Закоп

Од Википедија — слободната енциклопедија
(Пренасочено од Инхумација)
Прејди на: содржини, барај

Закоп (инхумација) — закопување на човечкото тело во земјата во релативно неизменет облик. Ова е најстар и најраспространет начин на погребување, кој се среќава од праисториските заедници до денес. Често се користи и синонимот скелетно погребување, кој не е многу прецизен, бидејќи може да асоцира на секундарно погребување на декарнираниот скелет.

Положбата на телото може да биде различна:

  • испружено на грбот
  • поставено со лицето кон тлото
  • поставено на страна
  • во седечка положба
  • во згрчена (фетална) положба

Во историските и праисториските култури секоја етничка заедница имала специфичен начин на погребување, преку што денес се толкуват карактеристиките на религијата и културата. Лежечката положба кај примарното погребување и боењето на коските кај секундарното претставуваат желба за живот (мотив дека покојникот спие или обоен во црвено, боја која е симбол на животот).


Закопот во текот на праисторијата[уреди]

Приказ на неандерталско погребување
Натуфиенски гроб

За погребувањето во текот на палеолитот не постојат многу податоци. Своите мртви неандерталецот ги погребувал, и барем во некои случаи, тоа го правел со почит (пример е “Цветниот погреб“ во пештерата Шанидар во Ирак, каде е пронајден поленов прав од цветови, што укажува дека покојникот бил прекриен со цвеќе). Шалозиенската култура, шелската култура и ашелската култура, кои датираат на преодот меѓу долниот во средниот палеолит и кои одговараат на геолошката епоха на диливиумот, не донесуваат докази за организирани човечки заедници, а закопувањето се толкува како нагонска активност за криење на мртвото тело. Се претпоставува дека во овој период кај човекот не постоела идејата за задгробен живот.

Материјалните остатоци од развојот на духовната концепција се појавуваат во Мустериерската култура во периодот на средниот палеолит.

На периодот на средниот и горниот палеолит му припаѓаат скелетите пронајдени во француската пештера Ла Фераси. Овде се пронајдени камења кои го покривале покојникот, а преку нив се најдени мустериерски орудија, остатоци од животни и пепел. Слично погребување е откриено на локалитетот Тешик Таш во Узбекистан, каде черепот на неандерталско момче би опкружен со коски од козорог. Во близина на Ла Шапел о Сен во Франција е откриен сличен наод. Исклучително интересна е некрополата Грималди каде е откриен скелет кој потполно бил обоен во окер боја.

Во текот на мезолитот се случувале големи економски и општествени, кои како последица го донеле формалното погребување. Многу значајни податоци донело истражувањето на локалитетите кај Ѓердап. Покојните биле закопувани во различни положби, а гробовите имале камени платформи.

Природно мумифицирано тело изложено во Британскиот музеј во Лондон

Во неолитот закопот била единствениот облик на погребување, претежно во населбите, највеќе во поединечни гробови во згрчена положба. Во Стариот Египет, во текот на помладиот неолит сочувани се многу гробови кои датираат од околу 3500 година п.н.е. Како прилог имале оружје, прибор за работа и садови со јадења и пијалоци. Во долината на Нил пронајдени се мумифицирани покојници.

На територијата на Европа во текот на овој период закопот била единствениот облик на погребување. Во Уњетичката култура присутни се плитки рамни гробови со згрчени тела, а во локалитетот Мокрин е откриена гробница со преку 400 тела. Во текот на бронзеното доба карактеристични се тумулите, а се јавува и кремирање.

Биритуалното погребување е карактеристично за Халштатската култура.

Антички период[уреди]

Во стара Грција напоредно биле практикувани и закопот и инцинерацијата (во текот на архајскиот период закопот е помалку застапена). Во класичниот период мртвите се положуваат во окна или јами чии ѕидови понекогаш се обложени со гипс и прекриени со плочи. Од овој период потекнуваат и глинените или камените саркофази.

Старите Римјани исто така практикувале биритуално погребување, а начинот зависел од семејната или регионалната традиција. Гробовите имаат разновидни облици. Во најстариот период се јавуаваат саркофази или издлабени стебла. Подоцна над гробовите се градат споменици.

Историски епохи[уреди]

Во подоцнежните историски епохи обичаите се кодифицираат во склад со религиската традиција.

Поврзано[уреди]