Вито Которанин
Вито Которанин, исто така Витус и Вита (Котор, околу 1275 — Котор, по 1335) — архитект од Котор познат по изградбата на манастирот Високи Дечани.[1]
Животопис
[уреди | уреди извор]Роден е во Котор, во тоа време дел од Кралството Србија (денес Црна Гора) и учел градежништво во Котор каде се придружил на францисканскиот манастир и станал монах и мајстор-градител со своја работилница.[2] Неговите организациски вештини и способност да ги собере најдобрите занаетчии од околните подрачја, вклучувајќи го и Дубровник (во тоа време дел од Дубровничката Република), му донеле репутација.[3] Тој лично добил нарачки од српските кралеви Стефан Милутин и Стефан Дечански да го изгради Високи Дечани.
Неговото полно име е забележано различно од историчарите, Вито Трифунов (од Трифун, се однесува на предок) Чучола или можеби Чуча, Которанин (од Котор).[4] Ова е засновано на натпис на порталот на јужната врата на Дечани, но само работата од 20 век на историчарите Ристо Ковијаниќ и Иво Стјепчевиќ ја поврзува личноста со записите во Котор.[5]
Почетната изградба на манастирот Високи Дечани се одвивала помеѓу 1327 и 1335 година за време на владеењето на Стефан Дечански. Манастирот се наоѓа во долината на реката Бистрица опкружен со планини и шуми на планинскиот венец Проклетие на Косово. Денешната анализа на скулптурата и архитектурата на Дечани нуди многу индиции за авторството на скулптурите на светците[2] и мавзолејот во Бањска и низа цркви во Котор (вклучувајќи базилика) од 14 век што му се припишува на фра Вито од Котор кој изградил сличен мавзолеј во Дечани.
На Вито му се припишува изградбата на манастирската црква во Дечани која започнала во почетокот на 1327 година.[6] Црквата била посветена на Христос Пантократор. Кралот Стефан Дечански ја нарачал изградбата од група мајстори на чело со мајстор Вито од Котор и под надзор на архиепископот, подоцна светител Данило II. Во 1330 година, Стефан Дечански доделил повелба за манастирот со зададеност за вечно одржување на манастирот. Посмртните останки на Стефан се сочувани во дечанската црква во ковчег на чело на олтарот.
Починал во Котор.
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Gaborit, Jean-René (October 3, 1971). „Svetazar Radojcic. Geschichte der serbischen Kunst. Von den Anfängen bis zum Ende des Mittelalters (Grundriss der slawischen Philologie und Kulturgeschichte)“. Bulletin Monumental. 129 (4): 299 – преку www.persee.fr.
- 1 2 Čubrović, Zorica (October 3, 2016). „Которски светац и скулптура Дечана“. Историјски записи (3–4): 157–170 – преку www.ceeol.com.
- ↑ „EBSCOhost | 84629330 | LOAN BUSINESS BETWEEN DUBROVNIK AND KOTOR I N 14TH AND 15TH CENTURIES“.
- ↑ Bezić-Božanić, Nevenka (1966). „Majstori od IX do XIX stoljeća u Dalmaciji II“. Contributions to the History of Art in Dalmatia (хрватски). Književni krug Split, Konzervatorski odjel u Splitu. 16: 319. ISSN 0555-1145.
- ↑ Dujović, Jovan (10 October 1998). „Ko je bio Vita Kotoranin, neimar Dečana i ko su bili njegovi primorski majstori - kamenari? On dobrolepi podiže hram bogolepi“. Srpsko nasleđe - Istorijske sveske (српски). Belgrade: Preduzeće za novinsko izdavačku delatnost "Glas" d.d.o. Архивирано од изворникот на 2023-03-22. Посетено на 2023-12-02.
- ↑ Bojović, Boško I. (2014). L'Église Orthodoxe Serbe: Histoire - spiritualité - modernité. ISBN 9788671790857.