Молика
| Молика | |
|---|---|
 |
|
| Молика на планината Рила | |
| Заштитен статус | |
| Научна класификација | |
| Царство: | Plantae |
| Оддел: | Pinophyta |
| Класа: | Pinopsida |
| Ред: | Pinales |
| Фамилија: | Pinaceae |
| Род: | Pinus |
| Подрод: | Strobus |
| Вид: | P. peuce |
| Биномен назив | |
| Pinus peuce Griseb. |
|
Молика (лат. Pinus peuce; фамилија борови) уште познат и како Македонски бор и Балкански бор[2] е вид борово дрво која е откриена и вирее по планините во Македонија. Ова дрво може да се најде и во делови на Бугарија, Албанија, Србија, Црна Гора[3] и во мали предели во Северна Грција[4], обично на (600-) 1,000-2,200 (-2,300) m надморска височина. Честопати ја достигнува алпската дрвна граница во оваа област. Растат 35-40 m во височина, со пречник на трупот од 1.5 m.
Меѓу боровите се класификува како бел бор, и како и сите борови, листовите ('иглите') стојат во фасцикли (снопови) од пет, со менлива обвивка. Долги се од 6 до 11 cm. Шишарките на моликата во должина се од 8 до 16 cm, а понекогаш достигнуваат и до 20 cm. Семињата се долги 6-7 mm со крилца од 2 cm кои можат летаат со ветрот, но нив најчесто ги разнесува птицата лешникарка.
Како и други европски и азиски бели борови, моликата е мошне отпорна на габично заболување. Заболувањео било случајно пренесено во Северна Америка, каде направило пустош по автохтоните северноамерикански бели борови (на пр. планински Вејмутов бор, Ламбертов бор, белокорен бор) во многу региони. Моликата е од големо значење во истражувањата за вкрстување и генетска модификација за создавање на отпорност од габи кај овие дрва.
Моликата е популарно украсно дрво по паркови и големи градини, давајќи постојан и бавен раст на најразлични терени. Многу е отпорна на големи студови, најмалку до -45 °C, како и на ветер.
Пелистер [уреди]
Моликата е симбол на националниот парк Пелистер на планината Баба кај Битола, Република Македонија. Таму моликовите шуми се издвоени во две заедници: Моликови шуми со папрат (Pteridio pinetum peucis) и Моликови шуми со боровинка (Murtila Pinetum peuces).
На 2 јули, 1839 година, познатиот ботаничар Август Гризебах, на падините на Пелистер ја открил моликата, ја класифицирал како специфичен растителен вид, карактеристичен за Балканот, најкомпактно застапен на Пелистер.[5]
Во Бугарија може да се најде во шумите на Рила, Пирин, Западни Родопи, Средна Стара планина, Славјанка и Витоша, при надморска височина од 1400 до 2100 метри. Во Пирин Молика зазема 23.4% од зашумена површина на паркот.[6]
Наводи [уреди]
- ↑ Conifer Specialist Group (1998). Pinus peuce. „Црвен список на МСЗП - Загрозени видови“ од 2006 г. МСЗП 2006. пров на 11 May 2006 (англиски)
- ↑ Michael Dirr - Dirr's Hardy trees and shrubs: an illustrated encyclopedia, , Timber Press, 1997, ISBN 978-0-88192-404-6, стр. 282
- ↑ Folke Andersson - Ecosystems of the world, book 6 - Coniferous forests, Elsevier, 2005, ISBN 978-0-444-81627-6, стр. 138
- ↑ 1997 IUCN red list of threatened plants, World Conservation Monitoring Centre, IUCN, 1998, ISBN 978-2-8317-0328-2, стр. 26 (цитат: Albania, Bulgaria (west), Greece (extreme north), (former) Yugoslavia (south))
- ↑ ОДБЕЛЕЖАНИ 170 ГОДИНИ ОД ОТКРИВАЊЕТО НА МОЛИКАТА
- ↑ Списание „Орбел“, бр. 1, 2009 г. - „Балканските ендемити Бяла и Черна мура“, изд. на Национален парк Пирин
Надворешни врски [уреди]
- НАЦИОНАЛЕН ПАРК „ПЕЛИСТЕР“ - Молика (македонски)
- Датотека на голосеменици - Молика (Pinus peuce) (англиски)
