Аспарагинска киселина
 |
Оваа статија не наведува никакви извори. (октомври 2009) Ве молиме помогнете со тоа што ќе додадете наводи до веродостојни извори. Непроверливата содржина може да биде изменета или отстранета. |
| Аспарагинска киселина | |
|---|---|
 |
 |
| Идентификатори | |
| CAS бр. | [] |
| PubChem | |
| SMILES |
|
| ChemSpider бр. | |
| Својства | |
| Хемиска формула | C4H7NO4 |
| Моларна маса | 133.1 g mol−1 |
| Освен каде што е поинаку назначено, податоците се однесуваат за материјалите во нивната стандардна состојба (при 25 ° C, 100 kPa) | |
| Infobox references | |
Аспарагинската киселина е α-амино киселина со хемиска формула HO2CCH(NH2)CH2CO2H. Карбоксилатниот анјон (конјугирана база) на аспарагинската киселина е познат како аспартат. L-изомерот на аспартатот е еден од 20 протеиногени амино киселини, односно градбени делови на протеините. Кодоните на оваа амино киселина се GAU и GAC.
Аспарагинската, заедно со глутаминската киселина, се класифицираат како кисели амино киселини со pKa од 4,0.
[уреди] Улога во биосинтезата на другите амино киселини
Аспарагинската киселина е неесенцијална кај цицачите и се произведува од оксалацетат по пат на трансаминација. Кај растенијата и микроорганизмите, аспарагинската киселина е прекурсор за синтеза на неколку амино киселини, вклучувајќи четири есенцијални: метионин, треонин, изолеуцин и лизин. Претворањето на аспарагинската киселина во овие амино киселини започнува со нејзина редукција до соодветниот семиалдехиден облик, односно HO2CCH(NH2)CH2CHO. Аспарагинот се добива од аспарагинската киселина преку трансаминација:
- HO2CCH(NH2)CH2CO2H + GC(O)NH2 HO2CCH(NH2)CH2CONH2 + GC(O)OH
(каде GC(O)NH2 и GC(O)OH се глутамин и глутаминска киселина, соодветно)
[уреди] Други биохемиски улоги
Аспартатот е исто така метаболит во циклусот на уреата и учествува во глуконеогенезата. Тој пренесува редуцирачки еквиваленти во малатно-аспартатниот пренесувач, кој ја поттикнува меѓупретворбата на аспартатот и оксалацетатот (кој е оксидираниот, т.е. дехидрогениран дериват на јаболковата киселина, т.е. малат). Аспарагинската киселина дава еден азотен атом при биосинтезата на инозитолот, прекурсорот на пуринските бази.
[уреди] Невротрансмитер
Аспартатот ги стимулира NMDA рецепторите (рецептори за N-метил-D-аспарагинска киселина, што е хемиското име на глутаминската киселина). Тој е ексцитаторен невротрансмитер во мозокот и претставува ексцитотоксин.
