Цонга (јазик)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Цонга
Шангана
Xitsonga
Застапен во Мозамбик, ЈАР, Свазиленд, Зимбабве
Подрачје Лимпопо, Мпумаланга
Говорници 3,7 милиони  (2006)
Јазично семејство
Статус
Службен во  ЈАР
Јазични кодови
ISO 639-1 ts
ISO 639-2 tso
ISO 639-3 tso
Linguasphere 99-AUT-dc вкл. varieties 99-AUT-dca...
-dcg
Гатриев код S.53 (S.52)[1]

Цонга (самон. шицонга или поточно шангана) — јужноафрикански банту-јазик што го говори народот Цонга (Вацонга).

Име на јазикот[уреди | уреди извор]

Поимот „цонга“ се однесува на јазиците цонга, цва и ронга. Затоа, самиот јазик цонга во потесна смисла се нарекува „шангана“, наречен по неговиот главен дијалект. Други дијалекти се шилулеке, нвалунгу, хлаве, кнука, гвамба, нлангану, џонга и била.

Географска распространетост[уреди | уреди извор]

Географска распространетост на јазикот цонга во ЈАР: дел од населението што горови цонга во домот.
  0–20%
  20–40%
  40–60%
  60–80%
  80–100%

Јазикот цонга го говорат околу 1.972.000 жители[2] на покраините Лимпопо, Гаутенг и Мпумаланга во ЈАР, како и 1,5 милиони луѓе во Мозамбик и 19.000 луѓе во Свазиленд. Покрај ова, постојат и 100.000 говорници што живеат во Зимбабве.

Во ЈАР, највеќето припадници на народот Цонга (Вацонга) се сконцентрирани во мееста како Нкованкова, Гијани, Маламулеле, Нвамитва, Мухлава, Хланганани (Бунгени) во Лимпопо и Бушбакбриџ, како и други во Мпумаланга. Постои и бројно население во покраините Северозападна, Квазулу-Натал и Гаутенг, што во основа значи насекаде на територијата на стариот Трансвал.

Фонологија[уреди | уреди извор]

Цонга прави разлика помеѓу модални и мрморни варијанти на согласките: /bʱ, bvʱ, vʱ, dʱ, ɖʐʱ, dʒʱ, ɡʱ/ наспроти /b, bv, v, d, ɖʐ, dʒ, ɡ/ кај препречните (со исклучок на /ɮ/), како и помеѓу /m̤, n̤, ŋ̈, r̤, ȷ̈, w̤/ наспроти /m, n, ŋ, r, j, w/ кај сонантите (со исклучок на /ɲ/).

За разлика од некои нгунски јазици, цонга има мошне малку зборови со чкрапки. По место тие можат да бидат од забни до задновенечни.

Граматика[уреди | уреди извор]

Граматиката е типична за банту-јазик, со збороред од обликот „подмет-прирок-предмет“.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Jouni Filip Maho, 2009. New Updated Guthrie List Online
  2. Попис 2001: Најважни резултати - Статистика Јужна Африка (англиски)

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Википедија
Издание на Википедија — слободната енциклопедија на цонга (јазик)