Шарлов закон

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Анимација која го покажува односот помеѓу температурата и волуменот при константен притисок.

Шарловиот закон (познат и како закон на Шарл и Геј-Лисак) е еден од основните гасни закони. Законот беше за прв пат објавен од Жозеф Луј Геј-Лисак во 1802 година, но неговата работа се базирала на необјавен труд на Жак Шарл од околу 1787 година. Според овој податок, законот се нарекува Шарлов.

Шарловиот закон кажува дека при константен притисок, волуменот на дадена маса гас се зголемува или намалува од истиот фактор од којшто температурата на тој гас се зголемува или намалува. Формулата за овој закон е:

-каде:

За да се одржи константата k, за верме на загревањето на даден гас при фиксен притисок, волуменот мора да се зголеми. Обратно - со ладењето на гасот се намалува волуменот. Точната вредност на константата не треба да се познава за да се употреби законот во споредба меѓу два волумени на гас на еднакви притисоци:

.

Шарловиот закон, Геј-Лисаковиот закон и Бојл-Мариотовиот закон го образуваат комбинираниот гасен закон. Трите основни гасни закони во комбинација со Авогадровиот закон се сумирани со законот за идеалне гас.

Oткривање и именување на законот[уреди | уреди извор]

Името на законот е добиено по научникот Јаcques Charles,кој го формулирал оригиналниот закон во 1780тите.

Две од низите на четирите есеи прикажани помеѓу 2 и 30 октомври во 1801г.,Jahon Dalton докажал од експеримент, во кој сите гасови и испарувања ги утврдил koристејќи еднаков број помеѓу двe неподвижни точки од температурата.Францускиот научник,филозоф  Joseph Louis Gay-Lussac го потврдил откритието во презентацијата за Францускиот Национален Институт на 31 Јануари во 1802г.,и покрај тоа,тој го одобрува откритието за необјавената работа во 1780г. од страна на  Jacques Charles.Основните принципи се откриени еден век порано од страна на Guillaume Amontons и  Francis Hauksbee.

Делтон бил првиот кој се обидел да докаже дека законот се применува генерално за сите гасови,до пареа на испарливите течности доколку температурата е далеку од точката на вриење. Gay Lussac се согласил со сето ова.Тој со помош на термометар успеал да измери две фиксни точки на водата,но со равенката не можел да покаже дека обемот на температурата е линеарна функција.Само на математички основи Gay Lussac не дозволувал пренесување на некој закон со наведување на линеарен однос.Двата главни заклучоци на  John Dalton и  Gay Lussac математички се изразуваат како:

каде  V100 е волуменот окупиран од даден примерок на гас на 100 °C; V0 е волуменот окупиран од страна на истиот примерок на гас на 0°C;и k е константа која е иста за сите гасови во постојана температура.Оваа равенка не ја содржи температурата и така нема никаква врска со она што стана познато како Шарлов Закон.Вредноста на Gay-Lussac's за k( 12.6666) била идентична со вредност за пареа на Jahon Dalton која е блиску до денешната вредност   12.7315.Gay Lussac дал кредит за оваа равенка,за да не се објават изјавите на неговиот колега Jacques Charles во 1787г.Во отсуство на цврста евиденција, во врска со волуменот на температурата. не можела да биде именувана по Чарлс.Мерењата на Jahon Dalton имале повеќе можности во однос на температурата за разлика од Gay Lussac,не само во мерењето на волуменот на фиксни точки во водата,туку исто и на две средни точки.Свесни за грешките на живите во термометарите за тоа време,кои биле поделени на еднакви делови помеѓу две фиксни точки,Jahon Dalton,по заклучокот во својот есеј II,дека во случај на пареа „секоја еластична течност се проширува речиси на ист начин,во 1370 или 1380г.,делови од 180°C (Фаренхајтови) на топлина“ не бил во можност да го потврди за гасовите.Неговиот заклучок за пареа е јасна изјава за она што стана познато како погрешно Шарловиот закон, тогаш уште повеќе погрешно како ГејЛисаковиот закон, но никогаш точно како вториот закон на Далтон. Неговиот прв закон бил дел од парцијални притисоци.

Однос на апсолутната нула[уреди | уреди извор]