Ѕвездено здружение

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Ѕвездено здружение (ѕвездена асоцијација) — мошне разредено ѕвездено јато со 10 до 100 или повеќе ѕвезди кои имаат заедничко потекло, но станале гравитациски и се движат заедно низ вселената. Се препознаваат по тоа што ѕвездите имаат заеднички вектор на движење и иста старост. Хемискиот состав исто така има улога.

Првпат се откриени од ерменскиот астроном Виктор Амбарѕумјан во 1947 г.[1] Обично ги носат имињата (или скратениците) на соѕвездијата во кои се наоѓаат; видот на здружението, а понекогаш и бројчена ознака.

Видови[уреди | уреди извор]

Амбарѕумјан ги категоризирал ѕвездените здруженија во две групи: OB и T, во зависност од својствата на нивните везди.[1] Подоцна канадскиот астроном Сидни ван ден Берг ја вовел третата категорија R за здруженијата кои осветлуваат отсјајни маглини.[2]

Здруженијата OB, T и R образуваат континуум од групи на млади ѕвезди. Засега не е познато дали станува збор за развојна низа, или пак последица од некој друг чинител.[3] Некои групи имаат својства и од OB и од T, па затоа категоризацијата не е секогаш совршена.

OB-здруженија[уреди | уреди извор]

Младите здруженија опфаќаат по 10–100 масивни ѕвезди од спектралните класи O и B, и се нарекуваат OB-здруженија. Се смета дека се образуваат во еден мал простор во џиновски молекуларен облак. Откако ќе се оддуваат прашината и гасот во околината, преостанатите ѕвезди ја губат врската и почнуваат да се оддалечуваат една од друга.[4] Се верува дека највеќето ѕвезди во Млечниот Пат настанале во OB-здруженија.[4]

Ѕвездите од класата O се кратковечни и се претвораат во супернови по околу милион години. Поради ова, OB-здруженијата се стари највеќе до неколку милиони години. Ѕвездите во нив целосно согоруваат во рок од 10 милиони години. (За разлика од тоа, нашето Сонце е старо 5 милијарди години.)

Со сателитот „Хипаркос“ се утврдени дузина OB-здруженија во досег од 650 парсеци од Сонцето.[5] Најблиското OB-здружение е Скорпија–Кентаур, located about 400 сг од Сонцето.[6]

OB-здруженијата се среќаваат и во Големиот Магеланов Облак и галаксијата Андромеда. Овие се доста ретки, протегајќи се во пречник од 1.500 сг.[7]

T-здруженија[уреди | уреди извор]

Младите ѕвездени групи може да содржат извесен број неразвиени ѕвезди од типот T Бик кои сè уште се во фаза на навлегување во главната низа. Овие проретчени населенија бројат до илјада ѕвезди и се познати како T-здруженија. Најблискиот пример е здружението Бик-Кочијаш T, на растојание од 140 парсеци од Сонцето.[8] Други примери се здруженијата R Јужна Круна, Волк T, Камелеон T и Едро T. T-здруженијата честопати се среќаваат во близина намолекуларниот облак од којшто потекнале. Некои имаат и ѕвезди од класата O-B. Имаат иста старост, исто потекло и ист хемиски состав, ист замав и ист правец на брзинскиот вектор.

R-здруженија[уреди | уреди извор]

Ѕвездените здруженија што ги осветлуваат отсјајните маглини се нарекуваат R-здруженија — име кое им го дал Сидни ван дер Берг откако открил дека ѕвездите во овие маглини имаат нерамномерна распределеност.[2] Младите ѕвездени групи опфаќаат ѕвезди од главната низа кои не се доволно масивни за да ги растераат меѓуѕвездените облаци во кои настанале.[3] Ова им дава прилика на астрономите да ги испитаат својствата на околниот темен облак. Бидејќи R-здруженијата се побројни од OB-здруженијата, можат да се употребат за исцртување на структурата на галактички спирални краци.[9] Пример за R-здружение е Еднорог R2, сместен 830 ± 50 парсеци од Сонцето.[3]

Познати здруженија[уреди | уреди извор]

Подвижната група во Голема Мечка е еден пример за ѕвездено здружение. (Освен α Голема Мечка и η Голема Мечка, сите ѕвезди во Плуг/Голема Кола се дел од таа група.)

Други млади подвижни групи се:

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 Israelian, Garik. Obituary: Victor Amazaspovich Ambartsumian, 1912 [i.e. 1908 -1996]. „Bulletin of the American Astronomical Society“ том  29 (4): 1466–1467. http://adsabs.harvard.edu/abs/1997BAAS...29.1466I. посет. 5 декември 2008 г. 
  2. 2,0 2,1 Herbst, W.. R associations. I - UBV photometry and MK spectroscopy of stars in southern reflection nebulae. „Astronomical Journal“ том  80: 212–226. doi:10.1086/111734. Bibcode1975AJ.....80..212H. http://adsabs.harvard.edu/abs/1975AJ.....80..212H. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Herbst, W.; Racine, R.. R associations. V. MON R2.. „Astronomical Journal“ том  81: 840. doi:10.1086/111963. Bibcode1976AJ.....81..840H. http://adsabs.harvard.edu/abs/1976AJ.....81..840H. 
  4. 4,0 4,1 „OB Associations“. The GAIA Study Report: Executive Summary and Science Section. 2000-04-06. конс. 2006-06-08. 
  5. de Zeeuw, P. T.; Hoogerwerf, R.; de Bruijne, J. H. J.; Brown, A. G. A.; Blaauw, A.. A HIPPARCOS Census of the Nearby OB Associations. „The Astronomical Journal“ том  117 (1): 354–399. doi:10.1086/300682. Bibcode1999AJ....117..354D. http://adsabs.harvard.edu/abs/1999AJ....117..354D. 
  6. Maíz-Apellániz, Jesús. The Origin of the Local Bubble. „The Astrophysical Journal“ том  560: L83–L86. doi:10.1086/324016. Bibcode2001ApJ...560L..83M. http://esoads.eso.org/abs/2001ApJ...560L..83M. 
  7. Elmegreen, B.; Efremov, Y. N.. The Formation of Star Clusters. „American Scientist“ том  86 (3): 264. doi:10.1511/1998.3.264. Bibcode1998AmSci..86..264E. http://www.americanscientist.org/issues/feature/the-formation-of-star-clusters/2. посет. 23 август 2006 г. 
  8. Frink, S.; Roeser, S.; Neuhaeuser, R.; Sterzik, M. K.. New proper motions of pre-main sequence stars in Taurus-Auriga. „Astronomy and Astrophysics“ том  325: 613–622. http://www.ari.uni-heidelberg.de/publikationen/pap1997/1997021/1997021.htm. 
  9. Herbst, W.. R-associations III. Local optical spiral structure. „Astronomical Journal“ том  80: 503. doi:10.1086/111771. Bibcode1975AJ.....80..503H. http://adsabs.harvard.edu/abs/1975AJ.....80..503H. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]