Семе

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Phaseolus vulgaris seed.jpg

Семе е репродуктивно растение присутно само кај голосеменица и скривеносеменица кое преживува неповолни услов од надворешна средина и во која се наоѓамикроб, зачеток на ново растение. Се развива од семеног заметка, после оплодување.

На него се разликуваат:

Језгро содржи:

  • микроб, која настанува од диплоидан зигот, јајни ќелии (хаплоидна) споени со сперматичен мобилен полен (хаплоидна).
  • ендосперм кој има триплоиден број хромозоми бидејќи настанува спојувајќи секундарни ,централни ќелии ембрионови кеси која е диплоидна со друга сперматична ќелија полен (хаплоидна). Кај голосеменица ендосперм е хаплоиден и формиран е пред оплодување.


Семето е со послаба и појака развиена мембрана ,која настанува од интегументина семето. На неа се обично забележува папочна лузна (хилум)(бела точка кај семето на див костен) и микропилен отвор низ кој семеето впива влага и низ кој корен 'ртат. Саден материјал може да има и други опции(арилус, куринкулус...)

Големина, маса и облик кај семе многу варираат кај различни видови растенија. Посебно големи семиња имаат некои палми како што е Двоен кокос -{Lodoicea maldivica (J.F.Gmelin) Persoon}- и до 20 -{kg}-, а најситни се кај орхидеи (стоти делови милиграми). Интересен е пример рогачи (-{Ceratonia siliqua L.}-) кај кого семето е во постојана (непроменлива) маса,така да се служиле како мерка за маса драг камен и бисери (карат).

Секое растение формираат голем број плодови и семе (или само семе кај голосеменици)со кои се распростираат и со тоа обезбедуваат опстанок на сопствениот вид.. Секое зрно не се развива во ново растение. Многѕ семиња успеваат во неповолни услови за 'ртење и развивање. Создавајќи голем број на семе се обезбедува да што поголем нивен број пронајде во поволни услови и развијат во ново растение.

Видови Семе[уреди | уреди извор]

Спрема видови хранливи ткива и место каде се наоѓаат се разликуваат:

  • семе со ендосперм (албуминска), кај кои ендосперм ја зафаќа главната маса, додека 'ркулец е незначителен дел од семе .најраспростанет тип на семе; го имаат житарици и сите други трави,растенија од семејствопомошничка (Solanaceae), љиљана (Liliaceae) сите голосеменици и др.
  • семе без ендосперм (ексалбуминска) кај кои котиледони го апсорбираат цел или скоро цел ендосперм така да тој не постои или се наоѓа еден до два слоја од ова ткиво; такво е семе лептирњача (Fabaceae), главочика (Asteraceae), ружа (Rosaceae), крсташица (Brassicaceae) итд.
  • семе со перисперм кој представува хранливо ткиво вегетативно потекло бидејќи настанува од нуцелус; го имаат претстваници од семејството каранфил (Caryophyllaceae), Chenopodiaceae i dr.
  • семе со ендосперм и перисперм содржат хранливо ткиво со двојно потекло и поретко се јавуваат; на пр.бибер.

Клица (ембрион)[уреди | уреди извор]

Клица настанува преку оплодувањена јајните ќелии. На неа се разликуваат следниве делови:

Видови Семе[уреди | уреди извор]

Спрема видови хранливи ткива и место каде се наоѓа се разликѕваат:

  • семе со ендосперми (албуминска), кај кои ендосперм ја сочинува главната маса , додека је 'ркулец незначаен дел од семе; најраспространет е тип на семе; го имаат житарки и сите останати треви, растенија од семејството помошничка (Solanaceae), љиљана (Liliaceae) сите голосеменици и др.
  • семе без ендосперм (ексалбуминска) кај кои котиледони апсорбираат цел или скоро цел ендосперм така да тој не постои или се наоѓа еден до два слоја од ова ткива; такво е семе лептирњача (Fabaceae), главочика (Asteraceae), ружа (Rosaceae), крсташица (Brassicaceae) итд.
  • семе со перисперми кој представува хранливо ткиво со вегетативно потекло бидејќи настанува од нуцелуса; го имаат предстваници на семејството каранфил. (Caryophyllaceae), Chenopodiaceae и др..
  • семе со ендосперм и перисперм содржат хранливо ткиво двојно потекло и поретко се јавуваат , ги има на пр. бибер

Надворешни врски[уреди | уреди извор]