Ораториум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Ораториум простор за молитва, е име за наративно-драмска Музичкa форма која изведува повеќе соло гласови,со помош на хорот и Оркестарот. Ораториум обично имаа во религиските пораки.

Типично траење на ораториумот е 40-50 минути, а текст има 350-450 стихови. Раниот ораториуми биле дводелни. Најголемата популарност ја доживеале во Италија во 17 век. Подоцна се појавиле ораториуми со црковни теми (Клаудио Монтеверди, Георг Фридрих Хендл).

Ораториум и опера[уреди | уреди извор]

За разлика од Операта, ораториумите се изведуваат во концерти, а не во сценска форма. Работата на публиката му се представува преку текст и музика. Другата разлика е во тоа што операта се занимава со широк спектар на теми, додека ораториумот воглавно се занимава со духовни теми. Ораториумот традиционално се изведува во црквите и во поврзаните згради, што за операта е реткост. Операта и ораториумот низ историјата разменувале влијанија. Викаме, ораториумите од операта ја презеле да капо ариа, а посредникот бил Алесандро Скарлати.

Структура[уреди | уреди извор]

Ораториумот обично содржи:

  • Инструментална Увертира
  • Арија за вокални солисти
  • Рецитатив, обично служи за да ја објасни работата
  • Хорски ари, кои често се монументални и компонирани така што предизвикуваат впечаток за Божија слава. Карактеристични инструменти кои ги пратат овие арие се тимпани и Труба.

Ораторијум е вокално-инструментално дело со поголем обем, обично е пишано за вокални солисти, хор и оркестар (но и во други варијанти). Во него се прикажува одредена драмска работа, но без помош на така наречената фаза на сценско изведување (тоа е негова главна разлика од операта). Ораториумите во почетокот биле исклучливо со духовен карактер, но подоцна се јавувале во се поголем број.

Ораториумот се појавил во Рим на почеткот на 17 век. Почетоците му лежат во духовните вежби на свештеникот Филип Нери кој собирал верници во просториите за молитва во римските цркви. Во еку противреформациски стремежи на тимот вежбите беа прочитани од пасуси од Библијата, одржувале проповеди и пееле едноставни и духовни песни (често само едногласни).

Слични духовни вежби почнале да се одржаваат подоцна и по останатите италијански градови со соработниците на Нери 1575 година оправдано Конгрегација за ораториум. Во музичкото дело вежбите на Нери понекогш одземале познати световни композиции и им подметнувале нови, духовните текстови. Во почеткот таквите песни – делови на духовни вежби – пееле на делимично импровизиран начин, со учествовање на сите присутни верници.

Подоцна од школованите музичари почнале да се процесираат, со помош на блиските соработници од св. Филип Нерија, и тоа композитори Џованино Перлучи да Палестрина и Анимуцио, така музичкиот дел Нериевиник духовни вежби попримил облик на духовни концерти. Така што се пред верникот патем музиката почнала да изнесува и одредена драмска работа и тоа најчесто какво случување од Библијата. Во иднината да не било сценски работи, требало на слушателите да им се каже деловите помеѓу наступило појединечни ликови, а тоа напавило посебен солист наречен тесто. Хорот настапува во улога на народот и во медитативните делови.

Другиот облик ораториума,таканаречен ораторио латино сличен по структура на претходниот, но не и по тоа ѓто запрел. Овој облик на ораторијум се развил директно од страсти и полифонични мотиви. Исто така, латинскиот оратор имаше исклучиво латински текст, а во проза се изведува главно во цркви и честопати како слободен дел од литургијата.

За првиот пра (развије) ораториум се смета ораториум на композиторот Цавалиериа под името Раппресентазионе ди Анима е ди Цорпо – „Раздвојување на душите и на телата“ од 1600 година изведен во Рим. Најзначајни композитори во првиот период се Скарлати, Карисими, Витори и др. ВО -{XVIII}- век ораториумот ја преоѓа границата на Италија и се развиени во Франција (-{M. A. Charpentier}-), и Германија и Австрија каде што беа ентузијастички поздравени од католичките кругови, за разлика од протестантите, кои беа миленистички страсти и кантати. Во - {XVIII} - најпознатиот ораториум како "Месија", "Јуде Макабеј", "Израел во Египет", Хендла и други, се појавуваат денес. Секако, хор бр. 42 од Ортони Месија на Хендел, познатата "Алилуја" стана една од најпрепознатливите ораторски, па дури и духовни хорови во светската музичка литература.

Познати ораториуми[уреди | уреди извор]