Романска азбука

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Оваа статија содржи фонетски симболи по МФА. Без правилна поддршка, може да гледате прашалници, квадрати или други симболи наместо уникодни знаци.

Романската азбука (романски: Alfabetul limbii române) е романска варијанта на латиницата и содржи 31 буква:[1]

буква име
A, a a
Ă, ă ă
Â, â î / î din a
B, b be / bî
C, c ce / cî
D, d de / dî
E, e e
F, f ef / fe / fî
G, g ge / ghe / gî
H, h haș / ha / hî
I, i i
буква име
Î, î î / î din i
J, j je / jî
K, k ca / capa
L, l el / le / lî
M, m em / me / mî
N, n en / ne / nî
O, o o
P, p pe / pî
Q, q kü / chiu
R, r er / re / rî
S, s es / se / sî
буква име
Ș, ș șe / șî
T, t te / tî
Ț, ț țe / țî
U, u u
V, v ve / vî
W, w dublu ve / dublu vî
X, x ics
Y, y igrec / i grec
Z, z ze / zet / zed / zî

Буквите Q, W, и Y официјално влегле во азбуката во 1982 г., но се користеле и порано. Тие се јавуваат само во заемки од туѓи јазици, како во quasar, watt и yacht. Буквите K и X се ретки. Буквата K е релативно постара, и се користи главно за мерни единици (kilo), но не во романски зборови, и сѐ уште се смета за странска буква бидејќи се јавува само во заемки, кои сѐ уште се неологизми.

Во случаите каде заемката е директно преземена од друг јазик и има дијакритички надзнаци од оригиналот, правописот вели дека истите се задржуваат и треба да се применуваат (на пр. München, Angoulême).

Букви и изговор[уреди | уреди извор]

Поврзано: Фонологија на романскиот јазик

Романскиот правопис е главно фонетски. Оваа табела ги прикажува буквите и нивните гласови, како и нивна транскрипција на македонски јазик. Некои букви можат да се прочитаат на неколку можни начина, дури и кога не се земаат в предвид алофоните. Кога самогласките /i/, /u/, /e/ и /o/ се менуваат во нивните соодветни полусамогласки, ова не се бележи во пишувањето. Буквите K, Q, W и Y се јавуваат само во заемки; изговорот W и Y зависи од потеклото на зборот во кој се јавуваат.

буква фонема македонска<br\>транскрипција приближен македонски
еквивалент
A a /a/ а а во авион
Ă ă /ə/ а во ксмет
 â /ɨ/ и нема, централно незаоблено 'и'
B b /b/ б б во бран
C c /k/ к к во кој
/ʧ/ ч ч во чека
D d /d/ д д во дрво
E e /e/ е е во елен
/e̯/ (полусамогласно /e/) нема, полугласно 'е'
/je/ је [2] је, во Јемен
F f /f/ ф ф во фрла
G g /ɡ/ г г во гром
/ʤ/ џ џ во џем
H h /h/ х нема, мека 'х'
I i /i/ и и во игла
/j/ ј ј во јама
/ʲ/ (омекнување)
Î î /ɨ/ и нема, централно незаоблено 'и'
J j /ʒ/ ж ж во жаба
K k /k/ к к во крој
L l /l/ л л во луле
M m /m/ м м во мое
N n /n/ н н во нос
O o /o/ о о во отворено
/o̯/ (полусамогласно /o/) нема, полугласно 'о'
P p /p/ п п во пат
Q q /k/ к к во кој
R r /r/ р р во река
S s /s/ с с во сила
Ş ş /ʃ/ ш ш во шума
T t /t/ т т во тврдо
Ţ ţ /ʦ/ ц ц во црв
U u /u/ у у во убав
/w/ у нема, англиско ’w’
V v /v/ в в во вели
W w /v/ в в во вели
/w/ у нема, англиско ’w’
X x /ks/ кс кс во пиксел
/ɡz/ гз гз во белегзија
Y y /j/ ј ј во јама
/i/ и и во игла
Z z /z/ з з во збори

Наводи[уреди | уреди извор]

Белешки[уреди | уреди извор]

  1. Dicţionarul explicativ al limbii române, 1998, Z е триесет и првата буква на романската азбука (романски)
  2. во неколку стари зборови со почетно e: este, el и тн.Неколку романски речници го назначуваат изговорот на [je] за почетно e кај некои лични заменки: el, ei и тн. и во некои форми на глаголот a fi („да се биде“): este, eram и тн. (романски)

Библиографија[уреди | уреди извор]

  • Mioara Avram, Ortografie pentru toţi, Editura Litera Internaţional, 2002
  • The Unicode Consortium (2000). The Unicode Standard, Version 3.0. Boston: Addison-Wesley. ISBN 0201616335. 

Поврзано[уреди | уреди извор]