Покривен систем

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Integumentary system
Skin.png
Cross-section of all skin layers
Назнаки
TAA16.0.00.001
THH3.12.00.0.00001
FMAFMA:72979

Кожниот систем ги опфаќа кожата и додатоците на кожата кои дејствуваат за да го заштитат телото од разни видови оштетувања, како што се губење на вода или оштетување однадвор. Тука се вклучени и влакна, крлушки, пердуви, копита и нокти. Има најразлични дополнителни функции; може да послужи за водоотпорност и да ги заштити подлабоките ткива, да екскретира отпад и да ја регулира телесната температура и е место за прицврстување за сензорни рецептори за откривање на болка, сензација, притисок и температура. Кај повеќето копнени 'рбетници со значителна изложеност на сончева светлина, овој систем исто така овозможува и синтеза на витамин Д.

Кожа[уреди | уреди извор]

Кожата е најголемиот орган на телото. Кај луѓето, тоа опфаќа околу 12 до 15 проценти од вкупната телесна тежина и опфаќа 1,5-2м 2 од површината. [1]

3Д слика која го покажува кожниот систем.

Човечката кожа (integument) е составена од најмалку два главни слоја на ткиво: епидермисот и дермисот . (Хиподермисот или поткожниот слој не е дел од кожата).. Епидермисот е најповршниот слој, обезбедувајќи ја почетната бариера за надворешното опкружување. Одделено е од дермисот со мембрана. Епидермисот содржи меланоцити кои даваат боја на кожата. Најдлабокиот слој на епидермисот, исто така, содржи нервни завршетоци. Под ова, дермисот се состои од два дела, папиларните и ретикуларните слоеви и содржи сврзно ткиво, крвни садови, жлезди, фоликули, корени на влакната, сензорни нервни завршетоци и мускулно ткиво. [2] Најдлабокиот слој, хиподермисот, првенствено е составен од масно ткиво . Значителните снопови со колаген го прицврстуваат дермисот до хиподермисот на начин што им овозможува повеќето области на кожата да се движат слободно низ подлабоките слоеви на ткивата. [3]

Епидермисот[уреди | уреди извор]

Епидермис и дермис на човечка кожа

Епидермисот е горниот слој на кожата составена од епителни клетки . Не содржи крвни садови. Неговите главни функции се заштита, апсорпција на хранливи материи и хомеостаза. Структурно, се состои од кератинизиран стратификуван сквамозен епител; четири типа на клетки: кератиноцити, меланоцити, клетки на Меркел и клетки на Лангерханс. Главната клетка на епидермисот е кератоноцитот, кој произведува кератин, фиброзен протеин што помага во заштитата на кожата. Огромна количина на кератин може да предизвика болест со тоа што ќе предизвикаат ерупции од кожата што ќе се испакнат нанадвор и ќе доведат до инфекција. Кератинот е, исто така, водоотпорен протеин. Милиони мртви кератиноцити се отфрлаат дневно. Поголемиот дел од кожата на телото е кератинизирана. Единствената кожа на телото што е не-кератинизирана е поставата на мукозните мембрани, како што е внатрешноста на устата. Не-кератинизирани клетки ѝ овозможува на водата да „остане“ на врвот на структурата.

Дермис[уреди | уреди извор]

Дермисот е средниот слој на кожата, составен од густо неправилно сврзно ткиво и аороларно сврзно ткиво како што е колаген со еластин наредени во дифузно снопчеста шема. Дермисот има два слоја. Едниот е папиларен слој кој е површен слој и се состои од аороларно сврзно ткиво. Другиот е ретикуларниот слој кој е длабок слој на дермисот и се состои од густо неправилно сврзно ткиво. Овие слоеви служат за да дадат еластичност на кожниот систем, овозможувајќи истегнување и флексибилност, истовремено и за да се спротивставуваат на нарушувањата, брчките и олабавувањето на кожата. [2] Во дермалниот слој се наоѓаат краевите на крвните садови и нервите. Многу хроматофори се исто така сместени во овој слој, како и рожестите творби на кожата како што се влакната, пердувите и жлездите .

Хиподермис[уреди | уреди извор]

Хиподермисот, познат како поткожен слој, е слој кој се наоѓа под кожата. Прикачен е за дермисот, кој е веднаш над него, со влакна на колаген и еластин. Во суштина е составена од еден вид на клетки познати како адипоцити специјализирана за акумулирање и складирање на маснотии. Овие клетки се групираат заедно во лобули одделени со сврзно ткиво.

Хиподермисот делува како енергетски резерват. Маснотиите содржани во адипоцитите може да се вратат во крвотокот, преку вените, при интензивен напор или кога има недостаток на материи што обезбедуваат енергија, и потоа се претвораат во енергија. Хиподермисот учествува, пасивно барем, во терморегулација бидејќи маснотиите се топлински изолатор.

Функции[уреди | уреди извор]

Кожниот систем има повеќе улоги во хомеостазата . Сите телесни системи работат на меѓусебно поврзан начин за одржување на внатрешните услови неопходни за функцијата на телото. Кожата има важна улога во заштита на телото и делува како прва линија на одбрана на телото од инфекција, промена на температурата и други предизвици за хомеостазата. Функциите вклучуваат:

  • Заштита на внатрешните живи ткива и органи на организмот
  • Заштита од навлегување од заразни организми
  • Заштита на телото од дехидрација
  • Заштита на телото од нагли промени на температурата, одржувајќи ја хомеостазата
  • Помага во излачување отпадни материјали преку потење
  • Дејствувње како рецептор за допир, притисок, болка, топлина и студ (види Соматосензорниот систем )
  • Заштита на организмот од изгореници од сонце излачувајќи меланин
  • Создадавање витамин Д преку изложеност на ултравиолетова светлина
  • Складирање вода, маснотии, глукоза, витамин Д.
  • Одржување на формата на телото
  • Формирање на нови клетки од стратум германиум за санирање на помали повреди
  • Заштитете од УВ зраци.
  • Ја регулира телесната температура

Клиничко значење[уреди | уреди извор]

Можни болести и повреди на човековиот кожен систем се:

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Martini & Nath: "Fundamentals of Anatomy & Physiology" 8th Edition, pp.158, Pearson Education, 2009
  2. 2,0 2,1 The Ageing Skin - Structure of Skin
  3. Pratt, Rebecca. „Integument“. AnatomyOne. Amirsys, Inc. Посетено на 2012-09-28.