Старина Новак

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Споменик на Старина Новак во Клуж

Старина Новак ( 1530, Пореч (на Дунав), денес Доњи Милановац5 февруари 1601, Клуж, Романија) бил еден од најпознатите српски ајдуци, кој подоцна станал војсководец во служба на влашкиот кнез Михај Храбри.

Во српската и романската култура и денес се слави како народен јунак и ослободител, поради бројните воени успеси против Турците на подрачјето на денешна Србија, Република Српска, Романија, Молдавија и Бугарија.[1]

Во романскиот град Клуж подигнат му е и споменик на народна благодарност крај местото каде го погубиле Унгарците, едно место во Трансилванија е наречено по неговото име, како и булевар во романската престолнина, Букурешт.

Новаковиот брат Радивој и синот Груја, како и уште некои членови на нивното семејство, исто така биле истакнати христијански офицери во 16 век во борбата за ослободување на Балканот од исламизацијата и Османлиското Царство.

Новак во процесот на ослободување на Балканот од исламското влијание успеал да го отстрани најголемиот зулумќар во 18 век - Махмуд-паша Бушатлија (1786). Во двобојот во кањонот на Морача, Новак во стрмоглав пад со остра сабја му ја отсекол главата на Бушатлија, и бил во последен момент бил спасен од страна на свети Сава, првиот српски архиепископ.

Старина Новак во преданијата и фолклорната литература[уреди | уреди извор]

Во српската култура сеќавањето на Старина Новак претежно е сочувано во епските песни. Епиката зборува дека ајдукувал по Херцеговина , [[Босна] (особено по денешна Република Српска) и Србија. Познати се српските епски песни Старина Новак и Дели Радивој и Старина Новак и кнез Богослав. Во романската култура сеќавањето на Старина Новак е сочувано во бројни приказни и легенди.

Старина Новак во Република Српска[уреди | уреди извор]

На Гласинац многу се зборува за ајдуци кои ајдуковале по Романија, а најмногу за самиот Старина Новак кој по народното предание тука ајдуковал со својот брат Радивој и синовите Татомир и Грујица. Иако нема пишани податоци за тоа дека бил на Гласинац во народната песна се вели за него дека е „Од Гласинец, поле широко, Од висока гора Романија“ („Од Гласинца, поља широкога, Са високе горе Романије“). На Пале во Република Српска постои гусларско друштво „Старина Новак“. На јужната страна на планината Романија, над Пале во Република Српска, се наоѓа познатата Новакова пештера, чиј назив е врзан за ајдукот Старина Новак.

Наводи[уреди | уреди извор]

Види уште[уреди | уреди извор]

Извори[уреди | уреди извор]

Wikisource-logo.svg
Викиизвор на англиски јазик содржи текст на тема:

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

{