Колумбија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Република Колумбија
República de Colombia  (јазик?)
Знаме Грб
ГеслоLibertad y Orden  (шпаски)
„Слобода и поредок“
Химна¡Oh, Gloria Inmarcesible!  (шпаски)
„О невенлива славо!“
Главен град
(и најголем)
Богота
4°35′ СГШ 74°04′ ЗГД / 
Службен јазик шпански
Признаени регионални јазици 75 домородни јазици и дијалекти[1]
Народности ([2] (шпански))
Демоним Колумбијци
Уредување унитарна претседателска република
 -  Претседател Хуан Мануел Сантос
 -  Потпретседател Анхелино Гарзон
Законодавство Конгрес
 -  Горен дом Сенат
 -  Долен дом Претставнички дом
независност од Шпанија
 -  Прогласена 20 јули 1810 
 -  Признаена 7 август 1819 
 -  Тековен устав 4 јули 1991 
Површина
 -  Вкупна 1.141.748 км2 (26-та)
 -  Вода (%) 8,8 (17-та)
Население
 -  проценка за февруари 2012 46.366.364[3] (27-ма)
 -  Попис 2005 42.888.592[3] 
 -  Густина 40,74 жит/км2 (172-ра)
БДП (ПКМ) проценка за 2012
 -  Вкупен $500,576  милијарди[4] (28)
 -  По жител $10,680[4] 
БДП (номинален) проценка за 2012
 -  Вкупно $365,402 милијарди[4] (31)
 -  По жител $8,127[4] 
Џини (2010) 55,9 
ИЧР (2011) 0,710 (87-ма)
Валута пезос (COP)
Часовен појас COT (UTC−5)
Се вози на десно
НДД .co
Повик. бр. +57

Колумбија (шпански: Colombia) е држава во северозападниот дел од Јужна Америка. На исток се граничи со Венецуела, на југоисток со Бразил, на југозапад со Перу и Еквадор, а на север со Панама. На североисток излегува на Атлантскиот Океан, а на северозапад на Тихиот Океан. Главен град е Богота.

Население[уреди]

Населението на Колумбија изнесува 44 379 598 жители (2007). 58% од населението се метиси, 20% бели, 14% мулати, 4% црни и 4% мешавина од црни и индијанци.

95% од населението се католици, а 5% спаѓаат во друѓи религии. Годишниот прираст на населението е 1.433% (2007), кое ги определува меѓу државите кои имаат среден годишен прираст на населението.

Густина на населеност: 34 жители на км2. 96% од вкупниот број колумбијци живеат на помалку од половината од вкупната површина на земјата, во нејзиниот западен дел.

Како службен јазик, колумбиците го користат шпанскиот. Официјалната валута се нарекува колумбиски пезос (песо). Симболот на Колумбија е Орхидејата.

Историја[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Историја на Колумбија.

Во 1514, Шпанија започнала постепено да го колонизира регионот на денешна Колумбија. Преку Санта Марта (основана на 29 јули 1525 година од страна на шпанскиот конквистадор Родриго де Бастидас) и Картагена (1533), започнала колонизацијата на Јужна Америка. Започнувајќи во 1536, конквистадорот Гонзало Џименез де Квесада најпрвин ги истражил регионите кои се наоѓале покрај реката Магдалена, па подоцна ги покорил народите кои го зборувале јазикот Чибча. По ова бил основан градот Санта Фе де Богота (околу 1538 година, денешна Богота) и регионот бил наречен 'El nuevo Reino de Granada', кое во превод значи "новото царство на Гранада".

По победата на Себасијан де Белалцезар била воспоставена шпанска власт. Во почетокот најголем проблем било начинот на кој ќе се владее во новото кралство, односно кој ќе ја спроведува извршната власт. Но набргу проблемите биле надминати и новото кралство започнало да функционира.

Вицекралството Нова Гранада претставувало вицекралство кое постоело во периодот од 17171724, 17401810, и 18151819 година. Кралството ги опфаќало северните делови од денешните држави: Колумбија, Еквадор, Венецуела, Панама, Гвајана, Коста Рика и Тринидад и Тобаго.

Ова кралство е наследник на Ново Кралство Гранада кое опстојувало во 16 век. Но на 27 мај 1717 година (со прекратување помеѓу 1712-1739) станало самостојно вицекралство кое било директно подчинето на кралот на Шпанија. [5] Престолнината на ова кралство била Богота.

Во 1810 година тоа станало независно од Шпанија, но веќе во 1816 година повторно било заземено од Шпанија. По само три години, овие територии конечно се оделиле од зависноста на Шпанија, притоа создавајќи ја новата држава- Голема Колумбија.

По нејзиното реаспаѓање во 1831 денешна Колумбија се викала Република Нова Гранада до 1863.

Независноста Колумбија ја добила во 1819 година од Шпанија. Во 1525 шпанците го основат првиот европски град на континентот во крајбрежјето на Карипско море. Постепенно тие започнале да добиваат голема контрола над територијата и во 1538 година бил основан градот Санта Фе (денеска Богота).

Во 1810 жителите на административниот центар Богота објавуваат независност. Водени од Симон Боливар и Франсиско Сантандер тие извојуваат победа во 1819 година, кога била основана Голема Кoлумбија и која се распаднала во 1831 година и кога од нејзината територија се создаваат нови држави: Нова Гранада, и денешната Колумбија. Панама е дел од неа до 1903 година, кога и таа се оделува.

Демократијата во Колумбија е доведена со многу крвопролевања, со започнување на две граѓански војни. Во 1957 година бил основан Национален Фронт при што најголемите партии во Колумбија се договараат да владеат заедно, кое не било општо прифатено од месното население и кое довело до создавање на комунистички движења кои до ден денешен влијаат врз политичкиот живот на Колумбија.

Занимање[уреди]

Колумбија е позната во светот по производство на мошне квалитетно кафе, која меѓувреме претставува и најголема земјоделска кулѕура во земјата. Колумбиските смарагди се сметаат за најдрагоцени. Дури 90% од сите смарагди на светскиот пазар потекнуваат од оваа земја.Текстилната индустрија е традиционално развиена.Во подем се и преработката на нафта,прехранбената и хемиската индустрија

Етимологија на име[уреди]

Географија и клима[уреди]

Колумбија на север излегува на Карипското море и на запад на Тихиот Океан.Се граничи со Венецуела и Бразил на исток,со Перу и Екватор на југ и со Панама на запад.Долините на реките Магдалена и Каука го зафаќаат просторот меѓу планинските венци.На исток се наоѓаат слабо населени рамнини, низ кои течат притоките на Амазон и кои на југ се покриени со тропски шуми.Покрај карипскиот брег и во долините климата е сува, екваторијална е во рамнините во источниот дел и многу студена на височина над три илјади метри.На брегот на Тихиот Океан има обилни врнежи.

Политички систем[уреди]

Административна поделба[уреди]

Економија[уреди]

Економија на Колумбија е четвртина од Латинска Америка како ММФ и петтата според Светската банка. Доживеа просечен годишен раст од 5,5% од 2002 година Во 2007 година, 20,5 милиони Колумбијци биле користени како работна сила во економијата, на просечниот приход од $ 9700, [6] производство САД $ 429 од 500 милиони на Бруто домашниот производ (БДП). Сепак, нееднаква распределба на богатството останува на 29,2% од Колумбијците живеат под границата на националната линија на сиромаштија, [6] која додава на сиромашните пензискиот систем, невработеноста (11,2% во 2007) и невработеност. [6]На Министерство за финансии (MHCP) е дефинирање, формулирање и спроведување на економската политика на земјата. На банка на Република Колумбија (УНХЦР) е независно тело што ќе ги контролира сума на пари и девизниот контроли што циркулира во економијата за да се избегне рецесија и невработеност, бидејќи на инфлација, како и меѓубанкарски кредитни контрола [7] Заедно, MHCP и БРЦ со кои се регулира работењето на националната економија, со поддршка на . Министерството за трговија , индустрија и туризам (MCIT) Бизнисот во Колумбија е синдикално организирана во Национално здружение на производители (ANDI) се обидува да го задржи групи на компании во истата економскиот сектор да се делува во заеднички договор за развој. Националната валута е пезосот, што е еквивалентно на САД $ 1 ~ COP (просек 2007) 2013 $.Во 2007 година, земјоделство во Колумбија придонесе 11,5% на националниот БДП и 22,7% од работната сила посветени на земјоделството, сточарството и рибарството. Сепак, главниот извоз на Колумбија е нафта, со резерви проценува во 1506 милиони барели,> се развиени од страна Ecopetrol (14%) и компании анонимен. Barrancabermeja е првиот центар на нафтената индустрија на оваа земја во 2006 година произведени 550 000 барели нафта на ден и се грижи за потрошувачката на земјата од страна на 265 400 барели, исто така, денот, како и преку рафинеријата во градското подрачје служи помеѓу 40 и 60% од побарувачката на деривати на овој значаен ресурс. Други важни експлоатирани руди се јагленот и златото, но и смарагдот, кој води до глобалното производство. Таа, исто така нагласува текстил, храната и автомобилската индустрија, и петрохемиски производство, биогориво и, челик и метал е.

Јазик и религија[уреди]

Култура во Колумбија[уреди]

Музика во Колумбија[уреди]

Спорт во Колумбија[уреди]

Надворешни врски[уреди]

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

  1. (шпански) Устав на Колумбија, 1991, Член 10.
  2. Колумбија - Студија за земјата, 2010 г., стр. 86, 87.
  3. 3,0 3,1 „Анимиран часовник“. Colombian State Department. http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php. конс. 4 февруари 2012. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 „Поглед на економијата во светот“. ММФ. април 2012. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=2011&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&pr1.x=99&pr1.y=11&c=311%2C336%2C213%2C263%2C313%2C268%2C316%2C343%2C339%2C273%2C218%2C278%2C223%2C283%2C228%2C288%2C233%2C293%2C238%2C361%2C321%2C362%2C243%2C364%2C248%2C366%2C253%2C369%2C328%2C298%2C258%2C299&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=. конс. 11 септември 2012.  (англиски)
  5. (шпански) El archipiélago de Los Monjes y las relaciones diplomáticas con Venezuela: El Virreinato
  6. Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име CIA.
  7. Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име banrepcol.