Радомир Путник (војвода)
| Радомир Путник | |
|---|---|
| 24 јануари 1847 - 17 мај 1917 | |
| Radomir Putnik3.jpg Војвода Радомир Путник | |
| Роден во: | Крагујевац,  Кнежевство СрбијаКнежевствоСрбија |
| Починал во: | Ница,  ФранцијаФранција |
| Период на служба: | 1861—1896 1903—1917 |
| Чин: | Војвода (Фелдмаршал) |
| Битки/војни: | Прва српско-турска војна Втора српско-турска војна Српско-бугарска војна Прва балканска војна Втора балканска војна Прва светска војна |
| Одличја: | =Орден Караѓорѓева ѕвезда од прв ред Орден Таковски крст од трет степен Орден бел орел од трет степен Орден Свети Сава од прв ред |
Радомир Путник (Крагујевац, 12/24 јануари 1847 — Ница, 17 мај 1917) бил српски војвода (фелдмаршал). Во текот на својата богата војничка кариера бил двапати началник на Главниот генералштаб, пет пати воен министер и началник на Штабот за Врховна команда на Војската на Кралството Србија во Балканските и Првата светска војна.[1]
Ран живот и образование
[уреди | уреди извор]
Радомир Путник е роден на 24 јануари 1847 година во Крагуевац, во Кнежевството Србија. Неговиот татко, Димитрије Путник, бил учител, додека неговата мајка имала силно влијание врз неговото воспитување. Од мали нозе покажал интерес за воените науки, па затоа се запишал во Артилериската школа во Белград (подоцна Воена академија). Завршил во 1863 година со одличен успех, добивајќи чин потпоручник. Неговото образование вклучувало и дополнителна обука во странство, каде што се запознал со модерните воени тактики и стратегии на европските армии.
Воена кариера
[уреди | уреди извор]Српско-турска војна (1876-1878)
[уреди | уреди извор]Путник ја започнал својата воена кариера за време на Српско-турските војни (1876-1878). Како млад офицер, тој учествувал во неколку битки, вклучувајќи ја и Битката кај Шумадија, каде што се истакнал со храброст и организациски способности. Овие војни му донеле рано признание и го поставиле темелот за неговата идна кариера.
Модернизација на војската
[уреди | уреди извор]По војните, Путник се посветил на реформите во српската војска. Како професор на Воената академија во Белград, тој обучувал млади офицери и вовел нови наставни програми засновани на западноевропските воени доктрини. Во 1890 година станал началник на Главниот генералштаб, каде што работел на реорганизација на војската, подобрување на вооружувањето и воведување на модерна тактика.
Балкански војни (1912-1913)
[уреди | уреди извор]
За време на Првата балканска војна (1912), Путник бил началник на Штабот на Врховната команда. Неговото стратешко планирање довело до големите победи на српската војска во битките кај Куманово и Битола, кои резултирале со ослободување на големи делови од територијата од османлиската власт. Во Втората балканска војна (1913), Путник успешно ја предводел српската војска против Бугарија, особено во Битката кај Брегалница, што ја зацврстило позицијата на Србија како регионална сила.
Прва светска војна (1914-1918)
[уреди | уреди извор]На почетокот на Првата светска војна, Путник, иако во лоша здравствена состојба, бил повторно назначен за началник на Врховната команда. Неговото лидерство било клучно во одбивањето на австроунгарската офанзива во 1914 година, особено во битките кај Цер и Колубара, каде што српската војска остварила значајни победи против многу посилен противник. Овие победи ја направиле Србија симбол на отпорот во раните години на војната.
Во 1915 година, поради влошеното здравје и тешката воена ситуација, Путник ја предводел српската војска за време на повлекувањето преку Албанија, познато како "Албанска голгота". И покрај екстремните услови, неговото искуство и лидерство помогнале во зачувувањето на јадрото на српската војска, кое подоцна било реорганизирано на Крф.
Последни години и смрт
[уреди | уреди извор]Поради влошеното здравје, Путник бил принуден да се повлече од активна служба во 1916 година. Заминал на лекување во Ница, Франција, каде што починал на 17 мај 1917 година. Неговите посмртни останки биле пренесени во Србија по војната и погребани со највисоки воени почести.
Одликувања
[уреди | уреди извор]Одликувања на Радомир Путник
[уреди | уреди извор]| Српски воени одликувања | |
 |
Орден Караѓорѓева ѕвезда од 1 ред |
 |
Орден Караѓорѓева ѕвезда од 2 ред |
 |
Орден Караѓорѓева ѕвезда со мечеви од 2 ред |
 |
Орден Караѓорѓева ѕвезда со мечеви од 3 ред |
 |
Орден Караѓорѓева ѕвезда со мечеви од 4 ред |
 |
Орден бел орел од 3 ред |
 |
Орден бел орел од 4 ред |
 |
Орден бел орел од 5 ред |
 |
Орден Свети Сава 1 ред |
 |
Орден таковски крст од 1 ред |
 |
Орден таковски крст од 2 ред |
 |
Орден таковски крст со мечеви од 5 ред |
| Српски медали за служба | |
 |
Златен медал за храброст |
|
Сребрен медал за храброст |
 |
Споменица на крал Петра I |
|
Споменица на војната за ослободување и независност од 1876—1878 |
 |
Споменица на војната од 1885 |
 |
Medal for Devoted Service |
|
Споменица за ослободено Косово |
 |
Споменица на војната 1913 |
| Странски одликувања | |
 |
Орден Железна круна од 3 ред (Австроунгарија) |
 |
Орден за воени заслуги од 1 ред (Бугарија) |
 |
Орден Легија на честа од 2 ред (Франција) |
 |
Орден на Романската круна од 2 ред (Романија) |
 |
Орден на Свети Станислав од 1 ред (Руска Империја) |
.svg){kind=small} |
Орден Свети Станислав со мечеви од 2 ред (Руска Империја) |
 |
Орден Свети Ѓорѓи со мечеви од 4 ред (Руска Империја) |
 |
Орден Свети Михаил и Свети Ѓорѓе со трака од 1 ред (Обединето Кралство) |
Фото-галерија
[уреди | уреди извор]
Спомен плоча на Цер
Музеј на Церска битка
Биста на Цер
Биста во Белград
Капела на Радомир Путник на Новите гробишта во Белград
Детал од капелата на Радомир Путник
Напомени
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]Литература
[уреди | уреди извор]- Саво Скоко - Сто најзнаменитијих Срба
- Поповић, Никола Б (2000). Срби у Првом светском рату 1914—1918. Нови Сад: Друштво историчара Јужнобачког и Сремског округа.
- Милићевић, Милић; Поповић, Љубодраг (1998). Министри Војни Кнежевнине и Краљевине Србије 1862—1918. Војноиздавачки завод. ISBN 978-86-335-0035-7.
- Милићевић, Милић; Поповић, Љубодраг (2003). Генерали Војске Кнежевнине и Краљевине Србије. Београд: Војноиздавачки завод. ISBN 978-86-335-0142-2.
- Скоко, Саво (1985(а)). Војвода Радомир Путник, том 1. Београд: Београдски издавачко-графички завод. ISBN 978-86-13-00453-0. Проверете ги датумските вредности во:
|year=(help) - Скоко, Саво (1985(б)). Војвода Радомир Путник, том 2. Београд: Београдски издавачко-графички завод. ISBN 978-86-13-00453-0. Проверете ги датумските вредности во:
|year=(help) - Ранковић, Живан Ј (1926). Војвода Радомир Путник: Његов живот и рад. Сарајево: Државна штампарија. COBISS 124157191
- Влаховић, Томислав С (1989). Витезови Карађорђеве звезде са мачевима. Београд: Радиша Томић. COBISS 26039052
- Иветић, Велимир (2000). Начелници генералштаба 1876—2000. Београд: Новинско-информативни центар ВОЈСКА.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор] |
„Радомир Путник (војвода)“ на Ризницата ? |
- Оставнината на Радомир Путник во Воениот музеј („Политика“, 24 декември 2009)
- Информација за неговиот гроб
- Историска библиотека: Путник во заробеништво Архивирано на 14 јуни 2018 г.
- ↑ Милићевић, Милић; Поповић, Љубодраг (2003). Генерали Војске Кнежевнине и Краљевине Србије. Београд: Војноиздавачки завод. ISBN 978-86-335-0142-2.
- Родени во 1847 година
- Починати во 1917 година
- Луѓе од Крагуевац
- Срби од Српско-бугарската војна
- Срби од Балканските војни
- Срби од Првата светска војна
- Српски министри
- Носители на Орденот на Свети Сава
- Носители на Караѓорѓева ѕвезда
- Велеофицери на Легијата на честа
- Носители на Големиот крст на Орденот на Свети Сава
- Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)
- Погребани на Новите гробишта (Белград)