Голем (филм од 1920)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Голем, како што дошол на светот, познат и само како Голем, е германски експресионистички филм од Пол Вегенер и Карл Бозе од 1920 година. По Голем (1915) и Голем и танчерката, тој е трета преработка на Вегенеровиот мотив за Големи се смета за класичен германски нем филм.

Дејство[уреди | уреди извор]

Дејството се одвива во Прага во 16 век: Од местоположбата на ѕвездите, Махарал Прашки препознава дека на еврејското гето му се заканува голема опасност. Тој потоа одлучува да го врати Голем, вештачки човек од глина, во живот. Голем, според древните еврејски легенди, треба да спречи катастрофа. И навистина, царот прогласува декрет против Евреите и ним им е наложено да го напуштат градот. Официјалниот документ на декретот на Махарал Прашки му го предал Јункер Флоријан. Христијанинот Јункер и Махареловата ќерка се вљубуваат под името Мирјам. Махарал сака да го разубеди царот и му пишува писмо, во кое му ги назначува неговите заслуги и бара средба. Последното го добива за време на прослава. Тој со себе го зема Голем и со негова помош може да го спречи пропаѓањето на замокот коешто му се заканува. Во знак на благодарност, царот го повлекува декретот против Евреите.

Забелешки[уреди | уреди извор]

Филмот бил снимен по легендарниот круг на рабинот Махарел Прашки. Особено интересна е пластичната филмска архитектура на Ханс Поелзиг и Курт Рихтер во експресионистички стил. Таа значително придонесува кон бајковито-романтичниот впечаток на филмот. Филмот бил сниман во 1920 година во Берлин-Темпелхоф, а неговата премиерата се одржала на 29 октомври 1920 година во Берлин.

DVD[уреди | уреди извор]

  • Paul Wegeners Der Golem, Restaurierte Fassung mit neuer Musik, Transit Classics - Deluxe Edition, 2004.

Литература[уреди | уреди извор]

  • Ilona Brennicke, Joe Hembus: Klassiker des deutschen Stummfilms. 1910–1930 (= Goldmann 10212 Goldmann Magnum. Citadel Filmbücher). Goldmann, München 1983, ISBN 3-442-10212-X].
  • Elfriede Ledig: Paul Wegeners Golem-Filme im Kontext fantastischer Literatur. Grundfragen zur Gattungsproblematik fantastischen Erzählens (= Diskurs Film. Bibliothek. Bd. 1). Schaudig, Bauer & Ledig, München 1989, ISBN 3-926372-51-6] (Zugleich: München, Universität, Dissertation, 1987).
  • Christiane Mückenberger: Der Golem, wie er in die Welt kam. In: Günther Dahlke, Günter Karl (Hrsg.): Deutsche Spielfilme von den Anfängen bis 1933. Ein Filmführer. 2. Auflage. Henschel-Verlag, Berlin 1993, ISBN 3-89487-009-5], S. 46 ff.
  • Matei Chihaia: Der Golem-Effekt. Orientierung und phantastische Immersion im Zeitalter des Kinos (= Machina. Bd. 1). transcript-Verlag, Bielefeld 2011, ISBN 978-3-8376-1714-6.
  • Noah W. Isenberg: Paul Wegener's „Der Golem, wie er in die Welt kam“ debuts in Berlin. In: Sander L. Gilman, Jack Zipes (Hrsg.): Yale companion to Jewish writing and thought in German culture 1096–1996. New Haven : Yale Univ. Press, 1997, S. 384–389.