Панкреас

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Панкреас
Illu pancrease.svg
Панкреасот
Illu pancreas duodenum.jpg
Податоци
Прекурзор pancreatic buds
Артерија inferior pancreaticoduodenal artery, superior pancreaticoduodenal artery, splenic artery
Вена pancreaticoduodenal veins, pancreatic veins
живец pancreatic plexus, celiac ganglia, vagus
Назнаки
MeSH A03.734
TA A05.9.01.001
FMA FMA:7198
Панкреасот и дванаесетпалечното црево

Панкреасот или поджелудочната жлезда е жлезда со двојно лачење - егзокрино (надворешно) и ендокрино (внатрешно). Оваа жлезда е сместена под желудникот, веднаш до дванаесетпалечното црево, со кое е и анатомски поврзана преку панкреасниот канал.

Егзокрината функција на панкреасот е претставена со лачењето на панкреасниот сок, кој има важна улога во варењето на храната во дигестивниот систем. Токму затоа често панкреасот се смета како дел од овој систем. Ендокрината функција на поджелудочната жлезда се состои во лачењето на два мошне значајни хормони - инсулин и глукагон, кои учествуваат во регулацијата на нивото на глукоза (во секојдневието познато како шеќер) во крвта, односно состојбите на хипогликемија и хипергликемија.

Физиологија[уреди | уреди извор]

Егзокрина функција на панкреасот[уреди | уреди извор]

Панкреасниот сок се излачува од панкреасот преку панкреасниот канал во дванаесетпалечното црево. Тој е смеса од протеолитички ензими во форма на проензими (неактивна форма на ензимот) - трипсиноген и химотрипсиноген. Тие се активираат во тенкото црево во трипсин и химотрипсин. Овие ензими ги разложуваат протеините до прости белковини и аминокиселини. Во панкреасниот сок има и два ензими кои ги разложуваат нуклеинските киселини (ДНК и РНК) до мононуклеотиди. Дневната количина на излачен панкреасен сок е од 800 до 1500 cm3.

Ендокрина функција на панкреасот[уреди | уреди извор]

Поврзано: Панкреасни островчиња

Делот од панкреасот кој има ендокрина функција е изграден од приближно 3 милиони[1] панкреасни островчиња. Секое островче е изградено од четири главни видови на клетки. Тие релативно тешко можат да се разликуваат меѓу себе со употреба на стандардните техники за боење, но можат да се класифицираат во зависност од нивната секреција на: α алфа клетки кои секретираат глукагон (ја зголемува концентрацијата на глукоза во крвта), β бета клетки кои секретираат инсулин (ја намалува концентрацијата на глукоза во крвта), δ делта клетки кои секретираат соматостатин (ја регулира/запира секрецијата од α и β клетките) и PP клетки, или γ (гама) клетки, кои секретираат панкреасен полипептид.[2]

Основната физиолошка улога на инсулинот е намалување на концентрацијата на глукозата во крвта (хипогликемично дејство) и го овозможува преносот на глукоза преку клеточната мембрана. Глукагонот има спротивно, антагонистичко дејство од инсулинот врз концентрацијата на глукоза во крвта. Тоа значи дека глукагонот, при состојба на хипогликемија, ја зголемува концентрацијата на гроздовиот шеќер во крвта. Тоа го остварува преку разградување на резервниот јаглехидрат гликоген во црниот дроб до глукоза (процес познат и како гликогенолиза).

Регулацијата на лачењето на овие два хормона од страна на панкреасот се остварува со количеството на глукоза во крвта. Врз секрецијата на инсулинот влијае и вегетативниот нервен систем. Притоа, парасимпатикусот ја зголемува, а симпатикусот ја намалува неговата секреција.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Ionescu-Tirgoviste, Constantin; Gagniuc, Paul A.; Gubceac, Elvira; Mardare, Liliana; Popescu, Irinel; Dima, Simona; Militaru, Manuella (2015-09-29). A 3D map of the islet routes throughout the healthy human pancreas. „Scientific Reports“ том  5: 14634. doi:10.1038/srep14634. PMID 26417671. PMC: 4586491. http://www.nature.com/articles/srep14634. 
  2. BRS physiology 4th edition ,page 255-256, Linda S. Constanzo, Lippincott publishing