Агорафобија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Агорафобија
Класификација и надворешни извори
СпецијалностПсихиатрија
МКБ-10F40
F40.00 Без панично пореметување, F40.01 Со панично пореметување
МКБ-9300.22 Без панично пореметување, 300.21 Со панично пореметување
MeSHD000379

Агорафобија (грчки: αγοραφοβία; од зборот αγορα — плоштад, пазар, и φοβος — страв) првобитно означувала страв од отворен простор, додека сега под тој поим се подразбира збир на стравови во врска со јавни места, отворен простор и многу луѓе и со мислење дека на такво место после изненадно онеспособување не би можеле да побегнеме или да побараме помош.[1]

Агорафобија сочинува 60% од сите фобии откриени преку клинички прегледи. Почеста е кај жените, а започнува во адолесценцијата или во рана возраст. Пореметувањето често започнува со рекурентни напади на паника, а останатите симптоми вклучуваат напнатост, вртоглавица, поблага форма на компулзивно проверување, преџвакување на идеја (руминатио), страв од губење на разум и депресија. Чест е и страв од височина (акрофобија) или затворен простор (клаустрофобија).

Симптоми[уреди | уреди извор]

Агорафобија е состојба при која човекот станува нервозен кога се наоѓа на непознати места или каде смета дека има малку контрола. Ваквата нервоза ја предизвикува широк отворен простор, толпа луѓе или патување, дури и на кратки растојанија. При агорафобија, човекот може да добие паничен напад, или едноставно да биде постојано вознемирен, па поради тоа агорафобичарите најчесто остануваат во рамки на познатата околина, или најчесто само дома.[1]

Агорафобијата се дефинира и како „страв на оние кои еднаш веќе имале паничен напад.“[2] Во ваков случај, агорафобичарот се плаши од местото на кое доживеал напад на паника, односно се плаши дека повторно може да доживее напад на паника доколку се најде на истото место, па затоа го избегнува тоа место. Некои што страдаат од оваа фобија не сакаат да излезат од дома.[3]

Агорафобијата опишана на овој начин, е симптом при поставување дијагноза за панично пореметување. Симдромите како што се Опсесивно-компулзивно пореметување или пост-трауматски стрес исто така може да предизвикаат агорафобија. Во основа, секој неоправдан страв поради кој не се излегува надвор, може да го предизвика синдромот.ref>"Agoraphobia Symptoms". Psych Central.com. </ref>

Агорафобичарите може да се плашат да останат сами дома, што може да доведе до привремено зголемување на нервозата или до паничен напад. Слично на агорафобијата е пореметувањето познато како Танатофобија, односно страв од смртта.

Напад на паника[уреди | уреди извор]

Пациентите кои страдаат од агорафобија може да доживеат ненадеен напад на паника кога патуваат на места каде не се чувствуваат сигурно. За време на паничниот напад, адреналинот се лачи во големи количества во организмот. Нападот започнува ненадејно, и најчесто трае 10 до 15 минути, односно ретко трае повеќе од 30 минути.[4] Симптомите на нападот на паника вклучуваат палпитации, забрзано чукање на срцето, потење, тресење, гадење, повраќање, вртоглавица, затегнатост во грлото и плитко дишење. Многумина пациенти изјавиле дека во тој момент чувствувале страв дека ќе умрат или дека ќе изгубат контрола врз своето однесување.[4]

Причини[уреди | уреди извор]

Иако не се познати причините што ја предизвикуваат агорафобијата, некои лекари кои се занимавале со оваа фобија имаат свои хипотези. Истражувањата покажале дека постои поврзаност меѓу агорафобијата и проблемот со просторна ориентација.[5][6] Индивидуалците кои немаат агорафобија се во состојба да направат баланс меѓу информациите од нивниот вестибуларниот систем, нивниот визуелен систем, и нивното чувство за проприоцепција. Но, голем број на агорафобичари имаат слаб вестибуларен систем, па се потпираат само на визуелните и тактилните сензации. Затоа, стануваат дезиориентирани кога визуелните знаци ги нема доволно или се претерани.[7] Исто така, тие може да бидат збунети од искривени или неправилни површини.[7] При истражувањата, агорафобичарите покажуваат оштетено процесирање при промена на аудиовизуелните информации, за разлика од луѓето кои не страдаат од оваа фобија.[8]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 American Psychiatric Association (2013), Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.), Arlington: American Psychiatric Publishing, стр. 217–221, 938, ISBN 0890425558 
  2. "Agoraphobia – Dictionary of Psychotherapy". Архивирано од изворникот на 2016-04-03. 
  3. "Agoraphobia". betterhealth.vic.gov.au. Архивирано од изворникот на 22 March 2017. конс. 21 March 2017. 
  4. 4,0 4,1 David Satcher (1999). „Chapter 4.2“. Mental Health: A Report of the Surgeon General. http://www.surgeongeneral.gov/library/mentalhealth/chapter4/sec2.html. 
  5. Relationship between balance system function and agoraphobic avoidance. „Behav Res Ther“ том  33 (4): 435–9. мај 1995 г. doi:10.1016/0005-7967(94)00060-W. PMID 7755529. 
  6. Panic, agoraphobia, and vestibular dysfunction. „Am J Psychiatry“ том  153 (4): 503–512. doi:10.1176/ajp.153.4.503. PMID 8599398. 
  7. 7,0 7,1 Surface dependence: a balance control strategy in panic disorder with agoraphobia. „Psychosom Med“ том  59 (3): 323–30. doi:10.1097/00006842-199705000-00016. PMID 9178344. 
  8. High sensitivity to multisensory conflicts in agoraphobia exhibited by virtual reality. „Eur. Psychiatry“ том  21 (7): 501–8. октомври 2006 г. doi:10.1016/j.eurpsy.2004.10.004. PMID 17055951.