Али ибн Ебу-Талиб

Али عَلِيّ
Емир ел-Му'минин Абу Тураб
Калиграфска плоча со името на Али во Св. Софија
4ти калиф на Праведниот Калифат
На престол	Jуни 656 – Jануари 661
Претходник	Осман
Наследник	Хасан
Први Шиитски имам
На престол	Jуни 632 – Jануари 661
Претходник	нема
Наследник	Хасан
Роден(а)	ок. 600 CE Мека, Хиџаз, Арабија
Починал(а)	ок. 28 Јануари 661 (ок. 60 год.) Куфа, Праведен Калифат
Почивалиште	Светелиште на Али, Наџаф, Ирак 31.996111°N 44.314167°E / 31.996111; 44.314167
Сопружник	Фатима бинт Мухамед Умама бинт Абу ел-Ас Фатима бинт Хузам Асма бинт Умајс Хавла ел-Ханафија Лејла бинт Масуд Ел-Сахба бинт Раби-а Ум Сајид бинт Урва Мухаја бинт Имру ел-Кајс
Деца	Хасан Хусејн Зејнеб Ум Култум Мохсин Мухамед Абас Рукаја Абдулах Џафар Мухамд ел-Авсат Осман ибн Али Омар ибн Али Абу Бакр ибн Али Мухамед ел-Азгар
Племе	Курејш (Бани Хашим)
Татко	Абу Талиб ибн ел-Муталиб
Мајка	Фатима бинт Асад
Вероисповед	Ислам

Али ибн Ебу-Талиб (арапски: عَلِيُّ بْن أَبِي طَالِب; c. 600–661) бил братучед и зет на исламскиот пророк Мухамед и бил четвртиот праведен калиф кој владеел од 656 до 661 година, како и првиот шиитски имам. Роден е во семејството на Абу Талиб ибн Абд ел-Мутталиб и Фатима бинт Асад, младиот Али го одгледал неговиот постар братучед Мухамед.

Али имал клучна улога во раните години на исламот кога муслиманите биле жестоко прогонувани во Мека. По имиграцијата (хиџра) до Медина во 622 година, Мухамед ја дал својата ќерка Фатима за брак на Али и направил пакт за братство со него. Али служел како секретар и заменик на Мухамед во овој период и бил знаменосец на неговата војска. Бројни изреки на Мухамед го фалат Али, од кои најконтроверзната била изговорена во 632 година во Гадир Хум, „Кој и да е моја маула, Али е и негова маула.“. Толкувањето на полисемниот арапски збор „маула" е спорно: за шиитските муслимани, Мухамед на тој начин го вложил Али со неговиот верски и политички авторитет, додека сунитските муслимани го гледаат ова како обична изјава за пријателство и дружење. Кога Мухамед починал во истата година, група муслимани се состанале во отсуство на Али и го назначиле Абу Бакр (в. 632–634) за свој водач. Али подоцна се откажал од своите претензии за лидерство се откажал од јавниот живот за време на владеењето на Абу Бакр и неговиот наследник, Омар (р. 634–644). Иако повремено се барал негов совет, конфликтите меѓу Али и првите двајца калифи се олицетворение на неговото одбивање да ги следи нивните практики. Ова одбивање го чинело Али калифатот во корист на Осман (р. 644–656), кој на тој начин бил назначен да го наследи Омар од страна на избирачкиот совет. Али исто така многу го критикуваше Осман, кој бил широко обвинет за непотизам и корупција. Сепак, Али, исто така, постојано посредувал меѓу калифот и провинциските дисиденти лути поради неговата политика.

Калифат

По убиството на Осман во јуни 656 година, Али бил избран за калиф во Медина. Тој веднаш се соочил со два одделни бунтови, обата наводно за да го одмаздат Осман: Триумвиратот на Талха, Зубаир, двајцата придружници на Мухамед и неговата вдовица Ајша ја зазеле Басра во Ирак, но биле поразени од Али во Битката на камилата во 656 година. На друго место, Муавија, кого Али штотуку го отстранил од гувернерското место на Сирија, се борел против Али во неубедливата битка кај Сифин во 657 година, која завршила со неуспешен арбитражен процес при што некои од поддржувачите на Али се отуѓиле. Тие ги формирале Хариџиите, кои подоцна ја тероризирале јавноста и биле уништени од Али во Битката кај Нахраван во 658 година.

Убиство

Али бил убиен во 661 година од страна на дисидентот Ибн Мулџам, што му го отворило патот на Муавија да ја преземе власта и го основал династичкиот Омејадски Калифат.

Потомци на Али

Првиот брак на Али бил со Фатима, која му родила три сина, Хасан, Хусеин, и Мухсин. Мухсин или починал во детството, или Фатима го пометнала кога била повредена во напад врз нејзината куќа за време на криза за наследување на престолот. Потомците на Хасан и на Хусеин се познати како Хасаниди и Хусеиниди, соодветно. Како потомци на Мухамед, тие се почестени во муслиманските заедници со благороднички титули како што се шериф и сеид. Али и Фатима исто така имале и две ќерки, Зајнаб и Ум Кулсум. По смртта на Фатима во 632, Али се преженил повеќе пати и имал и други деца.