Маутхаузен

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Концентрационен логор Маутхаузен.

Маутхаузен (германски: Mauthausen) бил нацистички логор на ридот над градот Маутхаузен (приближно 20 километри источно од Линц), Горна Австрија. Тоа бил главниот логор на групата од скоро 100 дополнителни поткампови лоцирани низ Австрија и јужна Германија.[1][2] Трите концентрациони логори во Гусен во и околу селото Сент Георген / Гусен, на само неколку километри од Маутхаузен, држеле значителен дел од затворениците во логорот, на моменти надминувајќи го бројот на затвореници во главниот логор на Маутхаузен.

Главниот логор Маутхаузен дејствувал од времето на Аншлус, кога Австрија била обединета со нацистичка Германија на 8 август 1938 година, до 5 мај 1945 година, крајот на европските одвивања на Втората светска војна. Почнал со кампот во Маутхаузен, но бројот на поткампови се проширил со текот на времето и до летото 1940 година Маутхаузен и неговите поткампови станале еден од најголемите комплекси на работнички логори во германскиот дел од Европа.

Како и во другите нацистички концентрациони логори, затворениците во Маутхаузен и нејзините поткампови биле принудени да работаат робовска работа, под услови што предизвикале многу смртни случаи. Маутхаузен и неговите поткампови вклучувале каменоломи, фабрики за муниција, мини, фабрики за вооружување и постројки кои собирале борбени авиони Ме 262.[3][4] Во јануари 1945 година, логорите имале околу 85.000 затвореници.[5] Бројот на загинати останува непознат, иако повеќето извори го ставаат меѓу 122.766 и 320.000 за целиот комплекс.

Маутхаузен бил еден од првите масовни комплекси на концентрационите логори во нацистичка Германија, а последниот кој бил ослободен од сојузниците. Двата најголеми табора, Маутхаузен и Гусен I, биле класифицирани како концентрациони логори „Степен III“ , што значело дека се наменети да бидат најтешки логори за „непоправливите политички непријатели на Рајхот“.[6] Маутхаузен никогаш не ја изгубил оваа класификација на Степен III.[6] Во канцелариите на Главната канцеларија за безбедност на Рајх (Reichssicherheitshauptamt; RSHA) се нарекувале со прекарот „мелница за коски“. [6]

За разлика од многуте други концентрациони логори, кои биле наменети за сите категории затвореници, Маутхаузен најмногу се користел за истребување преку труд на интелигенцијата - образовани луѓе и припадници на повисоките социјални класи во земјите потчинети од нацистичкиот режим за време на Втората светска војна.[7][8] Главниот камп во Маутхаузен сега е музеј.

Основање[уреди | уреди извор]

На 9 август 1938 година, затворениците од концентрациониот логор Дахау во близина на Минхен биле испратени во градот Маутхаузен во Австрија, за да започнат со изградбата на нов логор за робови. [9] Местото е избрано заради блискиот каменолом и неговата близина до Линц.[5][10] Иако кампот бил контролиран од германската држава од самиот почеток, тој бил основан од приватна компанија како економско претпријатие. [10]

Сопственикот на каменоломот Винер-Грабен била компанијата ДЕСТ: кратенка за Дојче Ерд унд Штајнверке ГмбХ.[11] Компанијата ја водела Освалд Пол, кој бил висок функционер на СС.[12] Ги изнајмил каменоломите од градот Виена во 1938 година и започнал со изградба на кампот Маутхаузен.[3] Една година подоцна, компанијата наредила изградба на првиот камп во Гусен.

Гранитот миниран во каменоломите претходно бил користен за асфалтирање на улиците во Виена, но нацистичките власти предвидувале целосна реконструкција на големите германски градови во согласност со плановите на Алберт Шпер и другите поборници за нацистичката архитектура,[13] за кои големи количин гранит биле потребни. [10] Парите за финансирање на изградбата на кампот во Маутхаузен биле собрани од различни извори, вклучително и комерцијални заеми од Банката Дресднер и банка „Ескомпте“ со седиште во Прага; таканаречен фонд на Рајнхард (значи пари украдени од самите затвореници на концентрационите логори); и од германскиот Црвен крст. [5]

Маутхаузен првично служел како строго управуван затворски логор за обични криминалци, проститутки[14] и други категории „непоправливи прекршители на законот“. На 8 мај 1939 година, тој бил претворен во работен логор кој главно се користел за затворање на политички затвореници.[15]

Белешки[уреди | уреди извор]

  1. Dobosiewicz (2000), pp. 191–202.
  2. Bischof & Pelinka, pp. 185–190.
  3. 3,0 3,1 Haunschmied, Mills, Witzany-Durda (2008), pp. 172–175.
  4. Walden, p. 1.
  5. 5,0 5,1 5,2 Dobosiewicz (1977), pp. 449.
  6. 6,0 6,1 6,2 Pike, p. 14.
  7. Gębik, p. 332.
  8. Dobosiewicz (1977), pp. 5, 401.
  9. Dobosiewicz (1977), p. 13.
  10. 10,0 10,1 10,2 Haunschmied, Mills, Witzany-Durda (2008), pp. 45–48.
  11. Pike, p. 89.
  12. Pike, p. 18.
  13. Speer, pp. 367–368.
  14. Żeromski, pp. 6–12.
  15. Maršálek (1995), p. 69.

Наводи[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]