Зелена салата
| Зелена салата | |
|---|---|
 |
|
| Научна класификација | |
| Царство: | Растенија |
| Оддел: | Скриеносеменици |
| Класа: | Дикотиледони |
| Ред: | Астровидни |
| Фамилија: | Главоцветни |
| Род: | Марула |
| Вид: | Зелена салата |
| Биномен назив | |
| Lactuca sativa L. |
|
| Хранлива вредност по 100 гр | |
|---|---|
| Енергетска вредност | 55 кЏ (13 ккал) |
| Јаглехидрати | 2,2 гр |
| - Влакна | 1,1 гр |
| Масти | 0,2 гр |
| Белковини | 1,4 гр |
| Вода | 96 гр |
| Витамин А (еквив.) | 166 μг (21%) |
| Фолат (Вит. Б9) | 73 μг (18%) |
| Витамин Ц | 4 мг (5%) |
| Витамин К | 102 μг (97%) |
| Железо | 1,2 мг (0%) |
| Калиум | 238 мг (5%) |
| Постотоците се според препораките за возрасни во САД |
|
Зелена салата или марула е умерено едногодишно или двегодишно растение кое најчесто се расте како лиснат зеленчук. Во некои земји, како Македонија, се јаде ладна и свежа, во салати, сендвичи, и други јадења, додека во некои, како да речеме Кина, зелената салата се јаде зготвена, и дршката има подеднаква важност како листот.
Зелената салата првично има стебленце (розетен раст), но кога процветува, стеблото се продолжува и разгранува, па дава многу цветни глави кои личат на оние кај глуварчето, само помали. Ова се нарекува прецветување. За да биде јадлива, зелената салата се бере пред да прецвета. Растението е храна за ларви на некои Пеперутки.
Содржина |
Сорти[уреди]
Постојат шест општопризнаени сортни групи на зелена салата (марула), тука подредени по главообразба и стуктурата на листовите. Во рамките на секоја од овие сортни групи постојат стотици сорти на марули избрани по боја и облик на листот, како и по способност да стои подолго:
- Путер салата, има лабави глави; има путереста текстура. Овие се најпопуларни во Македонија и Европа.
- Кинеска салата обично имаат долги, сабјести, главонеобразни листови, со горчлив и робусен вкус за разлика од западните видови, соодветен за потпржени и динстани јадења. Кинеските сорти на марула се делат на дршкоупотребни и листоупотребни видови како јоумајцај (油麦菜) или шенгцај (生菜).
- Кочанеста салата, има цврсти, густи глави како кај зелката. Овие се најслаби по вкус и се користат повеќе заради крцкавата текстура отколку заради вкусот.
- Бескочанеста салата, со нежни, меки и слаби по вкус лисја. Тука спаѓаат назабените и црвенкастите марули.
- Римска салата, наречена и Кос, е главообразен тип со продолжени листови.
- Батависка салата, обликуват умерено густи глави со крцкава текстура; ова е среден тип помеѓу кочанестите и бескочанестите марули.
Некои марули (како кочанестата) се особено одгледани на начин на кој им се отфрлила горчината од листовите. Овие имаат голем процент на вода и мала хранливост. Погорките и попигментираните марули содржат антиоксиданти.
Занимливости[уреди]
- Лактукариум (или „Марулен опиум“) е блага опијатна супстанција која се содржи во сите видови зелени салати. Затоа старите егпијани и римјани јаделе марула ако сакале поубаво да заспијат.[2]
- Најголемата зелена салата тежела 11 kg, и била од сортата Салад Боул, израсната од Колин Боукок од Виластон, Англија, во 1974.
- Во САД, 95% од сета зелена салата расте во Калифорнија и Аризона.
- Јазидистите не јадат зелена салата.
Историја[уреди]
Марулата какошто ја знаеме денес започнала како коров по средоземјето. Се служи како храна повеќе од 4500 години, и се јавува низ историјата како на слики во египетски гробници, и во разликувањето на разните видови марула во делата на старогрчките научници. Кристофер Колумбо ја донел марулата во Америка, а со тоа подоцна истата почнала да се одгледува и во САД.[1]
Заболувања[уреди]
Главна статија: „Белешки[уреди]
- ↑ „Марула“. Министерство за земјоделство на САД. http://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods/show/3067?fg=&man=&lfacet=&format=&count=&max=25&offset=&sort=&qlookup=Lettuce. проверено на 28 јуни 2012. (англиски)
- ↑ "Lettuce - Lactuca sativa - Daisy family". Hamilton, Dave (2005).
Наводи[уреди]
- Хранлива вредност (англиски)
