Ден на шегата

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Во најразлични земји од целиот свет, Денот на шегата се слави секоја година на 1 април. Понекогаш го нарекуваат и денот на сите шегаџии. 1 Април не е национален празник, но секаде е признаен и се прославува како ден кога многумина прават разни шеги и будалштини. Овој ден го одбележува присуството на весели или други шеги, трикови и други практични шеги на различни пријатели, членови на семејството, наставници, соседи, колеги итн. Традиционално, во некои земји како Канада, Нов Зеланд, Обединетото Кралство и Јужна Африка, шегите траат само до пладне и некој кој прави трикови после пладне го нарекуваат „Априли-ли-ли“ и го исмејуваат „Денот на шегата си замина, ти си будала што се шегуваш“. Во други земји како Франција, Италија, Јужна Кореја, Јапонија, Русија, Холандија, Германија, Бразил, Ирска, Австралија и САД шегите траат цел ден. Во Франција и Италија децата ( и возрасните, кога е соодветно)традиционално на грбовите еден на друг си лепат риби од хартија и викаат „april fish“, на својот јазик („Poisson d’avril! “ „pesce a’aprile!“, односно на француски и италијански). Најраната врска помеѓу први април и шегата може да се најде во Canterbury Tales-Приказните за Канетбуру на Чаусер (1932година). Многу писатели претпоставиле дека зад создавањето на овој празник стои враќањето на први јануари како Нова Година, но оваа теорија не објаснува некои поранешни тврдења.

Потекло[уреди]

Претходници на Денот на шегата се римскиот фестивал Хиларија, кој се одржува на 25 март и средновековниот Фестивал на шегата, кој се одржува на 28 декември и уште е ден на кој се прават шеги низ земјите во кои се зборува шпанскиот јазик. Во Приказните на Кантербуру на аусер (1932година), Приказната за калуѓерката и свештеникот, е напишано Syn March bigan thrittu days and two. Модерните писатели веруваат дека постои грешка во препишувањето на ракописот кој уште постои и дека Чаусер всушност напишал, Syn March was gon. Иако исечокот првично значи 32 дена по Март, односно 2 мај, годишнината од свршувањето на кралот на Англија, Ричард 2 со Ан од Бохемија, која се одржа во 1381 година. Читателите очигледно не разбрале што значи реченицата „ 32 март“, односно 1 Април. Во приказната на Чаусер, лициса го насамарува суетниот петел Чаунтклер. Во средновековието, во голем дел од европските градови Нова Година се прославувала на 25 март . Во некои области на Франција, Нова Година била празник кој траел една недела и завршувал на први април. Многу писатели веруваат дека Денот на шегата потекнува од таму, бидејќи оние луѓето кои ја прославувале Нова Година на другите датуми ги исмејувале оние кои ја прославуваат на први јануари. Во Франција била вообичаена употребата на први јануари како ден на Новата Година до среднината на 16 век и овој датум официјално го усвои наредбата на Роусилион во 1564 година.

Други денови на шегата во светот[уреди]

Иранците си прават меѓусебни шеги на тринаесеттиот ден од песиската Нова Година (Нороуз), која е на први или втори април. Овој ден кој се прославува уште од 536 година п.н.е., се нарекува Сиздах Бедар и денеска е најстарата традиција за шегување во светот, овој факт предизивка многу луѓе да веруваат дека Денот на шегата потекнува од оваа традиција. Традицијата на 1 Април во Франција и деловите од Канада каде се зборува француски, вклучува poisson d’avril (буквално значи априска риба) е обидот да се закачи фиба направена од хартија на грбот на жртвата без тоа да се забележи. Ова исто така е познато и кај другите народи, како во Италија, каде фразата е Pesce d’aprue (буквално значи априлска риба)исто така се однесува на други шеги кои се прават за време на 1 Април. Во земјите каде се зборува шпански јазик, слични трикови се прават на 28 декември, di de los Santos Inocentes, денот на светата невиност. Обичајот исто така постои и во некои области на Белгија, како што е провинцијата Антверп. Фламанската традиција е децата да ги заклучуваат своите родители или учители и да ги пуштат само ако има ветат дека ќе им донесат слатки истата вечер или другиот ден. Во Јосеон династјата во Кореја, кралското семејство и двројани имаат дозвола на првиот снежен ден од годината да се лажат и да се меѓусебно да се шегуваат, без разлика на подреденоста. Тие полнат снег во чинии и им ги праќаат на жртвите на шегата со лажен изговор. Се сметало дека тој што ќе го добие снегот е губитник во играта и мора да му исполни желба на тој што му го пратил снегот. Бидејќи триковите не се однапред планирани, тие се безопасни и често биле правени како добродетелство за кралските слуги. Во Полска, prima aprilus, (1 Април на латински јазик), е ден пол со шеги, луѓето, медиумите и дури јавните институции прават разни измами. Но најчесто се избехнуваатс сериозни активности. Ова верување е толку силно што противтурскиот сојуз со Леополд 1, 1 Април, 1693 година го вратија на 31 март. Во Шкотска, Денот на шегата традиционално се нарекува Hunt-the-gowk day (gowk, на шкотски значи кукавица или глупава личност), иако ова име повеќе не се употребува. Традиционалниот трик е да замолиш некој да испрати запечатена порака, со која се бара некаква помош. Всушност, пораката се чита „"Dinna laugh, dinna smile. Hunt the gowk another mile".. примачот на пораката, откако ќе ја прочита, ќе објасни дека може да помогне само ако прв стапи во контакт со друго лице и ја праќа жртвата на дрга личност со истата орака, со истиот резултат. Во Данска, 1 мај е познат како Maj-kat, што значи „мачка во мај“, и исто така е ден за шегување. 1 мај во Шведска исто така се слави како друга можност за ден на шегата. Кога некој во Шведска ќе биде излажан, за да се покаже дека било шега, будалиот за шегата на 1 Април римува "April April din dumma sill, jag kan lura dig vart jag vill" (April, April, you stupid herring, I can fool you to wherever I want") и "Maj maj måne, jag kan lura dig till Skåne" (May May moon, I can fool you into Scania), за шегата на 1 мај. И данците и швеѓаните го прославуваат Денот на шегата, (на дански-aprilsnar). Триковите на 1 мај се поретки. Голем дел од шведската медиумски вести, објавуваат само една лажна приказна на 1 Април, за весниците тоа е статија на првата страна, но не и главен наслов. Во Шпанија и Иберо-Америка, датумот е 28 декември, христијанскиот ден за прославување на Масакрот на невините. Христијанското прославување е религиозен празник со свои права, но не и традицијата за трикови, иако традицијата се прави годишно. Откако некој ќе направи шега или трик некому, тој што се шегува најчесто вика : "Inocente palomita que te dejaste engañar" ("You innocent little dove that let yourself be fooled"). Во Шпанија, вообичаено е да се вели "Inocente!" ("Innocent!"). меѓутоа, на шпанскиот остров Менорка, Денот на шегата "Dia d'enganyar" ("Fooling day") се слави на 1 Април, бидејќи Менорка за време на еден период од 18 век била под власта на британците.