Мајанско писмо

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Мајанското писмо или мајанските хиероглифи било писмото на кое пишувале Маите до пред-колумбискиот период и денес е единствено дешифрирано староамериканско писмо. Најстарите натписи од писмото датираат од 3 век п.н.е. и се во Сан Бартоло, Гватемала. Писмото се користело постојано сè до доаѓањето на Шпанците во Америка во 16 век. Маите користеле логограми составени од сет слоговни глифови, нешто слично со јапонското писмо денес.

Познато е и со името „мајански хиероглифи“ бидејќи на првите европејци кои дошле во Америка писмото им наликувало на египетските хиероглифи.

Јазици[уреди]

Денес се верува дека мајанските кодекси и класични текстови биле напишани од свештеници или членови на свештенството. Се пишувало писмена форма на чолти јазик. Можно е маите да го зборувале овој јазик како лингва франка низ целиот регион каде живееле Маи[1]. Покрај овој јазик, писмото се користело и за други јазици.

Структура[уреди]

Мајанското писмо се состои од високо развиени глифи, кои биле обоени на керамика, ѕидови. Глифовите биле гравирани, но бојата денес не е сочувана.

Околу три-четвртини од мајанските глифови денес можат да се прочитаат со голем степен на сигурност, доволно да се разбере идеата на нивната структура.

Мајанското писмо е лого-слоговно. Индивидуалните симболи или глифови можат да претставуваат или цел збор или слог. Во некои случаи, еден знак може да биде и двете. Така на пример, календарскиот симбол „маник’“ бил користен за слогот чи. Најверојатно, овие конфликтни читања на симболите произлегле како последица од прифаќање на одредени симболи од различни јазици. Покрај овој феномен, има и различни симболи кои означуваат иста работа. Така, има повеќе симболи за запишување на личната заменка за трето лице u-.

Мајанскиот јазик обично се пишувал во блокови, во колони по два блока и се читаат на следниот начин:

Maya script reading direction.png

Во секој блок, симболитебиле наредени одозгора па надолу и од лево кон десно, нешто слично како и корејските хангул блокови. Во мајанскиот случај, секој блок тежнее да соодветува со именска или глаголска фраза. Понекогаш мајанските симболи биле заменувани, каде еден елемент од еден симбол ќе замени дел од друг.

Наводи[уреди]

Coe, Michael D. (1992). „Breaking the Maya Code“. London: Thames & Hudson. ISBN 0-500-05061-9. 
Houston, Stephen D. (1986) (PDF). „Problematic Emblem Glyphs: Examples from Altar de Sacrificios, El Chorro, Rio Azul, and Xultun“. Research Reports on Ancient Maya Writing, 3. (Mesoweb online facsimile издание). Washington D.C: Center for Maya Research. ISBN B0006EOYNY. http://www.mesoweb.com/bearc/cmr/03.html. 
Houston, Stephen D. (1993). „Hieroglyphs and History at Dos Pilas: Dynastic Politics of the Classic Maya“. Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-73855-2. 
Kettunen, Harri; and Christophe Helmke (2005) (PDF). „Introduction to Maya Hieroglyphs“. Wayeb and Leiden University. http://www.mesoweb.com/resources/handbook/index.html. конс. 10 октомври 2006. 

Белешки[уреди]

  1. Kettunen and Helmke (2005, p.12)

Видете исто така[уреди]

Надворешни врски[уреди]