Загрозен вид

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Сибирски тигар - критично загрозен подвид на тигар; три подвида се веќе изумрени.
Куп бизонски черепи. Со прекумерен стопански лов, во 1890 во САД останале само 750 единки.
Рисот е мошне загрозено животно во Република Македонија, како и еден од симболите на земјата.

Загрозен вид е организам кој е во опасност да изумре поради неговата малубројност, или поради заканите што произлегуваат од промената на животната околина и начин на издршка. Меѓународниот сојуз за заштита на природата (МСЗП, IUCN) смета дека дури 40 % од видовите на светот се на некој начин загрозени.

Многу земји имаат закони за заштита и запазување на видовите: забранет лов, ограничувања во стопанските и градежните активности и создавање на природни резервати. Само дел од загрозените видови добиваат заштита во законски рамки, зависно од нивната значајност. Климатските промени исто така играат значајна улога во намалувањето на бројноста и изумирањето на видовите и претставуваат голема грижа за научниците.

Заштитен статус[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Заштитен статус.

Заштитниот статус на видовите е показател за положбата на еден вид и веројатноста тој да изумре. При проценката се земаат предвид повеќе фактори: не само бројот на преостанати единки, туку и севкупниот пораст или намалување на бројноста со текот на времето, успех на размножувањето, познати закани и тн.

Вкупно 199 земји во светот имаат потпишано согласност да изработат т.н. „акциони планови“ со цел да ги заштитат загрозените и другите видови под закана.

Црвен список на МСЗП[уреди]

Црвениот список на МСЗП има повеќе поединечни категории на видови под закана и тука може да влезат и критично загрозените видови.

Списокот на видови под закана на МСЗП го користи изразот „загрозен вид“ (англ. endangered species, EN) како конкретна категорија на положба, наместо како општ поим. Според аовие категории и критериуми загрозените видови се рангираат помеѓу критично загрозените и ранливите видови. Напати критично загрозените видови влегуваат во „загрозени видови“ како поширока категорија, запазувајќи ги сите критериуми.

За видовите во неповолна положба МСЗП го користи поимот „видови под закана“ (threatened species), каде заедно со гореспоменатите влегува и помалку ризичната категорија ранливи видови.

Еве ги сите категории на МСЗП, зависно од положбата:

  • Изумрени (EX)
  • Можеби изумрени (PE)
  • Изумрени во дивината (EW)
  • Можеби изумрени во дивината (PEW)
  • Непроценети (NE)
  • Без доволно податоци (DD)
  • Критично загрозени (CR)
  • Загрозени (EN)
  • Ранливи (VU)
  • Речиси загрозени (NT)
  • Најмала загриженост (LC)

Во Република Македонија[уреди]

Во Република Македонија важат разни законски мерки за запазување на видовите и средината. Тука спаѓаат Законот за заштита на природата,[1] Законот за животната средина[2] и Законот за ловство[3] Покрај ова, Министерството за животна околина и просторно планирање и други органи имаат Акционен план и Национална самооценка на капацитетите, како и национална Црвена книга во изработка.[4]

Поврзано[уреди]

Портал „Екологија

Наводи[уреди]

  1. Закон за заштита на природата на РМ (македонски)
  2. Закон за животната средина на РМ (македонски)
  3. Закон за ловство на РМ (македонски)
  4. Загрозени видови во РМ - Индикатори, проценки и стратегии - Министерство за животна околина и просторно планирање (македонски)

Надворешни врски[уреди]