Брами

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Брами
Тип
Abugida
Период
околу 3 век п.н.е. до околу 5 век
Правец на пишувањеод лево кон десно Edit this on Wikidata
Јазицирани пракритски јазици
Сродни писма
Матични системи
Изведени системи
гуптско писмо, палава и поголем број индиски писма
Сродни системи
кароштиско писмо (?)
ISO 15924
ISO 15924Brah, 300 Edit this on Wikidata, ​Brahmi
Уникод
Уникоден назив
Brahmi
U+11000–U+1107F
 Оваа страница може да содржи фонетски симболи од меѓународната фонетска азбука (МФА).

Брами е современо име дадено за најстарото писмо користено во Индија, за време на крајните векови на старата и почетокот на новата ера. Како и останатите индиски писма, така и брами е абугида.

Најпознати споменици на брами се натписи на Ашока, кои се наоѓаат во централна Индија и датираат од 3 век п.н.е. Се верува дека натписите на тамилско брами пронајдени во јужна Индија се постари од натписите на Ашока.[1] Гуптското писмо од 5 век понекогаш се нарекува доцно брами. Од 6 век па навака, брами се распаднало на неколку локални писма, кои денес ја сочинуваат групата на индиски писма. Писмото било дешифрирано од Џејмс Принсеп, археолог и филолог.[2]

Потекло[уреди | уреди извор]

Дел од натписите на Ашока.

Научниците, како што е Рејмонд Алчин на пример, тврдат дека брами е локално писмо и се развило самостојно, најверојатно во доцната бронзена ера. Г. Р. Хантер во неговата книга „Писмото од Харапа и Мохенџодро и неговата поврзаност со останатите писма“ (1934), дава детален опис за потеклото на брами од индското писмо.

Иако има малу пишано докази за потеклото на брами од индското писмо и иако има голем период меѓу падот на цивилизацијата Инд (1900 г.п.н.е.) и првото појавување на брами во 4 век, сепак оваа хипотеза е сè повеќе прифатлива, за разлика од семитската хипотеза. Главен проблем за семитската хипотеза е самата природа на писмата.[3]

Споредба на стари писма
грчко Α Β Γ Δ Ε Υ Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ϻ Ϙ Ρ Σ Τ
феникиска Aleph Beth Gimel Daleth He Waw Zayin Heth Teth Yodh Kaph Lamedh Mem Nun Samekh Ayin Pe Sadek Qoph Res Sin Taw
арамејско Aleph.svg Beth.svg Gimel.svg Daleth.svg He0.svg Waw.svg Zayin.svg Heth.svg Teth.svg Yod.svg Kaph.svg Lamed.svg Mem.svg Nun.svg Samekh.svg Ayin.svg Pe0.svg Sade 1.svg, Sade 2.svg Qoph.svg Resh.svg Shin.svg Taw.svg
брами Brahmi a.svg Brahmi b.svg Brahmi g.svg Brahmi dh.svg Brahmi ddh.svg ? Brahmi v.svg Brahmi d.svg Brahmi dd.svg ? Brahmi th.svg Brahmi tth.svg Brahmi y.svg Brahmi k.svg Brahmi c.svg Brahmi l.svg Brahmi m.svg Brahmi n.svg Brahmi nn.svg Brahmi sh.svg ? Brahmi p.svg Brahmi ph.svg Brahmi s.svg Brahmi kh.svg Brahmi ch.svg Brahmi r.svg Brahmi ss.svg Brahmi t.svg Brahmi tt.svg
бенгалско
деванагари
тамилско
канада
телугу
МАТС a ba ga dha ḍha va da? ḍa? tha ṭha ya ka ca la ma na ṇa śa* pa pha sa* kha cha ra ṣa* ta ṭa

Уникод[уреди | уреди извор]

брахми[1]
Unicode.org
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
U+1100x 𑀀 𑀁 𑀂 𑀃 𑀄 𑀅 𑀆 𑀇 𑀈 𑀉 𑀊 𑀋 𑀌 𑀍 𑀎 𑀏
U+1101x 𑀐 𑀑 𑀒 𑀓 𑀔 𑀕 𑀖 𑀗 𑀘 𑀙 𑀚 𑀛 𑀜 𑀝 𑀞 𑀟
U+1102x 𑀠 𑀡 𑀢 𑀣 𑀤 𑀥 𑀦 𑀧 𑀨 𑀩 𑀪 𑀫 𑀬 𑀭 𑀮 𑀯
U+1103x 𑀰 𑀱 𑀲 𑀳 𑀴 𑀵 𑀶 𑀷 𑀸 𑀹 𑀺 𑀻 𑀼 𑀽 𑀾 𑀿
U+1104x 𑁀 𑁁 𑁂 𑁃 𑁄 𑁅 𑁆 𑁇 𑁈 𑁉 𑁊 𑁋 𑁌 𑁍
U+1105x 𑁒 𑁓 𑁔 𑁕 𑁖 𑁗 𑁘 𑁙 𑁚 𑁛 𑁜 𑁝 𑁞 𑁟
U+1106x 𑁠 𑁡 𑁢 𑁣 𑁤 𑁥 𑁦 𑁧 𑁨 𑁩 𑁪 𑁫 𑁬 𑁭 𑁮 𑁯
U+1107x
Notes
1.^ Според верзија 6.1

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Dates for Tamil-Brahmi as early as the 6th century have been claimed, but all dates before the 3rd century are uncertain or controversial; "the scientifically proved earliest date [for Southern Brahmi] is from Tissamaharama in southern Sri Lanka, where a Tamil-Brahmi script is dated to 200 BCE." Subramanian, T.S (29 August 2011). „Palani excavation triggers fresh debate“. The Hindu. The Hindu. Посетено на 7 October 2011.
  2. More details about Buddhist monuments at Sanchi Архивирано 21 јули 2011 г.., Archaeological Survey of India, 1989.
  3. Salomon, Richard, On The Origin Of The Early Indian Scripts: A Review Article. Journal of the American Oriental Society 115.2 (1995), 271–279

Литература[уреди | уреди извор]

  • Kenneth R. Norman, The Development of Writing in India and its Effect upon the Pâli Canon, in Wiener Zeitschrift für die Kunde Südasiens (36), 1993
  • Oscar von Hinüber, Der Beginn der Schrift und frühe Schriftlichkeit in Indien, Franz Steiner Verlag, 1990 (in German)
  • Gérard Fussman, Les premiers systèmes d'écriture en Inde, in Annuaire du Collège de France 1988–1989 (in French)
  • Siran Deraniyagala, The prehistory of Sri Lanka; an ecological perspective (revised ed.), Archaeological Survey Department of Sri Lanka, 1992.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надвоешни врски[уреди | уреди извор]