Гулабови очи
| Гулабови очи | |
|---|---|
 | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Царство: | Растенија |
| клад: | Скриеносеменици |
| клад: | Евдикоти |
| Ред: | Лутиковидни |
| Семејство: | Лутичиња |
| Род: | Саса |
| Вид: | Гулабови очи |
| Научен назив | |
| Anemone hepatica L. | |
| Синоними[1] | |
|
Список
| |
Гулабови очи (науч. Anemone hepatica, syn. Hepatica nobilis) — вид цветно растение од семејството на лутичињата, домородно во шумските предели во умерените краишт на северната полутопка. Ова тревно повеќегодишно растение расте од ризом.
Таксономија
[уреди | уреди извор]Таксономијата на родот саса (Anemone) и неговите видови не е целосно решена, но филогенетските студии на многу видови на Anemone и сродните родови [2] покажуваат дека видовите од родот Hepatica треба да бидат вклучени под Anemone поради сличностите и во молекуларните атрибути и други заеднички морфологии.[3] Описот на таксонот исто така се дебатира, некои автори ги наведуваат северноамериканските вар. acuta [4] и var. obtusa,[5] додека другите ги наведуваат како посебни видови.[6]
Сорти
[уреди | уреди извор]Сорти на гулабови очи кои понекогаш се препознаваат се:[1]
- Anemone hepatica var. japonica, синоним за Hepatica nobilis var. japonica Nakai, е домороден во рускиот Далечен Исток, Кина, Кореја и Јапонија [7]
- Anemone hepatica var. acuta, синоним за Hepatica acutiloba DC., е домороден во источна Северна Америка
- Anemone hepatica var. obtusa, синоним за Hepatica americana (DC.) Ker Gawl., е домороден во источна Северна Америка
Anemone hepatica var. јапонија
Распространетост и живеалиште
[уреди | уреди извор]Се наоѓа во шуми, густини и ливади, особено во планините на континентална Европа и Северна Америка. Расте во Македонија, иако не е често растение. Познато е за околината на Крива Паланка, Сува Гора и Славеј Планина. Се посочува дека растението е видено и на Рудока и падините на Кораб.[8]
Екологија
[уреди | уреди извор]Цветовите на хепатика произведуваат полен, но без нектар. Во Северна Америка, цвеќињата прво ги привлекуваат потните пчели и малите столарски пчели кои залудно бараат нектар. Потоа, кога стоманите почнуваат да испуштаат полен, пчелите се враќаат да го соберат и да се хранат со полен. Пчелите од рударството понекогаш ги посетуваат цвеќињата, но претпочитаат цвеќиња кои произведуваат нектар и полен.[9]
Токсичност
[уреди | уреди извор]Како и другите свежиот црн дроб содржи протоанемонин и затоа е малку токсичен. Со сушење на билката, протоанемонин се димеризира до нетоксичен анемонин .
Употреба
[уреди | уреди извор]Средновековните билкари верувале дека може да се користи за лекување на заболувања на црниот дроб, а сè уште се користи во алтернативната медицина денес. Други современи примени на билкарите вклучуваат третмани за мозолчиња, бронхитис и гихт .[10]
Под името Hepatica, кое сега се смета за синоним, ова растение ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво .[11]
Галерија
[уреди | уреди извор]
Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 „Anemone hepatica L.“. Tropicos. Ботаничка градина на Мисури – преку The Plant List.
- ↑ Sara B. Hoot; Anton A. Reznicek; Jeffrey D. Palmer (January–March 1994). „Phylogenetic Relationships in Anemone (Ranunculaceae) Based on Morphology and Chloroplast DNA“. Systematic Botany. 19 (1): 169–200. doi:10.2307/2419720. JSTOR 2419720.
- ↑ Flora of North America Editorial Committee (уред.), „Anemone“, Flora of North America North of Mexico (FNA), New York and Oxford – преку eFloras.org, Ботаничка градина на Мисури, Сент Луис и Хербариуми на Харвард, Кемриџ Invalid
|mode=CS1(help) - ↑ „Anemone hepatica var. acuta (Pursh) Pritz. — The Plant List“. www.theplantlist.org. Посетено на 2019-07-25.
- ↑ „Hepatica nobilis var. obtusa (Pursh) Steyerm. — The Plant List“. www.theplantlist.org. Посетено на 2019-07-25.
- ↑ „GRIN-Global Web v 1.10.5.0“. npgsweb.ars-grin.gov. Посетено на 2019-07-25.
- ↑ „Anemone hepatica var. japonica - Hortipedia“. en.hortipedia.com. Посетено на 2019-07-25.[мртва врска]
- ↑ Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 109, МАНУ, Скопје, 1985
- ↑ Heather Holm (2014). Pollinators on Native Plants. Minnetonka, MN: Pollinator Press. стр. 140–141.
- ↑ Howard, Michael (1987). Traditional Folk Remedies. Century. стр. 161–2.
- ↑ „Hepatica nobilis“. www.rhs.org. Royal Horticultural Society. Посетено на 14 August 2020.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]- „Hepatica nobilis (Liverleaf)“. BioLib.cz. Посетено на 15 January 2021.
- Флора на Пенсилванија
- Anemone hepatica во фотографската база „CalPhotos“ на Калифорнискиот универзитет во Беркли.
| ||||||||||