Менг-це
Од Википедија, слободна енциклопедија
| Кинеска философија Античка философија |
|
|---|---|
Менг-це, од Митови и легенди на Кина, 1922 од Е. Т. К. Вернер
|
|
| Име: | Менг-це 孟子 |
| Роден: | 372 п.н.е. |
| Умрел: | 289 п.н.е. |
| Школа/традиција: | Конфучијанизам |
| Главни интереси: | Етика, Социјална философија, Политичка философија |
| Значителни идеи: | Конфучијанизам |
| Влијанија од: | Конфучиј |
| Влијанија врз: | Речиси секој источен философ |
Менг-це (кин. 孟子, наречен и Менциј, Менцие, Менг Цу), најприфатено: 372 – 289 п.н.е.; можеби: 385 – 303 п.н.е./302 п.н.е.) бил кинески философ, најславниот конфучијанист по самиот Конфучиј.
Содржина |
[уреди] Живот
Менг-це, роден како Менг Ке или Ко, се родил во државата Чоу на територијата на денешниот град Цоученг, во провинцијата Шантунг, само 30 км јужно од Чифу, родното место на Конфучиј.
Бил патувачки философ и мудрец, и еден од главните толкувачи на Конфучијанизмот. Се мисли дека бил ученик на Конфучиевиот внук, Цу-су. Спореден една легенда, како и Конфучиј, тој патувал по Кина четириесет години за да ги советува владетелите за реформи.[1] Служел како висок чиновник за времето на Периодот на завојуваните држави (403–221 п.н.е.) во државата Чи од 319 to 312 п.н.е. Ја изразил својата синовска преданост со тоа што отсуствувал три години од должноста за да ја оплакува смртта на мајка си. Подоцна се повлекол, разочаран од неуспехот да го промени светот околу себе.
[уреди] Влијание
Менг-цевото толкување на Конфучијанството било сметано за ортодоскно од страна на подоцнежните кинески философи, особено од неоконфучијанистите од династијата Сонг. Книгата на Менг-це е дело во кое тој разговара со кралевите од тоа време, е една од Четирите книги кои Чу Хси како основа за ортодоксната неоконфучијанска мисла. За разлика од изреките на Конфучие кои се кратки и воздржани, Книгата на Менг-це се состои од долги дијалози и аргументи.
[уреди] За човековата природа
Додека самиот Конфучие не се занимавал експлицитно со човековата природа, Менг-це тврдел дека човекот е природно добар, и сметал дека општеството - отсуството на позитивно влијание од него - е тоа што може да го направи човека морално лош. „Оној кој крајно го напрега својот ум си ја познава сопствената природа“[2] и „човеко учи со тоа што си го пронаоѓа изгубениот ум“.[3]
[уреди] Четири почетоци (доблести)
За да ја прикаже вродената добротија, Менг-це користи пример со дете кое паѓа во бунар. Сведоците на немилиот настан веднаш се чувствуваат
| “ | тревожно и потресено, не за да се зближат со неговите родители, не за да бидат фалени од соседите и пријателите, ниту пак дека не сакаат да се зборува за нив дека не го спасиле детето...
Сочувството е почетокот на човечноста; срамот и небендисувањето е почеток на справедливоста; почитта и согласноста се почеток на пристојноста; и осетот за правилно и грешно е почеток на мудроста. Луѓето ги имаат овие четири почетоци како што имаат раце и нозе. Имајќи ги овие почетоци, оној кој тврди дека не може да ги развие, паѓа во самопропаст.[4] |
” |
[уреди] За политиката
Менг-це честопати со почит зборувал за системот бунар-поле.
Менг-це го истакнувал значењето на обичните граѓани во државата. Додека Конфучијанизмот високо ги цени владетелите, Менг-це смета дека поданиците можат да го симнат, па дури и убијат владетелот доколку тој е суров ги запоставува нивните потреби. Според ова гледиште, владетелот кој не владее праведно повеќе не е вистински владетел. Зборувајќи за атентатот врз злобниот крал Џие од Хсија, Менг-це рекол, „Сум чул за убиството на обичниот човек Чоу, но не сум чул за [неговото] убиството [како] владетел.“[5].
[уреди] За војната
Менг-це за време на Пролетниот и есенски период, дека праведна војна не постои.
[уреди] Споредба со современиците
Доколку датите се точни, Менг-це бил современик на Хсин-це, Чуанг-це, Као-це и Платон.
[уреди] Хсин-це
Хсин-це бил конфучијанец кој сметал дека човечката природа е изворно лоша (но не зла), а дека целта на моралната цивилизација е таа природа да ја претвори во добрина. Менг-це очигледно се спротиставувал на ова. Чу Хси го прогласил ова гледиште за неортодоксно.
[уреди] Платон
Менг-це често се споредува со Платон заради нивните теории за човековата природа. Обајцата биле идеалисти по тоа што верувале во вродената морална добрина на сите човечки суштества.
Менг-цевиот аргумент за соборувањето на неправедниот владетел потсеќа на Сократовиот аргумент во Книга I на Платоновата Држава.
[уреди] Белешки и наводи
- ↑ Chan 1963: 49.
- ↑ Книга на Менг-це 7:A1 во Chan 1963: 78.
- ↑ Книга на Менг-це 6:A11 во Chan 1963: 58.
- ↑ Книга на Менг-це 2A:6 во Chan 1963: 65. Текстот е форматиран за полесно читање.
- ↑ Книга на Менг-це 1B:8 во Chan 1963: 62.
- Chan, Wing-tsit (преведено и составено). A Source Book in Chinese Philosophy. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1963.
- Graham, A.C., Disputers of the TAO: Philosophical Argument in Ancient China (Open Court 1993). ISBN 0-8126-9087-7
