Данок

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Даноците се јавен приход кој произлегува од обврската што ја наложува државата на граѓаните и на претпријатијата задолжително да издвојуваат дел од својот приход или имот за задоволување на државните потреби.

Основната функција е фискална, но многу често даноците се користат за постигнување на определени економски и социјални цели. Во современи услови даноците се користат во остварување на стабилизационата политика и во сузбивање на инфлацијата, бидејќи со зголемувањето се намалува куповната моќ на граѓаните.

Елементи[уреди]

Предмет на оданочување (Видови на даноци)[уреди]

Предмет на оданочување се: приходите, потрошувачката и имотот. Определување на предметот или објектот на оданочување, односно кои даноци ќе се плаќаат, значи истовремено определување и на видовите даноци.

Порано земјоделството било најважна дејност, а земјата најзначаен имот, предмет на оданочување главно била земјата и приходите од земјата, а подоцна и на другите видови на имот, како што се зградите, капиталот, приходите. Со тек на времето значајно пораснала и улогата на потрошувачката, односно прометот. Државата посебно воведувала и наплатувала данок на некои производи на кои имала монопол, како што биле солта и тутунот. Државата наплаќала царини, трошарина, патарина и други слични давачки кои имаат облик на данок на потрошувачка.

Видови даноци[уреди]

Даноците се делат на (според лицето кое ги плаќа)[уреди]

  • 1. Индиректни даноци - се оние даноци кои ги плаќа крајниот потрошувач
  • 2. Директни даноци - се оние кои се плаќаат при добивање на материјална корист на некое лице (правно/физичко)

Даноците според нивните стапки[уреди]

  • 1. Пропорционални
  • 2. Прогресивни
  • 3. Регресивни

Даночен обврзник[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Даночен обврзник.

Носители на даночната обврска се фирмите и граѓаните. Притоа треба да се има предвид дека се прави разлика меѓу фирмите според големината.

Даночна основица[уреди]

Даночна основица е оној обем и износ од предметот на оданочување врз кој се пресметува данок. На пример, данок на добивка се плаќа на остварената добивка во текот годината, а персоналниот данок на доход се плаќа на сите приходи што ги има граѓанинот по сите основи во текот на една година.

Даночна стапка[уреди]

Тоа е процентот, делот што треба да се плати во вид на данок од утврдената даночна стапка. Ако даночната стапка е утврдена на 15% тоа значи дека толкав процент од вкупната добивка која се оданочува, треба да се плати како данок на државата.

Најчесто се практикуваат два вида даночни стапки: - Пропорционални и - Прогресивни.

Плаќањето на данок со пропорционалан стапка значи да се плаќа данок секогаш со иста стапка, независно од големината на имотот или приходот. Кај прогресивната стапка, на поголем износ на имот, приход или добивка, се предвидува повисока стапка, а на помала добивка пониска стапка.

Надворешни врски[уреди]