Јанош Туроци

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
латински: magister ("judge")
Јанош Туроци
Thuroczy elso lap.jpg
Првата страница од хрониката на Туроци
ИмеТуроци Јанош
Роден/аc. 1435
Починат/а1488 или 1489
ЗанимањеИсторичар
ЈазикЛатински
НационалностУнгарец
Значајни делаChronica Hungarorum
Години на активност1486 – 1488

Јанош Тороци ( унгарски: Thuróczy János ; словачки: Ján z Turca) или Јан од Туроч , (германски: Johannes de Thurocz, варијанта на современ правопис: de Thwrocz ) ( околу 1435   –   1488 или 1489), бил унгарски историчар [1] [2] и авторот на латинскиот Хроника Хунгарорум ("Хроника на Унгарците"), најобемен труд од 15 век на Унгарија, и првата хроника на Унгарија напишана од лаик.

Животот[уреди | уреди извор]

Родителите на Туроци дошле од Туроц Горна Унгарија (сега во Словачка ). Јоханес Андреас добил имот во Пир како донација од кралот Сигисмунд од Луксембург , а таткото на Јоханес Петар го наследил овој имот.

Туроци се школувал во Премонстранецот манастир во Иполисаг (сега Шахи , Словачка ), каде што студирал латински и право. Во 1465 година се појавил во Буда , како обвинител на Премонстранецот манастир на Иполисаг. Од 1467 до 1475 година тој служел како нотар на судијата крал Ладислаус Палоци , од 1476 до 1486 година како главен нотар на судијата крал Стивен Батори на кралскиот двор, а од 1486 до 1488 година како главен нотар и судија на кралскиот службеник Томас Драги. Не е зачуван никаков доказ за какви било универзитетски студии.

Хроника[уреди | уреди извор]

Матијас Корвинус, како што е прикажано во Chronica Hungarorum од Јоханес де Тороц

Хрониката на Туроци била напишана во три главни дела:

  • Првиот дел е толкувањето на Тороци на песната на Венеција од Лоренцо де Монацис . Се занимава со владеењето на кралот Чарлс II од Унгарија , и најверојатно е напишано на иницијатива на претпоставениот Стефан Хашерг (генерален нотар на Кралскиот двор) на Тороч, или можеби на судијата во земјата Томас Драги.
  • Туроц го напишал вториот дел напишан во 1486 година и ги опишува делата на унгарските цареви до Луј Велики . Овој дел, пак, се состои од три под-секции:
  1. таканаречената Хунишка хроника врз основа на стари унгарски хроники ( Chronicon Pictum , Buda Chronicle ) и сочувани ракописи, во кои Туроци се обидува да ги исправи грешките на неговите претходници;
  2. толкување на историјата на унгарското Кралство од 895 (доаѓањето на Унгариците) до владеењето на кралот Чарлс I од Унгарија (1307   –   42);
  3. историја на дел од владеењето на Луј I од Унгарија (царуваше 1342   –   82), која се појавила преку вметнување на хроника напишана од Јован Кукулё .
  • Третиот дел ги опишува настаните од смртта на кралот Карло II Малиот (почина 1386) до освојувањето на Виена и Виенер Нојштад од кралот Матијас Корвинус во август 1487 година; ова може да се смета за оригинално дело на Туроци, и најчесто било напишано во почетокот на 1487 година. Тоа било инспирирано од познатиот историско-географски лексикон Космографија од Енеас Силвиус Пиколомини и бил базиран главно на постоечки дипломатски документи и писма.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Meyer Setton, Kenneth (1978). The Papacy and the Levant. Diane. стр. 182. ISBN 9780871691279. https://books.google.com/books?id=0Sz2VYI0l1IC&pg=PA182J&d=Johannes+de+Thurocz. посет. 31 декември 2014 г. 
  2. Boia, Lucian, уред (1989). Great historians from antiquity to 1800: an international dictionary. 1. Greenwood Press. стр. 207. ISBN 9780313245176. https://books.google.com/books?id=VrENAAAAIAAJ&q=Thuroczy+was+the+first&pg=207. посет. 31 декември 2014 г. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]