Сухона

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Сухона
руски: Сухона
Suhona, Opoki.JPG
Сухона во локалитетот Опоки
Местоположба
ДржаваРусија
Физички особености
УстиеСеверна Двина
 • координати
60°43′58″N 46°19′41″E / 60.73278° СГШ; 46.32806° ИГД / 60.73278; 46.32806Координати: 60°43′58″N 46°19′41″E / 60.73278° СГШ; 46.32806° ИГД / 60.73278; 46.32806
Должина558 км
Големина на сливот50,300 километри квадратни
Проток 
 • просечен456 метри кубни на секунда
Особености на сливот
ТечениеСеверна Двина
Карта на сливот на Северна Двина. Сухона е прикажана на мапата.
Северна Двина започнува како слив на Југ (лево) и Сухона (горе) во градот Велики Устјуг

Сухона (руски: Су́хона) е река во европскиот дел на Русија, притока на Северна Двина. Текот на Сухона лежи во Уст-Кубински, Соколски, Mеждуренченски, Тотемски, Тарноски, Уукенски и Великустијушки регион во Вологодската област во Русија. Таа е долга 558 километри, а површината на нејзиниот слив е 50,300 километри квадратни. Сухоната се приклучува на Југ во близина на градот Велики Устјуг, формирајќи ја Северна Двина, една од најголемите реки на европска Русија.

Најголемите притоки на Сухона се Вологда (десно), Лежа (десно), Пелшма (лево), Двиница (лево), Толшма (десно), Царјова (лево), Уфтјуга (лево) и Городишна (десно).

Етимологија[уреди | уреди извор]

Според етимолошкиот речник на Макс Васмер, името на реката потекнува од рускиот јазик и најверојатно значи „река со суво (тврдо) дно“.[1]

Физичка географија[уреди | уреди извор]

Речниот слив на Сухона опфаќа огромни области во централните и источните делови на областа Вологда, на југ од Архангелската област и на север од областа Кострома. Особено, градот Вологда се наоѓа во речниот слив на Сухона. Во сливот е вклучено и езерото Кубенское, едно од најголемите езера на Вологданската област. Речниот слив е ограничен од југ со западниот дел на Северниот гребен, кој ги одделува сливовите на Сухона и Кострома. Од север, сливот на реката Сухона е ограничен во западниот дел со ридскиот гребен Харовск кој го одделува од речниот слив на Вага.

Градовите Сокол, Тотма, и Велики Устјуг, како и селата и центрите на регионите, Шујскоје и Уукченица, се наоѓа на брегот на Сухона.

Изворот на Сухона е во југоисточниот дел на езерото Кубенскоје. Сухона тече во југоисточен правец, ги прифаќа Вологда и Лежа од десно и се врти североисточно. Поголемиот дел од речниот тек се протега преку ридест предел со високи брегови. Сухона замрзнува кон крајот на октомври - ноември и останува под мразот до крајот на април - почетокот на мај.

Навигација и канали[уреди | уреди извор]

Сухона е пловна, но нема навигација за патници освен за ферибротски премини. Исто така, може да се плови и долниот тек на Кубена и езерото Кубенскојаре. Северниот дел на езерото Кубенское, кој припаѓа на сливот на Сухона, е поврзан со каналот Северна Двина со градот Кирилов и Шексна, со што се поврзуваат сливовите на Белото Море и Волга. Во 19 век, каналот и езерото Кубенское биле главниот воден пат што ја поврзувал Волга со Белото Море. Сепак, во 30-тите години на минатиот век беше изграден Белото море - Балтичкиот канал, а каналот Северна Двина го изгуби своето значење. Каналот сè уште работи, служи товарен сообраќај и повремени крстарења, кои потоа одат кон езерото Кубенское.

Историја[уреди | уреди извор]

Областа првично била населена од Угрофински народи, а потоа била колонизирана од Република Новгород, со исклучок бил Велики Устјуг, кој бил дел од Владимирско-суздаљското Кнежевство. Тотма првпат се споменува во летописите во 1137 година, а Велики Устјуг - во 1207 година. Во 13 век трговците со Новгород веќе стигнале до Белото Море. Областа беше привлечна во прв степен поради трговијата со крзно. Главниот воден пат од Новгород до Северна Двина беше покрај Волга и нејзината притока Шексна, покрај Славјанка во езерото Николское, а потоа чамците беа однесени по копно до езерото Благовешченское, оттаму низводно по должината на Порозовица во езерото Кубенскоје и понатаму до Сухона и Северна Двина.[2]

До 1700-тите, Архангелск беше главното трговско пристаниште за морската трговија на Русија и Западна Европа, а Сухона беше на главниот трговски пат што ја поврзуваше централна Русија со Архангелск. Петар Велики драстично ја смени ситуацијата, основајќи го Санкт-Петербург во 1703 година, отворајќи го патот за трговија со Балтичко Море и со изградба на автопат меѓу Санкт-Петербург и Архангелск преку Каргопол. Реката брзо ја изгуби својата улога како водечки трговски пат, што беше забрзано со изградбата на пругата помеѓу Вологда и Архангелск помеѓу 1894 и 1897 година.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Фасмер, Макс. Этимологический словарь Фасмера. стр. 686. Архивирано од изворникот на 2017-02-24. Посетено на 2021-02-12.
  2. Плечко, Л.А. (1985). Старинные водные пути. Moscow: Физкультура и спорт.