Прејди на содржината

Брами

Од Википедија — слободната енциклопедија
Брами
Тип
Abugida
Период
околу 3 век п.н.е. до околу 5 век
Правец на пишувањеод лево кон десно Уреди на Википодатоците
Јазицирани пракритски јазици
Сродни писма
Матични системи
Изведени системи
гуптско писмо, палава и поголем број индиски писма
Сродни системи
кароштиско писмо (?)
ISO 15924
ISO 15924Brah, 300 Уреди на Википодатоците, ​Brahmi
Уникод
Уникоден назив
Brahmi
U+11000–U+1107F
 Оваа страница може да содржи фонетски симболи од меѓународната фонетска азбука (МФА).

Брами е современо име дадено за најстарото писмо користено во Индија, за време на крајните векови на старата и почетокот на новата ера. Како и останатите индиски писма, така и брами е абугида.

Најпознати споменици на брами се натписи на Ашока, кои се наоѓаат во централна Индија и датираат од 3 век п.н.е. Се верува дека натписите на тамилско брами пронајдени во јужна Индија се постари од натписите на Ашока.[1] Гуптското писмо од 5 век понекогаш се нарекува доцно брами. Од 6 век па навака, брами се распаднало на неколку локални писма, кои денес ја сочинуваат групата на индиски писма. Писмото било дешифрирано од Џејмс Принсеп, археолог и филолог.[2]

Дел од натписите на Ашока.

Научниците, како што е Рејмонд Алчин на пример, тврдат дека брами е локално писмо и се развило самостојно, најверојатно во доцната бронзена ера. Г. Р. Хантер во неговата книга „Писмото од Харапа и Мохенџодро и неговата поврзаност со останатите писма“ (1934), дава детален опис за потеклото на брами од индското писмо.

Иако има малу пишано докази за потеклото на брами од индското писмо и иако има голем период меѓу падот на цивилизацијата Инд (1900 г.п.н.е.) и првото појавување на брами во 4 век, сепак оваа хипотеза е сè повеќе прифатлива, за разлика од семитската хипотеза. Главен проблем за семитската хипотеза е самата природа на писмата.[3]

Споредба на стари писма
грчко Α Β Γ Δ Ε Υ Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ϻ Ϙ Ρ Σ Τ
феникиска Aleph Beth Gimel Daleth He Waw Zayin Heth Teth Yodh Kaph Lamedh Mem Nun Samekh Ayin Pe Sadek Qoph Res Sin Taw
арамејско ,
брами ? ? ?
бенгалско
деванагари
тамилско
канада
телугу
МАТС a ba ga dha ḍha va da? ḍa? tha ṭha ya ka ca la ma na ṇa śa* pa pha sa* kha cha ra ṣa* ta ṭa
брахми[1]
Unicode.org
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
U+1100x 𑀀 𑀁 𑀂 𑀃 𑀄 𑀅 𑀆 𑀇 𑀈 𑀉 𑀊 𑀋 𑀌 𑀍 𑀎 𑀏
U+1101x 𑀐 𑀑 𑀒 𑀓 𑀔 𑀕 𑀖 𑀗 𑀘 𑀙 𑀚 𑀛 𑀜 𑀝 𑀞 𑀟
U+1102x 𑀠 𑀡 𑀢 𑀣 𑀤 𑀥 𑀦 𑀧 𑀨 𑀩 𑀪 𑀫 𑀬 𑀭 𑀮 𑀯
U+1103x 𑀰 𑀱 𑀲 𑀳 𑀴 𑀵 𑀶 𑀷 𑀸 𑀹 𑀺 𑀻 𑀼 𑀽 𑀾 𑀿
U+1104x 𑁀 𑁁 𑁂 𑁃 𑁄 𑁅 𑁆 𑁇 𑁈 𑁉 𑁊 𑁋 𑁌 𑁍
U+1105x 𑁒 𑁓 𑁔 𑁕 𑁖 𑁗 𑁘 𑁙 𑁚 𑁛 𑁜 𑁝 𑁞 𑁟
U+1106x 𑁠 𑁡 𑁢 𑁣 𑁤 𑁥 𑁦 𑁧 𑁨 𑁩 𑁪 𑁫 𑁬 𑁭 𑁮 𑁯
U+1107x
Notes
1.^ Според верзија 6.1
  1. Dates for Tamil-Brahmi as early as the 6th century have been claimed, but all dates before the 3rd century are uncertain or controversial; "the scientifically proved earliest date [for Southern Brahmi] is from Tissamaharama in southern Sri Lanka, where a Tamil-Brahmi script is dated to 200 BCE." Subramanian, T.S (29 August 2011). „Palani excavation triggers fresh debate“. The Hindu. The Hindu. Посетено на 7 October 2011.
  2. More details about Buddhist monuments at Sanchi Архивирано на 21 јули 2011 г., Archaeological Survey of India, 1989.
  3. Salomon, Richard, On The Origin Of The Early Indian Scripts: A Review Article. Journal of the American Oriental Society 115.2 (1995), 271–279

Литература

[уреди | уреди извор]
  • Kenneth R. Norman, The Development of Writing in India and its Effect upon the Pâli Canon, in Wiener Zeitschrift für die Kunde Südasiens (36), 1993
  • Oscar von Hinüber, Der Beginn der Schrift und frühe Schriftlichkeit in Indien, Franz Steiner Verlag, 1990 (in German)
  • Gérard Fussman, Les premiers systèmes d'écriture en Inde, in Annuaire du Collège de France 1988–1989 (in French)
  • Siran Deraniyagala, The prehistory of Sri Lanka; an ecological perspective (revised ed.), Archaeological Survey Department of Sri Lanka, 1992.

Поврзано

[уреди | уреди извор]

Надвоешни врски

[уреди | уреди извор]