Сараевски погром над Србите во 1914 година

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Сараевски погром над Србите
1914-06-29 - Aftermath of attacks against Serbs in Sarajevo.png
Дата28–29 јуни 1914
МестоСараево, Австро-Унгарија
Coordinates43°52′00″ СГШ; 18°25′00″ ИГД / 43.8666° СГШ; 18.4166° ИГД / 43.8666; 18.4166Координати: 43°52′00″ СГШ; 18°25′00″ ИГД / 43.8666° СГШ; 18.4166° ИГД / 43.8666; 18.4166
CauseСрбофобија по Атентатот врз Франц Фердинанд
ParticipantsБосански муслимани и Хрватското население во Сараево, подржани од австриските власти
Мртви2 мртви Срби
Проценета штетазгради и градби во сопственост на Срби
InquiriesПовеќе од 100 Срби уапсени под сомнение дека дале поддршка на атентаторите на Франц Фердинанд[1]
58 non-Serbs arrested[2]
Девастирани и ограбени трговски дуќани на Срби во Сараево 1914 година

Сараевски погром над Србите во 1914 година е погром над жителите на Сараево од српска националност кои бил еден од погромите над Србите организирани во Австро-Унгарските покраини во Босна и Херцеговина и Хрватска по повод Сараевскиот Schutzkorpsатентат во 1914 година.[3][4]

Убиството на австрискиот надвојвода Франц Фердинанд и неговата сопруга Софија предизвикале насилни антисрпски демонстрации на гневните Хрвати и муслимани во текот на вечерта 28 јуни 1914 година и во поглемиот дел од следниот ден. Тоа довело до длабоки меѓуетнички поделености какви не биле забележени во дотаогашната историја на градот. Иво Андриќ овој настан го опишал како „сараевска махнитост на омразата“.[5] Гневот бил насочен кон деловните простории во сопственост на Србите, знаменитостите, Српската православна црква, училиштата, Српскиот културен центар- Просвјета, банката и канцеларијата на српски јазик „Српска ријеч“. Во токот на насилието, истиот ден биле убиени двајца Срби.[6] Во Сараево, спрема рускиот извештај, повеќе од илјада куќи и продавници биле уништени.[7] Дури и конзервативната Виенска штампа уредента известила дека Сараево изгледало како поприште на погром.[8]

По извршениот Сараевски атентат, антисрпскаите чуства биле изразито на високо ниво во целата Австро-Унгарија.[9] Било уапсено и протерано околу 5.500 угледни Срби, од нив 460 биле осудени на смрт, додека Австроунгарските власти во Босна и Херцеговина оформиле претежно муслиманска специјална милиција (германски:Schutzkorps ) која ги прогонувала Србите.[10][11] Бројни муслимански верски лидери протестирале поради погроните над Србите.[12] Истата ноќ антисрпски нереди биле организирани во бројни други делови на Австро- Унгарија, како на пример во Загреб и Дубровник.[13][14]

Антисрпските демонстрации во Австро-Унгарија и настаните кои следеле имале значајно влијание на ставот на Русија и нивната штампа која истакнала дека одговорноста за настаните не припаѓа на Србија, туку на сите оние кои ја вмешале Австрија во Босна и се спротиставиле на Србија, тако што Русија имала хумана должност да ги заштити браќата кои се нашле во оваа ситуација.[15]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Donia 2006, стр. 127
  2. Donia 2006, стр. 128
  3. Christopher Bennett (1995). Yugoslavia's Bloody Collapse: Causes, Course and Consequences. C. Hurst & Co. Publishers. стр. 31. ISBN 978-1-85065-228-1. http://books.google.com/books?id=BIT25lGaO6MC&pg=PA31. „...high throughout the Habsburg Empire and in Croatia and Bosnia-Hercegovina it boiled over into anti-Serb pogroms.“ 
  4. Milorad Ekmečić (1973). Ratni ciľjevi Srbije 1914. Srpska književna zadruga. стр. 165. http://books.google.com/books?id=yhkgAAAAMAAJ. „Ријеч „демонстрација" овдје нема право значење, и ту филологија не стоји у складу са реалношћу историје; назив- „погром" је адекватнији.“ 
  5. Daniela Gioseffi (1993). On Prejudice: A Global Perspective. Anchor Books. стр. 246. ISBN 978-0-385-46938-8. http://books.google.com/books?id=iuF9AAAAMAAJ. посет. 2. 09. 2013 г. „...Andric describes the "Sarajevo frenzy of hate" that erupted among Muslims, Roman Catholics, and Orthodox believers following the assassination on June 28, 1914, of Archduke Franz Ferdinand in Sarajevo...“ 
  6. Sarajevo: a biography, by Robert J. Donia. Google Books. 29. 06. 1914. http://books.google.com/books?id=ACvJHam2_-oC&pg=PA123&dq=Sarajevo+Assassination+anti-serb&hl=en&ei=-8e9S-ShNpKqsAb5q_3eBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDYQ6AEwAA#v=onepage&q=Sarajevo%20Assassination%20anti-serb&f=false. посет. 16. 01. 2012 г. 
  7. Milorad Ekmečić (1973). Ratni ciľjevi Srbije 1914. Srpska književna zadruga. стр. 165. http://books.google.com/books?id=yhkgAAAAMAAJ. „Према једном руском из- вјештају, само у Сарајеву било је уништено преко хиљаду кућа и радњи.“ 
  8. William Jannen (1996). Lions of July: Prelude to War, 1914. Presidio. стр. 10. ISBN 978-0-89141-569-5. http://books.google.com/books?id=Qs9mAAAAMAAJ. „A conservative Vienna paper reported the next day that "Sarajevo looks like the scene of a pogrom."“ 
  9. Yugoslavia's bloody collapse: causes, course and consequences, by Christopher Bennett. Google Books. http://books.google.com/books?id=FeiKg3TuNl0C&pg=PA31&dq=Sarajevo+Assassination+anti-serb&hl=en&ei=-8e9S-ShNpKqsAb5q_3eBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CF0Q6AEwCQ#v=onepage&q=Sarajevo%20Assassination%20anti-serb&f=false. посет. 16. 01. 2012 г. 
  10. Tomasevich (2001), p. 485

    The Bosnian wartime militia (Schutzkorps), which became known for its persecution of Serbs, was overwhelmingly Muslim.

  11. Herbert Kröll (28. 02. 2008). Austrian-Greek encounters over the centuries: history, diplomacy, politics, arts, economics. Studienverlag. стр. 55. ISBN 978-3-7065-4526-6. http://books.google.com/books?id=uJRnAAAAMAAJ. посет. 1. 09. 2013 г. „...arrested and interned some 5.500 prominent Serbs and sentenced to death some 460 persons, a new Schutzkorps, an auxiliary militia, widened the anti-Serb repression.“ 
  12. E. Greble (23. 02. 2011). Rt-Sarajevo 1941-1945 Z. Cornell University Press. стр. 8. ISBN 978-0-8014-6121-7. http://books.google.com/books?id=je_GozR8wRMC&pg=PA8. „For example, when the Habsburgs persecuted Orthodox Serbs in retaliation for the assassination, a number of important Muslim leaders protested.“ 
  13. Beginning the twentieth century: a history of the generation that made the war, by Joseph Ward Swain. Google Books. http://books.google.com/books?id=7tA4AAAAIAAJ&q=Sarajevo+Assassination+anti-serb&dq=Sarajevo+Assassination+anti-serb&hl=en&ei=-8e9S-ShNpKqsAb5q_3eBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=17&ved=0CHsQ6AEwEA. посет. 16. 01. 2012 г. 
  14. John Richard Schindler (1995). A hopeless struggle: the Austro-Hungarian army and total war, 1914-1918. McMaster University. стр. 50. http://books.google.com/books?id=h4jyAAAAMAAJ. посет. 2. 09. 2013 г. „...anti-Serbian demonstrations in Sarajevo, Zagreb and Ragusa.“ 
  15. Bernadotte Everly Schmitt (1966). The coming of the war 1914. 1. Fertig. стр. 442. http://books.google.com/books?id=kt1mAAAAMAAJ. „...crime rested really, not with Serbia, but with those who had pushed Austria on in Bosnia and against Serbia, and that "in the ... and that the "pogroms" made desirable the liberation of the Serbs and the other Slav nationalities from the German yoke.“ 

Литература[уреди | уреди извор]