Календар

Страница од Хинду календар 1871–1872

Календар е систем за организирање на деновите со општествени, религиозни или административни цели. Ова се прави со тоа што им се даваат имиња на одредени временски периоди, денови, недели, месеци и години. Месеците и годините најчесто се во склад со движењето на Сонцето и Месечината. Повеќето цивилизации својот календар го направиле со приспособување на постар модел на календар, преземен од друг народ.

Зборот календар доаѓа од латинскиот kalendae, што било назив за првиот ден од секој месец.

Видови на календари

Наједноставниот календар е Јулијанскиот календар, кој едноставно ги брои деновите после одреден датум. Други видови на календари се:

• календар кој ги брои само седмиците - не е во општа употреба.
• година, месец, ден - најчест вид на календар, меѓу кои спаѓаат Грегоријанскиот календар, Исламскиот календар и Еврејскиот календар.
• Лунарен календар - во склад со движењето на Месечината, пример е Исламскиот календар.
• Соларен календар - во склад со движењето на Сонцето, односно сезоните, пример е Персискиот календар.
• Месечев-сончев календар - е комбинација на пресметките за Месечината и Сонцето заедно, пример е традиционалниот календар во Кина и Хинду календарот во Индија.
• Календар кој е во склад со движењето на Венера, каков што биле календарите во древен Египет.

Најчесто календарите содржат повеќе од еден тип на циклус, каков што е на пример Грегоријанскиот календар, кој не зависи од седмиците, но датумот се искажува не само со бројката на денот од месецот, туку и со името на денот од седмицата. Обично, системот на искажување на деновите во бројки, не ги изместува деновите во седмицата, кои си продолжуваат непрекинато.

Најголемиот број на календари содржат поими како ден, месец и година. Соларниот календар го следи циклусот на сезоните, традиционално користен за планирање на земјоделските активности. Во месечевиот односно лунарниот календар, еден месец е еднаков на еден циклус од мените на Месечината. Бидејќи бројот на денови во една соларна година не е цел број, ова е решено со додавање на денот 29 февруари на секоја четврта односно престапна година. Истото се случува и во лунарниот календар. Ова е познато како интеркалација.

За општите потреби во една држава, заради регулирање на активностите, направени се временските поделби на помали или поголеми периоди, како на пример недела, декада, век, милениум.

Види исто така

• Грегоријански календар
• Јулијански календар
• Византиски календар
• Антички македонски календар
• Православен календар
• Список на календари
• Време

За понатамошно читање

• Fraser, Julius Thomas (1987), „Time, the Familiar Stranger“ (illustrated издание), Amherst: Univ of Massachusetts Press, ISBN 0870235761, OCLC 15790499 
• Whitrow, Gerald James (2003), „What is Time?“, Oxford: Oxford University Press, ISBN 0198607814, OCLC 265440481 

Надворешни врски

• Календар англиски
• Изумот на календарот во древните времиња англиски