Грда млечка

Од Википедија — слободната енциклопедија
{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Lactarius|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}
Грда млечка
Lactarius turpis 2010 G1.jpg
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Lactarius
Вид: Грда млечка
Биномен назив
Lactarius turpis
Fr. (1838)
Синоними

Agaricus turpis Weinm. (1828)
Galorrheus turpis (Weinm.) P.Kumm. (1871)
Lactifluus turpis (Weinm.) Kuntze (1891)

Грда млечка
Научна класификција edit
Царство: Fungi
Колено: Basidiomycota
Класа: Agaricomycetes
Род: Russulales
Семејство: Russulaceae
Ред: Lactarius
Вид:
L. turpis
Биномен назив
Lactarius turpis

Fr. (1838)
Синоними

Agaricus turpis Weinm. (1828)Galorrheus turpis (Weinm.) P.Kumm. (1871)Lactifluus turpis (Weinm.) Kuntze (1891)

Lactarius turpis
жабри на химениум
капа е во депресија
химениумот е декурентен
стип е гол
отпечатокот на спори е бел
екологијата е микориза
јадливост: може да се јаде, но не се препорачува

Грда млечка ( латински: Lactarius turpis) (исто така L. plumbeus или L. necator ) е попозната како грда млечна шапка на англиски. Природно се наоѓа во Европа и Сибир, а воведен е и во Австралија и Нов Зеланд. Иако е особено поврзан со брезата, таа се среќава и со смрека,[1] бор и други дрвја во мешани шуми. Сезоната на растење е од средината на јули до средината на октомври (масовно од средината на август до крајот на септември).

Неуредниот, валкан изглед, што се гледа на фотографијата, е карактеристичен за видот и му го дава неговото англиско име и латинскиот епитет за вид, turpis. Се чини дека собира остатоци одозгора и жабрите добиваат валкана кафена дамка поради обезбојуваното млеко.

Таксономија и именување[уреди | уреди извор]

Оваа многу променлива печурка покажува вообичаен феномен во микологијата бидејќи има многу несогласувања околу именувањето. Трите главни научни ознаки:

  • Lactarius turpis Fr. ,
  • Lactarius necator ( Бул. : отец ) Карстен, и
  • Lactarius plumbeus ( Бул. : Fr. ) СФ Греј,

обично,[2] но не секогаш,[3] се сметаат за синоними за ист вид. Епитетите necator и plumbeus биле измислени од страна на Пјер Булијар како Agaricus necator (1791) и Agaricus plumbeus (1793), но има и имало конфузија за тоа кои печурки се наменети. Името turpis, изведено од латинскиот термин turpis „грдо“,[4] потекнува од Јохан Антон Вајнман и го презел Елиас Магнус Фрис во 1838 година McNabb RFR (1971). „The Russulaceae of New Zealand. 1. Lactarius DC ex S.F. Gray“. New Zealand Journal of Botany. 9 (1): 46–66. doi:10.1080/0028825x.1971.10430170.</ref> Плумбеус исто така се осврнал на изгледот на млечната шапка, изведен од латинскиот за plumbeus „обоена во олово“.

Опис[уреди | уреди извор]

Грда млечка

Шапката е нормална 8 -20 см во пречник. Отпрвин, има инволутна маргина и малку вдлабнат центар. Горната површина е маслинесто-кафеава или жолто-зелена и често е леплива или лигава во средината. Кога е млада, има кадифени зони и може да биде бушава на работ. Подоцна станува во форма на инка и бојата потемнува до црна. Жабрите се преполни, валкани бели, обоени со маслинесто-кафеава боја од старото млеко, кое првично е бело при контакт со воздухот. Тие се донекаде декурентни. Со калиум хидроксид или амонијак има виолетова реакција. Дршката е до околу 7 см висока од 3 см во пречник и по боја е слична на шапката, но многу полесна. Може да има плитки јами (scrobiculae). Месото е валкано бело и има тенденција да стане кафеаво. Вкусот (особено обилното млеко) е остар. Има малку мирис. Спорите се околу 7x6 микрометар и се украсени со шема на гребени. Сличен вид во четинарските шуми на северозападниот дел на Тихиот Океан, како и во шумите со смрека Ситка, е Lactarius olivaceo-umbrinus. Вообичаено расте поединечно, има посилна маслинесто-кафеава боја на шапката и дршката, се со темни дамки на второто.

Јадливост[уреди | уреди извор]

Овој вид е пријавен дека содржи мутаген некаторин (=7-хидроксикумаро(5,6-c)цинолин), и затоа не може да се препорача за јадење. Вриењето ја намалува концентрацијата на ова соединение, но не го елиминира делотворно.[5]

Веројатно поради остриот вкус, повеќето западноевропски власти ја класифицираат оваа печурка како нејадлива. Сепак, популарно се користела (по вриење) како зачин во јадења со печурки во северна и источна Европа и Сибир (види берење печурки во словенската култура ). Комерцијално е достапен конзервиран во сол.[6] Се смета за изборна печурка во Русија, една од најдобрите за маринирање (само сол, без оцет).

Поврзано[уреди | уреди извор]

Список на видови Млечки (печурки)

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Trudell, Steve; Ammirati, Joe (2009). Mushrooms of the Pacific Northwest. Timber Press Field Guides. Portland, OR: Timber Press. стр. 58–59. ISBN 978-0-88192-935-5.
  2. Marcel Bon: "The Mushrooms and Toadstools of Britain and North-Western Europe" Hodder & Stoughton ISBN 0-340-39935-X.
  3. Noordeloos Machiel E.; Kuyper Thomas W. (1999). „Notulae ad Floram agaricinam neerlandicam XXXV – On the typification of Lactarius necator“. Persoonia. 17 (2).
  4. Simpson, D.P. (1979). Cassell's Latin Dictionary (5. изд.). London: Cassell Ltd. стр. 883. ISBN 0-304-52257-0.
  5. Suortti T (July 1984). „Stability of necatorin, a highly mutagenic compound from Lactarius necator mushroom“. Food Chem. Toxicol. 22 (7): 579–81. doi:10.1016/0278-6915(84)90229-1. PMID 6547686.

    „Preliminary characterization of the mutagenic properties of 'necatorin', a strongly mutagenic compound of the mushroom Lactarius necator“. Mutat. Res. 121 (2): 103–6. August 1983. doi:10.1016/0165-7992(83)90107-0. PMID 6348529.
  6. See site of YeniseyEcoproduct, Krasnoyarsk