Едерлези

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

"Едерлези" е популарна традиционална народна песна на Ромското малцинство на Балканот.

Песната го добила името по Пролетниот фестивал, со кој се слави враќањето на пролетта, а особено го слават Ромите на Балканот, во Турција и на други места ширум светот.  Едерлзи е ромско име за бугарскиот, македонскиот и српскиот празник Ѓурѓовден. Се празнува на 6 мај по стар стил или 23 април по нов стил (или приближно 40 дена по пролетната рамноденица). Различните изговори на поимот (Herdeljez, Erdelezi) се варијанти на турското Hıdırellez, празник кој означува почеток на пролетта.

Верзии[уреди | уреди извор]

Песната се наоѓа на албумот на Бијело дугме од 1988 година, Чирибирибела со наслов „Ѓурѓовден“ (Đurđevdan). Горан Бреговиќ, ги напишал стиховите на српско-хрватски. [1] Подоцна изјавил дека намерно додал два стиха на албански.[2] Исто така, во 1991 година Бреговиќ ја снимил оваа песна и со текст на грчки јазик, со наслов „На Свети Ѓорѓи“ (Του Αη Γιώργη), која ја пее грчкиот пејач Алкистис Протопсалти.[3] Стиховите на грчки јазик се на Лина Николакопулу. Исто така, во соработка со полската пејачка Каја, истата песна ја снимил во препев на полски јазик, со наслов Тука си“ (Nie ma, nie ma ciebie).

Бугарската музичка група Ку-ку бенд, со пејачот Слави Трифонов, ја издаде оваа песна на неколку албуми со стихови на бугарски јазик (Гергьовден), со стихови на српски и бугарски јазик (Свети Георги), и со стихови на ромски, српски и бугарски јазик (Erdelezi). Уште неколку познати музички имиња во светот ја изведуваат оваа песна, меѓу кои: американската група Бејрут, италијанскиот саксофонист Даниеле Сепе, група од Бостон (Bury Me Standing), како и турскиот пејач Сезен Аксу. Босанската верзија ја има и на албумот од 2007 на групата Забрањено пушење.

Стихови[уреди | уреди извор]

Lyrics in ромски македонски превод текстот на Бијело дугме

Sa me amala oro khelena
Oro khelena, dive kerena
Sa o Roma daje
Sa o Roma babo babo
Sa o Roma o daje
Sa o Roma babo babo
Ederlezi, Ederlezi
Sa o Roma daje

Sa o Roma babo, e bakren chinen
A me, chorro, dural beshava
Romano dive, amaro dive
Amaro dive, Ederlezi

E devado babo, amenge bakro
Sa o Roma babo, e bakren chinen
Sa o Roma babo babo
Sa o Roma o daje
Sa o Roma babo babo
Ederlezi, Ederlezi
Sa o Roma daje

Сите мои пријатели играат оро
Играат оро, славејќи го денот
Сите Роми, мамо
Сите Роми, тато, тато
Сите Роми, о, мамо
Сите Роми, тато, тато
Ѓурѓовден, Ѓурѓовден
Сите Роми, мамо

Сите Роми, тато, колат јаниња
Но јас, кутриот, јас стојам на страна
Ромски ден, наш ден
Наш ден, Ѓурѓовден

Дадоа јагне за нас, тато
Сите Роми, тато, колат јаниња
Сите Роми, тато, тато
Сите Роми, о, мамо
Сите Роми, тато, тато
Ѓурѓовден, Ѓурѓовден
Сите Роми, мамо

Proljeće na moje rame slijeće
Đurđevak zeleni
Đurđevak zeleni
Svima osim meni

Drumovi odoše a ja osta
Nema zvijezde danice
Nema zvijezde danice
Moje saputnice

Ej kome sada moja draga
Na đurđevak miriše
Na đurđevak miriše
Meni nikad više

Evo zore evo zore
Bogu da se pomolim
Evo zore evo zore
Ej đurđevdan je
A ja nisam s onom koju volim

Njeno ime neka se spominje
Svakog drugog dana
Svakog drugog dana
Osim đurđevdana

Стиховите на грчки јазик Стиховите на бугарски јазик

Απ' τους ώμους να, η Άνοιξη περνά,
γύρω φτερουγίζει,
ξεχνάει εμένα.
Μέρα της χαράς ποια ζωή φοράς;
Δρόμο δρόμο παίρνεις
χωρίς εμένα.

Του ουρανού πουλιά πάρτε με αγκαλιά
το βουνό γεμίζει κεριά αναμμένα
Nα κι η Πούλια ξημερώνει το Θεό παρακαλώ
μα το φως που δυναμώνει
δε μου φέρνει
δε μου φέρνει
'κείνον που αγαπώ.

Το όνομα του ανθός, ευωδιάς βυθός,
πείτε στα κορίτσια να μην το λένε
μέρα σαν κι αυτή στ' Άη Γιωργιού τ' αφτί,
που όλα τα τραγούδια για αγάπη κλαίνε.

Пролетта на рамото ми кацна,
жива и зелена,(x2)
скоро е Гергьовден.
Слънце пак мечтите съживява,
млади и горещи,(x2)
скоро е Гергьовден.

Припев:
Е-е-е-е-е-е-е Свети Георги ще помолим
с нас по пътя да върви,
Свети Георги, тебе молим е-е-е-е
дай ни сила с наш'та орис пак да се преборим!

Други пътища ще ни повикат,
заедно ще тръгнем,(х2)
дойде ли Гергьовден.
И над нас звезди ще се посипят,
мъката ще скрият,(х2)
дойде ли Гергьовден.

Припев: (х3)

Стиховите на турски јазик Стиховите на полски јазик

Bahar oldu aman
Al kese astım gül dalına
Adadım yarin adına
İki göz oda.

Dağ yeşil, dallar yeşil
Uyandılar bayrama
Her gönül şen
Bir benim bahtım kara.

Kokuyor buram buram
Fulyalar vakit tamam
Bir bana uğramadı
Bu bahar bayram.

Ağlama hıdrellez
Ağlama be bana
Acı ektim yerine
Aşk yeşerecek, yeşerecek
Başka bahara.

Ne yolu var ne izi
Tanıdık değil yüzü
Dilerim Allah'tan
Aşk sözün özü.

Sevdiğim yok, eşim yok
Ağardı bir gün daha
Ey benim şans yıldızım
Gülümse bana.

Zima na ramiona moje spadła
Niewinnością białym śniegiem
Pierwsza gwiazda już na niebie
Nie ma nie ma ciebie

Ogień tańczyć zaczął już w kominie
A choinka się zieleni
Serca ludziom opromieni
Moje w kamień zmieni

Śnieg zasypał dzisiaj wszystkie drogi
Niewinnością białym płaszczem
Twoich śladów nie wypatrzę
Nie mam cię na zawsze

Hej moje góry i doliny
Widziałyście może dziś
Dokąd odszedł mój jedyny
Hej Bóg się rodzi
Moc truchleje
Nie ma nie ma ciebie

Hej moje góry i doliny
Odpowiecie może mi
Dokąd odszedł mój jedyny
Hej Bóg się rodzi
Moc truchleje
Nie ma nie ma ciebie

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Janjatović 2007, стр. 35.
  2. „GORAN BREGOVIĆ Volim ovu užasnu zemlju“. Печат - Лист слободне Србије. конс. 14 January 2016. 
  3. „Alkistis Protopsalti ΑΗ ΓΙΩΡΓΗ - ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΠΡΩΤΟΨΑΛΤΗ (EDERLEZI)“. YouTube. конс. 14 January 2016.