцовидни
Семејство:	Зрнци Juss.
Потсемејства
Cestroideae Goetzeoideae Nicotianoideae Petunioideae Schizanthoideae Schwenckioideae Solanoideae

Зрнци (науч. Solanaceae)— семејство на цветни растенија каде спаѓаат низа значајни земјоделски култури, но и многу видови на токсични растенија.

Во фамилијата се вбројуваат татулата (Datura), мандрагората (Mandragora), обичната помамница (Atropa belladonna), плетиплотката (Lycium barbarum), зрнавецот (Physalis), пиперката (Capsicum), зрнецот (Solanum = компир, домат, модар патлиџан), тутунот (Nicotiana) и петунијата (Petunia).

Многу членови на фамилијата играат важна улога во човечкиот живот како храна, зачини и лекови. Меѓутоа, многу видови се богати со алкалоиди со отровност која се движи од малку надразнителна до смртоносна во мали дози. Некои видови се психоактивни (на пр. татулата).

Опис

Растенијата од фамилијата Зрнци можат да бидат билки, грмушки, дрва и понекогаш, ползавци. Цветовите обично се ѕвездести. По облик се зрачни или цевчести, со четири до пет венечни ливчиња кои обично се споени. Leaves are alternate. Плодот е бобинка со осна плацентација како кај доматот и плетиплотката, или пак зажлебена чаура како кај татулата. Семињата кај највеќето растенија се округли и рамни, со пречник од 2-4 мм. Прашниците излегуваат од венечните ливчиња и нивниот број обично е содржател на четири или пет, најчесто четири или осум. Плодницата е издадена.

Генетика

Највеќето членови на фамилијата имаат по 12 хромозоми, број кој е зголемен поради полиплоидија. Дивите компири (околу 200 вида) се претежно диплоидни (2 × 12 = 24 хромозоми), но постојат и триплоидни (3 × 12 = 36 хромозоми), третраплоидни (4 × 12 = 48 хромозоми), пентаплоидни (5 × 12 = 60), па дури и хексаплоидни (6 × 12 = 72 хромозоми) видови. Домашниот компир (Solanum tuberosum) има 4 × 12 = 48 хромозоми. Некои водиви од родот на пиперката имаат 2 × 12 = 24 хромозоми, додека пак други имаат 26 хромозоми.

Некои родови

Acnistus Alona Anisodus Anthocercis Atropa — помамница Browallia Brugmansia — ангелска труба Brunfelsia Calibrachoa Capsicum — пиперки Cestrum Chamaesaracha Cyphanthera

Cyphomandra Datura — татула, магарешки костен Duboisia Fabiana Hyoscyamus — буника Iochroma Lycianthes Lycium — плетиплотка Mandragora — мандрагора Mellissia — светоеленска зеленика Nicandra Nicotiana — тутун Nierembergia — филџанче

Nolana Oryctes Petunia Physalis — зрнавец, томатилјо Quincula Salpiglossis Schizanthus Scopolia Sessea Solandra Solanum — зрнец: домат, компир, модар патлиџан, птичји зрнец (кенгурско јаболко) Streptosolen Trianaea Withania

Поврзано

• Список на отровни растенија

Надворешни врски

• Извор за зрнците Архивирано на 27 февруари 2021 г. - таксономска монографија за сите видови од родот Зрнец (Solanum) (англиски)
• Зрнци (Solanaceae) Архивирано на 26 октомври 2007 г. - Л. Вотсон и М.Џ. Далвиц (1992-) (англиски)
• Зрнци (Solanaceae) Архивирано на 20 април 2021 г. - База на растенија на USDA (англиски)