Прејди на содржината

Прешлен (предење)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Предење со прешлен (c) на вретеното (b) и фурка (горе)

Прешлен[1][2] – прстен или сферичен предмет наместен на долниот дел на вретеното за да ја зголеми и одржува брзина на вртење на истото. Со векови прешлените биле изработувани од многу различни материјали: јантар, рог, коска, корал, стакло, метал (железо, олово, оловни легури) и дрво (даб). Често за изработка се користеле и локални материјали како: креда, варовник, песочник, шкрилци и др.

Историја

[уреди | уреди извор]

Најстарите познати алатки за кои се смета дека се прешлени се дупнати камчиња кои датираат од пред 12 000 години и тежат во просек 9 грама, од кои околу стотина се откриени во едно натуфиско наоѓалиште во близина на селото Еин Гев, во Израел.[3][4]

Во антиката, „сфондиломантија“ била гатачка вештина што користела прешлени за вретена. Тие исто така се користеле како потпори за вотивни практики (пред да се исполни желбата) или како ex-votos.[5]

Подоцна, роданот го симнал од тронот вретеното околу 1530 година, и потоа ималку малку прешлени. Најновите датираат од околу 1930 година.[5]

Галерија

[уреди | уреди извор]

Поврзано

[уреди | уреди извор]
  1. „прешлен“Дигитален речник на македонскиот јазик
  2. „прешлен“Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
  3. François Savatier (janvier 2025). „Les débuts prénéolithiques du filage au Levant“. Pour la science (француски) (567): 13. Проверете ги датумските вредности во: |access-date=, |date= (help); |access-date= бара |url= (help).
  4. Yashuv, Talia; Grosman, Leore (2024-11-13). „12,000-year-old spindle whorls and the innovation of wheeled rotational technologies“. PLOS ONE (англиски). 19 (11): e0312007. doi:10.1371/journal.pone.0312007. ISSN 1932-6203. PMC PMC11559986 Проверете ја вредноста |pmc= (help). Посетено на 2024-11-15.CS1-одржување: PMC-формат (link)
  5. 1 2 E. et J. Wendling 1998.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]