Тартиф

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
„Тартиф“  
Tartif.jpg

изданието на Детска радост
Автор Молиер
Земја Франција
Жанр(ови) комедија

Тартиф (француски: Tartuffe, ou l'Imposteur) е една од најпознатите комедии на Молиер (1622-1673). Се смета за едно од најубавите дела во светската книжевност. Во главниот јунак е прикажана целата сложена психологија на побожен лицемер.

Содржина[уреди]

Пред нас е семејството на ограничениот, добар, но глупав Оргон, кој примил во својата куќа некој си скитник по име Тартиф. Тој човек со својата блаженост, побожност и сериозност го занесува домаќинот и мајка му, но останатите членови од семејството, братот на жена му и синот на Оргон, Дамис, наскоро откриваат што се крие под надворешната блаженост на Тартиф.

Сепак и покрај нивниот труд да му докажат на Оргон со кого си има работа, тој останува заслепен, и побрзо ќе го разбрка целото семејство, отколку скитникот. Оргон решава да му ја даде за жена на Тартиф својата ќерка Маријана, и поради тоа го одбива нејзиниот сакан. Сега Тартиф почнува да се додворува и на сопругата на Оргон. Дошло сè дотаму, што Оргон целиот имот му го препишува на Тартиф.

Најпосле, за да ја спаси Маријана, жената на Оргон, Елмира, го наговорила мажот ѝ да се скрие под маса за да му ги отвори очите, а таа закажала состанок со Тартиф. Така Оргон станува сведок на љубовните изјави на неговиот божемен пријател кон жена му. Кога Тартиф сакал да ја прегрне Елмира, возбудениот Оргон излегува од под масата и го брка Тартиф од дома. После извесно време Тартиф се враќа во друштво на судски извршител за да му ја земе куќата на Оргон. Но, на крајот, сосема неочекувано се појавува чиновник, кој соопштува дека кралот наредува да се уапси Тартиф.

За делото[уреди]

Овој неочекуван расплет предизвикал напад од страна на критичарите, бидејќи е сосема неприроден и наместен, и нема никаква допирна точка со текот на дејствието. Но, Гете го сметал за неопходен: пет чина полни со секакви нискости, не смеат да останат неказнето.

Сепак, критиката смета дека Молиер можел да создаде поинаков крај како казна за Тартиф, нешто што ќе ги задоволи гледачите. Се смета дека Молиер во расплетот на комедијата му се додворувал на Луј XIV, не можејќи да ја скрие желбата да го прикаже кралот како праведен, макар и со навреда на уметничката правда.

Во оваа комедија прикажана е цела редица на интересни ликови. Научниците откриле дека во тогашното општество имало повеќемина оригинали чија копија би можел да биде Тартиф. Но, денес за нас не е толку важно која личност била прототип на Тартиф, туку поважен е фактот дека Тартиф е израз на една општествена појава која пуштила длабок корен во тоа време.

За ликот Тартиф[уреди]

Првата црта со која се одликува Тартиф е сложената тактика со која се служи при измамата на луѓето што му требаат. Лицемерството, интригата, способноста брзо да ги открие слабите страни на човечката душа, се средствата со кои се служи Тартиф.

Втората карактеристика е тоа што нема измама и лага кои Тартиф не би можел да ги оправда со повисока цел. Тој го прима подарокот (куќата на Оргон) единствено од страв дека имотот може да падне во лоши раце, и дека нема да биде употребен како што треба. Дури и кога доаѓа за да го истера Оргон од неговата сопствена куќа, тој себеси се нарекува „осветник на небото“. Оваа карактеристика е толку вкоренета во душата на Тартиф, што тој кога го прививкува Господ изгледа искрен.

Третата црта на Тартиф се одвратните карактеристики на неговата душа во моментот кога ја трга маската и се покажува каков е, а тој е лаком, ненаситен, а најмногу развратник, што претставува остра спротивност на она што самиот го зборува. Во додворувањето кон Елмира, Тартиф покажува необичен цинизам.

Но, можеби најважна особина на Тартиф е тоа што тој има врски насекаде, и во дворот и во административните кругови. Тој брзо го наоѓа полицискиот службеник кога му затребал, и лесно може да дојде до кралот. Лесно може своето лично прашање да го претвори во општо државно прашање. И во моментот кога станува против Оргон, тој се претвора во ревносен шпион.

Наводи[уреди]

Надворешни врски[уреди]

Wikisource-logo.svg
Викиизвор на англиски јазик содржи текст на тема: